| YouTube Channel

कम्पनः (kampanaH)

 
Apte Hindi
Hindi
कम्पनः
नपुं*
- कम्प्-युच्
शिशिर ऋतु
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कम्पनः
noun
काश्मीरस्य समीपस्थः देशः
"कम्पनस्य उल्लेखः राजतरङ्गिण्याम् अस्ति"
Synonyms:
कम्पनः
noun
एकः राजा
"कम्पनस्य उल्लेखः महाभारते अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कम्पनः,
पुं,
(कम्पयति वेपथुयुक्तं करोति शिशिरे-णेति यावत् कपि + णिच् + युच् ल्युर्वा ।) शि-शिरऋतुः इति राजनिर्घण्टः
(नृपविशेषः यथा महाभारते २२ ।“काम्बोजराजः कमठः कम्पनश्च महाबलः ।सततं कम्पयामास यवनानेक एव यः”
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कपि चलने”@} 2 कम्पकः-म्पिका, कम्पकः-म्पिका, चिकम्पिषकः-षिका, चाकम्पकः-म्पिका
कम्पिता-त्री, कम्पयिता-त्री, चिकम्पिषिता-त्री, चाकम्पिता-त्री
-- 3 कम्पयन्-न्ती, कम्पयिष्यन्-न्ती-ती
-- 4 कम्पमानः, -- चिकम्पिषमाणः, चाकम्प्यमानः
कम्पिष्यमाणः, -- चिकम्पिषिष्यमाणः, चाकम्पिष्यमाणः
कन्-कम्पौ-कम्पः
-- -- -- कम्पितम्-तः-तवान्, कम्पितः-तम्, चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्
5 विकपितम्-तः-तवान्, कम्पितः-तम्, चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्
कम्पः, 6 कम्पनः, 7 कम्प्रः, 8 9 शिरःकम्पी, चिकम्पिषुः, चिकम्पयिषुः, चाकम्पः
कम्पितव्यम्, कम्पयितव्यम्, चिकम्पिषितव्यम्, चाकम्पितव्यम्
कम्पनीयम्, कम्पनीयम्, चिकम्पिषणीयम्, चाकम्पनीयम्
कम्प्यम्, कम्प्यम्, चिकम्पिष्यम्, चाकम्प्यम्
ईषत्कम्पः-दुष्कम्पः-सुकम्पः
-- -- कम्प्यमानः, कम्प्यमानः, चिकम्पिष्यमाणः, चाकम्प्यमानः
10 कम्पः, कम्पः, चिकम्पिषः, चाकम्पः
कम्पितुम्, कम्पयितुम्, चिकम्पिषितुम्, चाकम्पितुम्
कम्पा, कम्पना, चिकम्पिषा, चिकम्पयिषा, चाकम्पा
कम्पनम्, कम्पनम्, चिकम्पिषणम्, चाकम्पनम्
कम्पित्वा, कम्पयित्वा, चिकम्पिषित्वा, चाकम्पित्वा
विकम्प्य, विकम्प्य, प्रचिकम्पिष्य, प्रचाकम्प्य
कम्पम् कम्पित्वा कम्पम् कम्पयित्वा चिकम्पिषम् चिकम्पिषित्वा चाकम्पम् चाकम्पित्वा २। 11
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१६६)
02
=>
(१-भ्वादिः। ३७५-अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[[५। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इत्यनेन ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]
04
=>
[पृष्ठम्०१६१+ २८]
05
=>
[[१। ‘लंगिकम्प्योरुपतापशरीरविकारयोरुपसंख्यानम्--’ (वा। ६-४-२४) इति नुमो लोपः। अन्यत्र विकम्पित इत्येव। यः शिरः असकृत् कम्पयति रोगवशात्--स विकपितः। ‘पीडाव्याध्योः प्रदीपोक्ता लङ्गिकम्प्योर्नलोपिता। निस्स्वो विलगितो नित्यं, वातात् विकपिता तनुः।।’ इति प्र। सर्वस्वे।]]
06
=>
[[२। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति, ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति वा युच् ताच्छीलिकः।]]
07
=>
[[३। ‘नमिकम्पिस्म्यजस--’ (३-२-१६७) इति ताच्छीलिकः रः वासरूपविधिना भवत्येव। ‘ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नास्तीति प्रायिकं, तेन कम्प्रा-कम्पना इति सिद्धम्’ इति सि। कौमुदी।।]]
08
=>
[[आ। ‘अकम्प्रं मारुतिर्दीप्रं नम्रः प्रावेशयत् गुहाम्।।’ भ। का। ७-२३।]]
09
=>
[[४। ‘सुप्यजातौ णिनिः--(३-२-७८) इति णिनिः। अन्तर्भावितण्यर्थोऽयम्।]]
10
=>
[[B। ‘सकम्पहेरम्बसमानलम्बनाः समाव्रजन्नम्बितघण्टिकास्तदा।’ धा। का। १-४९।]]
11
=>
[पृष्ठम्०१६२+ २७]