कर्कश (karkaza)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कर्कश mfn.
   (-शः-शा-शं)
	 1. Violent.
	 2. Hard.
	 3. Intangible.
	 4. Cruel.
	 5.
Unfeeling,  unmerciful.
	 6. Harsh,  unkind.
	 7. Miserly.
	 m.
  (-शः)
	 1. A
plant,  commonly Sunda rochani,  (Crinum?)
	 2. A kind of cassia, 
(Cassia esculenta.)
	 3. Sugar-cane.
	 4. A sword,  a scymitar.
	 f.
  (-शी)
Wild jujube
 also कर्कशिका.
 E.
  कॄ to injure,  विच् affix,  कश with the
same meaning,  and अच्,  highly injurious: or कर्क a Sautra root, 
and श aff.
  

Capeller Eng

English

 कर्कश a.
  rough,  hard. 

Yates

English

 कर्कश (शः-शा-शं)
a. Violent,  cruel
hard
 intangible,  miserly. 1.
m.
 
A plant,  sugar-cane
 a sword.
(शी) 3.
f.
  Wild jujube.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कर्कश 	-	  karkaza 	-	 adj.
  	-	 harsh
परुष 	-	  paruSa 	-	 adj.
  	-	 harsh
अमसृण 	-	  amasRNa 	-	 adj.
  	-	 harsh
अवत्सल 	-	  avatsala 	-	 adj.
  	-	 harsh
अस्निग्ध 	-	  asnigdha 	-	 adj.
  	-	 harsh
इत्वर 	-	  itvara 	-	 adj.
  	-	 harsh
कठिन 	-	  kaThina 	-	 adj.
  	-	 harsh
कदुष्ण 	-	  kaduSNa 	-	 adj.
  	-	 harsh
कषायान्वित 	-	  kaSAyAnvita 	-	 adj.
  	-	 harsh
कीटक 	-	  kITaka 	-	 adj.
  	-	 harsh
खक्खट 	-	  khakkhaTa 	-	 adj.
  	-	 harsh
क्रूर 	-	  krUra 	-	 adj.
  	-	 harsh
खरु 	-	  kharu 	-	 adj.
  	-	 harsh
जरठ 	-	  jaraTha 	-	 adj.
  	-	 harsh
टुण्टुक 	-	  TuNTuka 	-	 adj.
  	-	 harsh
तीक्ष्ण 	-	  tIkSNa 	-	 adj.
  	-	 harsh
तृष्ट 	-	  tRSTa 	-	 adj.
  	-	 harsh
दुरुक्त 	-	  durukta 	-	 adj.
  	-	 harsh
निष्ठुर 	-	  niSThura 	-	 adj.
  	-	 harsh
पटु 	-	  paTu 	-	 adj.
  	-	 harsh

कर्कश 	-	 karkaza 	-	 adj.
  	-	 rugged
रूक्ष 	-	 rUkSa 	-	 adj.
  	-	 rugged
विषम 	-	  viSama 	-	 adj.
  	-	 rugged
तृष्ट 	-	  tRSTa 	-	 adj.
  	-	 rugged
परुष 	-	  paruSa 	-	 adj.
  	-	 rugged
पर्वत 	-	  parvata 	-	 adj.
  	-	 rugged
स्थपुट 	-	  sthapuTa 	-	 adj.
  	-	 rugged
रूषित 	-	  rUSita 	-	 adj.
  	-	  made rough or rugged

कर्कश 	-	 karkaza 	-	 adj.
  	-	 rugged
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 adj.
  	-	  rough
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 adj.
  	-	  harsh
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 adj.
  	-	  firm
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 adj.
  	-	  hard
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 m.
  	-	  sword
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 m.
  	-	  scimitar
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 m.
  	-	  Kasunda tree  [ Cassia or Sennia Esculenta - Bot. ]
कर्कश 	-	 karkaza 	-	 m.
  	-	  species of sugar-cane

Wilson

English

 कर्कश
mfn.
   (-शः-शा-शं)
1 Violent.
2 Hard.
3 Intangible.
4 Cruel.
5 Unfeeling,  unmerciful.
6 Harsh,  unkind.
7 Miserly.
m.
  (-शः)
1 A plant,  commonly Sunda rocani,  (Crinum?)
2 A kind of cassia,  (Cassia esculenta.)
3 Sugar cane.
4 A sword,  a scymitar.
f.
  (-शी) Wild jujube
 also कर्क्कशिका.
E.
  कृ to injure,  विच् affix,  कश with the same meaning,  and अच्, 
highly injurious: or कर्क्क a Sautra root,  and शः aff.
  

