कबन्ध (kabandha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कबन्ध mn.  (-न्धः-न्धं) A headless trunk,  especially retaining vitality.
	 n.
 
(-न्धं) Water.
	 m.
  (-न्धः)
	 1. A name of RAHU.
	 2. Also of a demon de-
stroyed by RAMA.
	 3. The belly.
 E.
  कं the head,  and बध् to injure, 
to lop,  affix अच्
 also कं water,  and बन्ध binding,  attaching.

Capeller Eng

English

 क॑बन्ध v. क॑वन्ध & कवन्धि॑न्.

Yates

English

 कबन्ध (न्धः-न्धं) 1.
m.
  n.
  The headless
trunk still living and acting.
m.
 
Rāhu
 the belly
n.
  Water.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
  	-	 barrel
अयोभ्राण्ड 	-	 ayobhrANDa 	-	 n.
  	-	 barrel
भाण्डे जलं अस्ति वा? 	-	 bhANDejalaMastivA? 	-	 sent.
  	-	 Istherewaterinthebarrel?
अर्ध-खारी 	-	  ardha-khArI 	-	 f.
  	-	 barrel  [ liquid measure ]
नालाकार 	-	  nAlAkAra 	-	 adj.
  	-	 barrel-shaped
कबन्ध 	-	  kabandha 	-	 m.
 n.
  	-	  big barrel or cask
साकल्येन 	-	  sAkalyena 	-	 adverb instr. 	-	  lock,  stock and barrel
वन 	-	  vana 	-	 n.
  	-	  wooden vessel or barrel

कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
  	-	 barrel
कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
 n.
  	-	  large-bellied vessel
कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
 n.
  	-	  clouds which obscure the sun at sunset and sunrise
कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
 n.
  	-	  belly
कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
 n.
  	-	  headless trunk
कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 m.
 n.
  	-	  big barrel or cask
कबन्ध 	-	 kabandha 	-	 n.
  	-	  water

 
   कबन्ध  kabandha m.
 n.
   large-bellied vessel     
            

Wilson

English

 कबन्ध
mn.  (-न्धः-न्धं) A headless trunk,  especially retaining
vitality.
n.
  (-न्धं) Water.
m.
  (-न्धः)
1 A name of RĀHU.
2 Also of a demon destroyed by RĀMA.
3 The belly.
E.
  कं the head,  and बध to injure,  to lop,  affix अच्
 also
कं water,  and बन्ध binding,  attaching.

Apte

English

कबन्धः [kabandhḥ] न्धम् [ndham],  न्धम् A headless trunk (especially when it retains life)
 (स्वं) नृत्यत्कबन्धं समरे ददर्श R.*
  7.51,  12.49
 शिवातूर्यनृत्यत्कबन्धे Ve.*
  1.27. यस्य नेष्यति वपुः कबन्धताम् Śi.

न्धः The belly
 a large belly-like vessel
 वसोः कबन्धमृषभो बिभर्ति Av.*
  9.4.3.

A cloud.

A comet.

N.
  of Rāhu.

Water (said to be n.
  also in this sense)
 Śi.*
  16.67.

N.
  of a mighty demon mentioned in the Rāmāyana.  [While Rāma and Lakṣmaṇa lived in the Dandkā forest,  Kabandha attacked them and was slain by them.  It is said that,  though at first a heavenly being,  he was cursed by Indra to assume the form of a demon and to be in that state till killed by Rāma and Laksmaṇa.  He advised Rāma to form friendship with Sugrīva
 see Rām.*
  3.69.27 ff. 
 वधनिर्धूतशापस्य कबन्धस्योपदेशतः । मुमूर्छ सख्यं रामस्य समानव्यसने हरौ ॥ R.*
  12.57].