Apte

English

कर्कश [karkaśa],  a.
  [कर्क-श]

Hard,  rough (opp.  कोमल or मृदु)
 सुरद्विपास्फालनकर्कशाङ्गुलौ R.*
  3.55, 12.41, 13.73
 ऐरावतास्फालनकर्कशेन हस्तेन पस्पर्श तदङ्गमिन्द्रः Ku.*
  3.22, 1.36
 Śi.*
  15.1, 16.18, 63.

Harsh,  cruel,  merciless (words,  conduct &c.
 )
 तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसाः कोपकर्कशाः Rām.*
  3.53.6.

Violent,  strong,  excessive
 तस्य कर्कशविहारसंभवम् R.*
  9.68.

Hardy,  strong,  muscular,  robust.

Strict,  imperative,  peremptory
 प्रभुरिव पुनः कार्ये कार्ये भवत्यतिकर्कशः Mv.*
  2.11.

Desperate.

Illconducted,  unchaste,  unfaithful (as a woman).

Incomprehensible,  difficult to comprehend
 तर्के वा भृशकर्कशे मम समं लीलायते भारती P.
  R.

Niggardly.

Greatly addicted to (अत्यासक्त)
 नानागन्धर्वमिथुनैः पानसंसर्गकर्कशैः Rām.*
  4.67.45.

शः A sword.

A substance in आयुर्वेद.

A black sugarcane
 cf.
   Nm.  Comp.
   -वेदन a.
  of harsh sensitivity (Mātaṅga L.
 8.24.)

Apte 1890

English

 कर्कश a. [कर्क-श] 1 Hard,  rough (opp. कोमल or मृदु)
 सुरद्विपास्फालनकर्कशां गुलौ R. 3. 55,  12. 41,  13. 73
 ऐरावतास्फालनकर्कशेन हस्तेन पस्पर्श तदंगभिंद्रः Ku. 3. 22,  1. 36
 Śi. 15. 10,  16. 18,  63. 
2 Harsh,  cruel,  merciless (words,  conduct &c.). 
3 Violent,  strong,  excessive
 तस्य कर्कशविहारसंभवं R. 9. 68. 
4 Hardy,  strong,  muscular,  robust. 
5 Strict,  imperative,  peremptory
 Mv. 2. 11. 
6 Desperate. 
7 Ill-conducted,  unchaste,  unfaithful (as a woman). 
8 Incomprehensible,  difficult to comprehend
 तर्के वा भृशकर्कशे मम समं लीलायते भारती P. R. 
शः A sword. 

Monier Williams Cologne

English

 कर्कश mf(आ)n.  (perhaps connected with कर्क and कर्कर) hard,  firm,  rough,  harsh (lit.  and metaph.),  Suśr.
 
 Mṛcch.
 Bhartṛ.
  &c.
  

 कर्कश m.
  a sword,  scymitar,  L.
 

 Cassia or Sennia Esculenta

 a species of sugar-cane

 =
  गुण्डोरोचनी,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 कर्कश कर्कश,  अस्,  आ,  अम्,  hard,  harsh, 
rough (opposed to कोमल,  श्लक्ष्ण)
 intangible
violent,  cruel
 unfeeling,  unmerciful
 harsh,  unkind, 
miserly
 (अस्),  m. a sword,  a scymitar
 N. of several
plants,  = काम्पिल्ल = गुण्डारोचनी (commonly called
Sunda Rochani)
 a kind of cassia,  Cassia or Senna
Esculenta
 a species of sugar-cane
 (आ),  f. a thorny
plant,  Tragia Involucrata
 (ई),  f. the wild jujube
 [cf.
कर्कट,  कर्कर।]
—कर्कश-च्छद,  अस्,  m. the
plants Trophis Aspera and Trichosanthes Diœca
(आ),  f. the plant Luffa Acutangula.
—कर्कश-त्व, 
अम्,  n. hardness,  harshness,  rough manners.
—कर्-
कश-दल,  अस्,  m. the plant Trichosanthes Diœca
(आ),  f. another plant.
—कर्कश-वाक्य,  अम्,  n.
harsh or contumelious speech.