Apte 1890

English

 कबंधः,  
धं A headless trunk (especially when it retains life)
 (स्वं) नृत्यत्कबंधं समरे ददर्श R. 7. 51,  12. 49. 
धः 1 The belly. 
2 A cloud. 
3 A comet. 
4 N. of Rāhu. 
5 Water (said to be n. also in this sense)
 Śi. 16. 67. 
6 N. of a mighty demon mentioned in the Rāmāyaṇa. [While Rāma and Lakṣmaṇa lived in the Daṇḍakā forest,  Kabandha attacked them and was slain by them. It is said that,  though at first a heavenly being,  he was cursed by Indra to assume the form of a demon and to be in that state till killed by Rāma and Lakṣmaṇa. He advised Rāma to form friendship with Sugrīva
 see R. 12. 57]. 

Monier Williams Cologne

English

 क॑बन्ध mn.  (sometimes written क॑वन्ध) a big barrel or cask,  a large-bellied vessel (metaphorically applied to a cloud),  RV.
  
 AV.
   ix,  4,  3
 x,  2,  3

 (ep.  ) the clouds which obscure the sun at sunset and sunrise (sometimes personified),  MBh.
  

 the belly,  Nir.
 

 a headless trunk (shaped like a barrel
 esp.
   one retaining vitality,  W.
 ),  R.
 
 Pañcat.
 
 Ragh.
  &c.
  

 क॑बन्ध m.
  N.
  of the Rākṣasa Danu (son of Śrī
 punished by Indra for insolently challenging him to combat
 his head and thighs were forced into his body by a blow from the god's thunderbolt,  leaving him with long arms and a huge mouth in his belly
 it was predicted that he would not recover his original shape until his arms were cut off by Rāma and Lakṣmaṇa),  R.
  iii,  69,  27 ff. 
 Hariv.
 
 Ragh.
  &c.
  

 N.
  of Rāhu,  L.
 

 N.
  of certain Ketus (96 in number),  VarBṛS.
 

 N.
  of an Ātharvaṇa and Gandharva,  ŚBr.
   xiv (कब॑न्ध),  VP.
   &c.
  

 क॑बन्ध n.
  water,  Sāy.
  & L.
 

Monier Williams 1872

English

 कबन्ध क-बन्ध or क-वन्ध,  अस् or अम्, 
m. or n. a big barrel or cask,  a large-bellied vessel
(metaphorically) a cloud
 the belly
 the clouds
which obscure the sun at sunset and sunrise (some-
times they are personified)
 water
 a N. of Rāhu
a headless trunk (shaped like a barrel),  especially one
retaining vitality
 (अस्),  m.,  N. of an Ātharvaṇa and
Gandharva
 N. of a Muni
 N. of the Dānava or
Rākṣasa called Danu,  who was son of Śrī. (His story
is told in Rāmāy. III. 75. It is there related that
Indra punished him for his insolence in challenging the
god to combat,  by striking his head and thighs with
his thunderbolt and so pressing them into his body.
He had enormously long arms and a huge mouth in
his belly. It was predicted that he would not recover
his original shape until killed in a battle with Rāma
and Lakṣmaṇa. The whole story probably repre-
sents one of Indra's battles with the clouds.)
—क-
बन्ध-ता,  f. or कबन्ध-त्व,  अम्,  n. headlessness, 
decapitation.
—कबन्ध-वध,  अस्,  m. ‘the slay-
ing of Kabandha, ’ title of a chapter of the Padma-
purāṇa.

Macdonell

English

 कबन्ध ká-bandha,  v. कवन्ध ká-vandha. 

Benfey

English

 कबन्ध कबन्ध,  and कवन्ध क-
वन्ध,  m.
  and n.
 
 1. A headless trunk, 
especially one retaining the power of
action,  Böhtl. Ind. Sp. 166.
 2. A belly, 
MBh. 3,  806.
 3. A cloud,  or vapour, 
MBh. 3,  13087.
 4. The name of a
demon,  Rām.  3,  75,  24,  sqq. -- Cf. 
Κάανθος.

Apte Hindi

Hindi

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
सिररहित धड़

कबन्धम्
नपुं*
   - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
सिररहित धड़

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
पेट

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
बादल

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
धूमकेतु

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
राहु

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
जल

कबन्धः
पुं*
  - कं मुखं बध्नाति-क-बन्ध्-अण्
रामायण में वर्णित बलवान राक्षस

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कबन्ध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದರ /ಹೊಟ್ಟೆ
निष्पत्तिः - > बन्ध (बन्धने) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कं जलं बध्नाति
कबन्ध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ
प्रयोगाः - > "वधनिर्धूरशापस्य कबन्धस्योपदेशतः । मुमूर्च्छ सख्यं रामस्य समानव्यसने हरौ ॥"
उल्लेखाः - > रघु० १-५७
कबन्ध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹು
विस्तारः - > "कबन्धस्तूदरे रक्षोविशेषेपि विधुन्तुदे" - विश्व० ।
कबन्ध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುತ್ತಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇಹ /ತಲೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಶರೀರ /ಮುಂಡ
निष्पत्तिः - > बन्ध (बन्धने) - "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > कं शिरो बध्यते अस्मात्
प्रयोगाः - > "सैन्यैः कण्ठच्छेदलीने कबन्धाद्भूयो बिभ्ये वल्गतः सासिपाणेः"
उल्लेखाः - > माघ० १८-५३
कबन्ध
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
व्युत्पत्तिः - > कं प्राणवायुः बध्यतेऽनेन

L R Vaidya

English

 kabaMDa {% (I) m.n. %} A headless trunk (especially when retaining vitality),  स्वं नृत्यत्कबंधं समरे ददर्श R.vii.51,  xii.49.

 kabaMDa {% (II) m. %} 1. A name of Rāhu
 2. the belly
 3. a comet.

 kabaMDa {% (III) n. %} Water.

Bopp

Latin

 कबन्ध m. n. corporis truncus. RAGH. 7. 48.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

कबन्ध
पु
कबन्ध,  विशिरस्क-नर,  नीर,  खेचर
विशिरस्के नरे नीरे कबन्धः खेचरेऽपि च ॥ १७ ॥
verse 2.1.1.17
page 0009

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कबन्ध *Wasser,  Vās. 42,  3
 101,  3.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gul bum
कबन्ध

sgra gcan
१) कबन्ध २) तमस् ३) राहु ४) राहुल

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
इन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः ।
मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ॥ ५६३ ॥
घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी ।
कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ॥ ५६४ ॥
मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि ।
-wordlist-
 
इन्द्रियायतन (क्ली),  अङ्ग (क्ली),  विग्रह (पुं),  क्षेत्र (क्ली),  गात्र (क्ली),  तनु (स्त्री),  भूघन (पुं),  तनू (स्त्री),  मूर्तिमत् (पुं),  करण (क्ली),  काय (पुं),  मूर्ति (स्त्री),  वेर (पुंक्ली),  संहनन (क्ली),  देह (पुंक्ली),  सञ्चर (पुं),  घन (पुं),  बन्ध (पुं),  पुर (क्ली),  पिण्ड (पुंक्ली),  वपुस् (क्ली),  पुद्गल (पुं),  वर्ष्मन् (क्ली),  कलेवर (क्ली),  शरीर (पुंक्ली),  कुणप (क्ली),  शव (पुं),  मृतक (क्ली),  रुण्ड (पुं),  कबन्ध (पुंक्ली)

--source--
 
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
-wordlist-
 
नीर (क्ली),  वारि (क्ली),  जल (क्ली),  दक (क्ली),  क (क्ली),  उदक (क्ली),  पानीय (क्ली),  अम्भस् (क्ली),  कुश (क्ली),  तोय (क्ली),  जीवन (क्ली),  जीवनीय (क्ली),  सलिल (क्ली),  अर्णस् (क्ली),  अम्बु (क्ली),  वार् (स्त्री),  संवर (क्ली),  क्षीर (क्ली),  पुष्कर (क्ली),  मेघपुष्प (क्ली),  कमल (क्ली),  आपः (स्त्रीब),  पयस् (क्ली),  पाथस् (क्ली),  कीलाल (क्ली),  भुवन (क्ली),  वन (क्ली),  घनरस (पुं),  यादोनिवास (पुं),  अमृत (क्ली),  कुलीनस (क्ली),  कबन्ध (क्ली),  प्राणद (क्ली),  सर्वतोमुख (क्ली)