Macdonell

English

 कर्कश karkaśa,  a.
  rough,  hard (also fig.): 🞄-tva,  n.
  hardness
 harshness.

Benfey

English

 कर्कश कर्कश,  adj.
 ,  f.
  शा।
 1. Hard, 
Böhtl. Ind. Spr. 740.
 2. Firm,  Bhartṛ.
2,  56.
 3. Cruel,  Rām.  3,  36,  23.

Apte Hindi

Hindi

कर्कश
वि* - कर्क-श
"कठोर,  कड़ा "

कर्कश
वि* - कर्क-श
"निष्ठुर,  क्रूर,  निर्दय "

कर्कश
वि* - कर्क-श
"प्रचण्ड,  प्रबल अत्यधिक"

कर्कश
वि* - कर्क-श
निराश

कर्कश
वि* - कर्क-श
"दुराचारी,  दुश्चरित्र,  स्वामिभक्ति से हीन "

कर्कश
वि* - कर्क-श
"समझ में न आने योग्य,  दुर्बोध"

कर्कशः
पुं*
  - कर्क-श
तलवार

कर्कशः
पुं*
  - कर्क+श
काले रंग का गन्ना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कर्कश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂಪಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ರೋಚನಿಯೆಂಬ ಓಷಧಿ
कर्कश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಸಮರ್ದವೃಕ್ಷ
कर्कश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಬ್ಬಿನಜಲ್ಲೆ
कर्कश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖಡ್ಗ /ಕತ್ತಿ
निष्पत्तिः - > कश (गतिशासनयोः) - "अच्" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > करे कशति
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಾಹಸಿಕ /ಸಾಹಸಗಾರ
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೂರ /ಭಯಂಕರ
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೃಢವಾದ /ಗಟ್ಟಿಯಾದ /ಕಠಿನವಾದ
प्रयोगाः - > "ऐरावतास्फालनकर्कशेन हस्तेन पस्पर्श तदङ्गमिन्द्रः"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-२२
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಯೆಯಿಲ್ಲದ /ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒರಟಾದ /ನುಣುಪಿಲ್ಲದ
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜಿಪುಣ /ಕೃಪಣ
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಠಿನವಾದ /ದುರ್ಬೋಧವಾದ /ತಿಳಿಯಲಾಗದ
प्रयोगाः - > "येषां कोमलकाव्यकौशलकलालीलावती भारती तेषां कर्कशतर्कवक्रभणोतोद्गारेषु किं ह्रीयते"
उल्लेखाः - > प्र० रा० १-१८
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದ
कर्कश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅತಿಯಾದ /ಹೆಚ್ಚಾದ
प्रयोगाः - > "तस्य कर्कशविहारसम्भवं स्वेदमाननविलग्नजालकम्"
उल्लेखाः - > रघु० ९-६८
विस्तारः - > "कर्कशः कासमर्देक्षुकाम्पिल्येष्वप्यसौ पुमान् । त्रिषु साहसिके क्रूरे दृढमसृणनिर्दये" -मेदि० ।

L R Vaidya

English

 karkaSa {% (I) a. (f. शा) %} 1. Cruel,  unmerciful
hard,  ऐरावतास्फालनकर्कशेन K.S.iii.22,  i.36,  R.iii.55,  xii.41
desperate
difficult to comprehend,  तर्के वा भृशकर्कशो मम समं लीलायते भारती Jayadeva
excessive,  तस्य कर्कशविहारसंभवम् R.ix.68
faithless,  of bad conduct,  e.g. नारी भवति कर्कशा.