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
नीलमणौ महानीलं कबन्धमपि वारिणि ।
-wordlist-
 
महानील (क्ली),  कबन्ध (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

कबन्ध
कबन्ध,  रुण्ड
कबन्धः कथ्यते रुण्डः क्षतमीर्ममरुर्व्रणः ।
verse 3.1.1.630
page 0072

Mahabharata

English

Kabandha^1,  a Rākshasa. § 530 (Viśvāvasumokshaṇa): III,  279,  16072,  16083 (slain by Rāma and Lakshmaṇa
 from his body then issued the Gandharva Viśvāvasu,  who on account of a curse had become a Rākshasa).

*Kabandha^2,  the trunk of Rāhu: III,  13087 (ºāntarhito Bhānuḥ)
 V,  3811 (ºaḥ…Svarbhānoḥ).

पुराणम्

English

कबन्ध / KABANDHA  .1) General information.   The demon who attacked rāma and lakṣmaṇa while they were wandering in daṇḍakāraṇya after the abduction of sītā by rāvaṇa.2) Previous history of kabandha.   There was a King of Gandharvas called Śrī. He had a son named danu. danu was known as viśvāvasu also. viśvāvasu once performed a penance to propitiate brahmā for long life and brahmā appeared before him and blessed him with immortality. Arrogant of this acquisition he roamed about as he pleased.
One day he attacked indra and the latter furious at his impudence used the vajrāyudha on him and the head and thighs of viśvāvasu were squeezed into his body. viśvāvasu pleaded that he should be given some way to take his food. indra then granted him two very long hands and a mouth on his belly. Then viśvāvasu spent his days in a forest near the Mataṅgāśrama in Krauñcāraṇya bearing the name kabandha (Headless trunk). indra added that he would attain his real form when rāma and lakṣmaṇa cut his hands.(1) “I am the son of Śrī named Danu” says kabandha to lakṣmaṇa in Śloka 8,  Chapter 71,  of the araṇya Kāṇḍa of vālmīki rāmāyaṇa. In Śloka 42,  Chapter 279 of araṇya Kāṇda,  kabandha says,  “I am a gandharva,  viśvāvasu and came to be born in a demonaic womb by the curse of a brahmin.”)
A favourite pastime of kabandha was to frighten the sages. One day he attacked a sage called sthūlaśiras and that sage cursed him saying that he would retain his ugly figure for ever. The demon pleaded for relief and the sage said that he would regain his original figure when rāma cut his hands and left him in the desolate forest. From that day onwards kabandha lived there waiting for śrī rāma. (sarga 70,  araṇya Kāṇḍa,  vālmīki rāmāyaṇa).3) kabandha meets rāma and lakṣmaṇa.   jaṭāyu was lying half dead by a blow from the sword of rāvaṇa and rāma and lakṣmaṇa went to him and talked to him. He gave them some information regarding sītā before he died. After burning the body of jaṭāyu in a funeral pyre rāma and lakṣmaṇa went westwards. They entered the Krauñcāraṇya and reached Mataṅgavana. There they saw a great cave. A huge demoness attacked them near that cave and seeing the beautiful form of lakṣmaṇa she invited him for amorous plays. lakṣmaṇa cut off her ear,  nose and breasts. Then they entered deep into the forests. Bad omens greeted them.  Before long they saw kabandha rushing towards them. He is described thus in the mahābhārata:
“He was as big as a mountain,  dark as a black cloud,  with pointed hairs all over his body and looked fierce with a voice as loud as thunder. He had an eye on his stomach,  round and yellow,  emitting a glare like a fire-flame. Looking wicked he thrust his big tongue out of his huge mouth licking the sides.”
The demon stretched out his big hands and caught hold of śrī rāma in his right hand and lakṣmaṇa in his left hand. Finding themselves helpless in his hands lakṣmaṇa implored rāma to flee away from the demon leaving him alone. śrī rāma cut off Kabandha's right hand and lakṣmaṇa cut off the left hand. kabandha then asked them who they were. kabandha told rāma and lakṣmaṇa his previous story and then fell dead. rāma and lakṣmaṇa burnt the dead body in a funeral pyre. He rose up in the air as the gandharva King of old and advised śrī rāma to go to sugrīva for knowing more about sītā. (Sargas 70 to 72,  araṇya Kāṇḍa,  vālmīki rāmāyaṇa).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कबन्धं,  क्ली,
   (कस्य प्राणवायोः बन्धः आश्रयः । जल-पानमेव प्राणधारणकारणम् । कदापि प्राण-स्थितिः जलं विना नैव स्यात् । यथा,  श्रुतिः ।“पञ्चदशाहानि माऽशीः काममपः पिनापोमयःप्राणो न पिबतस्ते विच्छेत्स्यते” ।) जलम् । इत्य-मरः । १ । १० । ४ ॥
 (यथा,  ऋग्वेदे ५ । ८५ । ३ ।“नीचीनवारं वरुणः कबन्धं प्रससर्ज रोदसी अन्त-रीक्षम्” ॥
)