Bopp

Latin

 कर्कश durus,  asper. SAK. 11. 4. RAGH. 3. 55. 9. 68.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khengs pa
१) अहंकार २) उन्नत ३) कर्कश ४) गर्व ५) गर्वित ६) दम्भ ७) पूर ८) पूर्ण ९) भूरि १०) मान ११) मानिन् १२) संचन्न १३) स्तब्ध १४) स्तम्भ

khongs pa
कर्कश

gyong ru ba
कर्कश

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥
दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।
मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥
-wordlist-
 
निष्ठुर (पुं),  कक्खट (पुं),  क्रूर (पुं),  परुष (पुं),  कर्कश (पुं),  खर (पुं),  दृढ (पुं),  कठोर (पुं),  कठिन (पुं),  जरठ (पुं),  कोमल (पुं),  मृदुल (पुं),  मृदु (पुं),  सोमाल (पुं),  सुकुमार (पुं),  अकर्कश (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

कठोर
कठोर,  कठिन,  क्रूर,  कक्खट,  कर्कश,  दृढ
कठोरः कठिनः क्रूरः कक्खटः कर्कशो दृढः ।
verse 2.1.1.342
page 0040

नाममाला

Sanskrit

कठोर,  कठिन,  स्तब्ध,  कर्कश,  परुष,  दृढ
कठोरं कठिनं स्तब्धं कर्कशं परुषं दृढम् ।
verse 0.1.1.155
page 0075

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कर्कशः,  पुं,
   (कर्कशब्दात् मत्वर्थे लोमादित्वात् शः ।)काम्पिल्यवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । १४६ । गुँडारोचनी इति भाषा ॥
 (व्यवहारोऽस्य यथा,  चरकेविमाने ८ अध्याये ॥
 “कर्कोढकवार्त्ताकुकर्कश-काकमाचीकारवल्लीत्यादिषु” ॥
) कासमर्दः । इक्षुः ।(कृणोति हिनस्ति शत्रुं कृञ् हिंसायां + अन्येभ्यी-ऽपीति विच् । कशति कश्शब्दे इति पचाद्यच्-कर्चासौ कशश्चेति । करे कशति वा ।) खड्गः ॥
इति हेमचन्द्रः ॥

 कर्कशः,  त्रि,  (कर्कात् लोमादित्वात् शः । ततः प्राग्-वत् कृञादिधातोर्निष्पादितार्थे च ।) साहसिकः ।कठोरः । (यथा भागवते । ३ । १७ । ११ ।“खराश्च कर्कशैः क्षत्तः खुरैर्घ्नन्तो धरातलम्” ॥
)अमसृणः । (यथा रघौ । ३ । ४५ ।“हरेः कुमारोऽपि कुमारविक्रमःसुरद्विपास्फालनकर्कशाङ्गुलौ” ॥
)दुष्पर्शः । इत्यमरः । ३ । ३ । २१६ ॥
 क्रूरः । निर्दयः ।इति मेदिनी ॥
 (यथा रामायणे । ५ । ४९ । ५ ।“तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसाः कोपकर्कशाः” ॥
)कृपणः । इति विश्वः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कर्कश पु०
  कृञ् हिंसायां विच् कः सन् + कशति--कर्क--अच्कर्क + लोमादि० शं,  करे कशति कश--शब्दे अच् शक०वा । १ काम्पिल्लवृक्षे (गुडारोचनी) अमरः । २ कासमर्दे ।(काल्कासेन्दा) ३ इक्षुवृक्षे ४ खड्गे च हेम० । ५ साहसिकेकठोरे च त्रि०
  अमरः “वेणुकर्कशपर्वया” रघुः । “ऐराव-तास्फालनकर्कशेन” कुमा० । “कृष्णा स्तब्धावलिप्ता वाजिह्वा शूना च यस्य वै । कर्कशा वा भवेद्यस्य सोऽचितरा-द्विजहाअसून्” सुश्रु० । कर्कशं परिजीर्णञ्च कृमिजुष्टम-देशजम् । वर्जयेत् पत्रशाकन्तत्” सुश्रु० “सुरद्विपास्फालन-कर्कशाङ्गुलौ” रघुः । ६ कठिनम्पर्शवति त्रि०
  अमरः ७ क्रूरे८ निर्दये च त्रि०
  मेदि० । ९ दुर्बोधे च “तर्केवा भृशकर्कशेमम ममं लीलायते भारती” प्रसन्न०  । १० अत्यन्ते च “तस्यकर्कशविहारमम्भवम्” रघुः कर्कशस्य भावः त्व । क-शत्व न०
  तल्कर्कशता स्त्री । ष्यञ् । कार्कश्य न०
  इमन्कर्कशिमन् पु०
  कर्कशभावे “नागेन्द्रहस्तास्त्वचि कर्कश-त्वात्” कुमा० । “आश्लेषलोलुपबधूस्तनकार्कश्यसाक्षिणीम्”माघः । कार्कश्यञ्च स्पर्शभेदः । “स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयाः शी-तोष्णश्लक्ष्णकर्कशभृदकठिनाः” इत्यादिसुश्रुतोक्तेस्तस्य स्पर्शे-न्द्रियग्राह्यता । स च पार्थिवगुणभेदः । अन्यद्रव्ये तुकार्कश्यव्यवहारोभाक्तः । सुश्रुतोक्तेषु चिकित्सोपयोगिविं-शतिगुणेषु ११ गुणभेदे ते च गुणा यथा“अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि गुणानां कर्म्मविस्तरम् । कर्म्मभिस्त्वनुमीयन्ते नानाद्रव्याश्रया गुणाः । ह्लादनः स्तम्भनः शीतो मूर्च्छातृट्स्वेददाहजित् । उष्णस्तद्विपरीतःस्यात्पाचनश्च विशेषतः । स्नेर्हमार्दवकृत् स्निग्धो बलवर्ण-करस्तथा । रूक्षस्तद्विपरीतः स्याद्विशेषात्स्तम्भनः खरः ।पिच्छिलो जीवनो बल्यः सन्धानः श्लेष्मलो गुरुः । विशदीविपरीतोऽस्मात् क्लेदादूषणरोपणः । दाहपाककरस्त क्ष्णःस्रावणो मृदुरन्यथा । सादोपलेपबलकृद्गुरुस्तपर्णवृंहणः ।लघुस्तद्विपरीतः स्याल्लेखनो रोपणस्तथा । दशाद्याः कर्म्मतःप्रोक्तास्तेषां कर्मविशेषणैः । दशैवान्यान् प्रवक्ष्यामि द्र-वादींस्तान्निबोध मे । द्रवः प्रक्लेदनः सान्द्रः स्थूलःस्याद्बन्धकारकः । श्लक्ष्णः पिच्छिलवज्ज्ञेयः कर्कशो वि-शदो यथा । सुखानुबन्धी सूक्ष्मश्च सुमन्धो रोचनोमृदुः । दुर्गंन्धो विपरीतोऽस्माद्धृल्लासारुचिकारकः ।सरोऽनुलोमनः प्रोक्तो मदो यात्राकरः स्मृतः । व्यवायीचाखिलं देहं व्याप्य पाकाय कल्पते । विकासी विक-सन्नेवं धातुबन्धान् विमोक्षयेत् । आशुकारं तथाशु-त्वाद्धावत्यम्भसि तैलवत् । सूक्ष्मस्तु सौक्ष्म्यात् सूक्ष्मेषुस्रोतस्स्वनुसरः स्मृतः । गुणा विशतिरित्येवं यथावत्परि-कीत्तिताः” । ११ वृश्चिकालीवृक्षे स्त्री राजनि०

Capeller

German

 कर्कश rauh,  hart (auch übertr.). Abstr.
°त्व n.
 

Burnouf

French

 कर्कश कर्कश a. [cf.  कर्कर] dur
 âpre,  rude.
		 Au
fig. dur
 cruel,  sans pitié
 grossier,  impoli. -- S. m.
  épée,  sabre.
		 Canne à sucre.
		 Cassia esculenta,  bot.
		 Sunda Rochani,  bot.
कर्कशच्छद m.
  (छद feuille) trophis aspera et
trichosanthes diœca,  bot.
कर्कशवाक्य n.
  (वच्) paroles dures ou impolies.

Stchoupak

French

 कर्कश-
 a. dur,  rude,  âpre,  violent (aussi fig.) 
 -त्व- nt.
dureté,  rudesse.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.