 कबन्धः पुं,
   (कं सुखं बध्यते रुध्यतेऽस्मात् । क + बन्ध+ घञ् ।) राहुः । रक्षोविशेषः । (यथा,  रघुः१२ । ५७ ।“बधनिर्द्धूतशापस्य कबन्धस्योपदेशतः ।मुमूर्च्छसख्यं रामस्य समानव्यसने हरौ” ॥
अस्य विवरणादिकमुच्यते । पुरा किल दनुनामाकश्चिद्दानवः उग्रेण तपसा पितामहं सन्तोषयन्दीर्घमायुः प्राप्तवान् । प्राप्तदीर्घायुरतिगर्व्वः सुर-राजेन सह योद्धुं सुरपुरमगच्छत् । शक्रस्तु रण-भूमिगतः प्रमुक्तेन वज्रेणास्य सक्थिनी शिरश्चशरीरमध्येप्रावेशयत् । न त्वसौ पितामहवरप्रभा-वतया प्राणान् मुमोच । अथ स एवं विकृत-विग्रहोऽनाहारादितया क्लिश्यमानो बहुधा या-चमानः सुरपतिं प्रसादयामास । इन्द्रस्तु प्रसन्नो यो-जनमायतौ बाहू तीक्ष्णदंष्ट्रञ्च वदनमस्मै वक्षसिप्रादात् । तदा प्रभृत्येवासौ वने विचरन् सुदीर्घ-बाहुभ्यां वनजादीन् प्राणिनो गृहीत्वा भक्षयन्विचचार । अथ गच्छति काले दशरथात्मजोरामः ससीतालक्ष्मणः पितृसत्यपालनार्थं वने भ्रम-न्नमुना कबन्धेन सम्प्राप्तः । प्रभूतबलशालिनानेनगृहीतोऽपि रामः स्वखङ्गेनैनं व्यापादयामास ।अथ रामहस्तनाशात् प्राप्तशापमोचनसमयो-ऽयं कबन्धः विकृतरूपं विहाय दिव्यमूर्त्तिधरःस्वर्लोकं ययौ । इति वाल्मीकियरामायणमतम् ।महाभारतमते तु अयं विश्वावसुनामा गन्धर्व्वआसीत् ब्राह्मणशापेन राक्षसयोनिं प्राप्तवान् ।यदुक्तं तत्रैव ३ । २७८ । ४२ ।“तस्याचचक्षे गन्धर्व्वो विश्वावसुरहं नृप ! ।प्राप्तो ब्राह्मणशापेन योनिं राक्षससेविताम्” ॥
)उदरम् । इति मेदिनी ॥
 (केन वायुना बध्यतेसंबध्यते वा । धूमकेतुः । प्रवहवायुनोपचीयमान-त्वात् तथात्वंतस्य च लोकसुखनाशकत्वं प्रसिद्धम् ॥
)

 कबन्धः,  पुं,
   क्ली,
   (केन प्राणवायुना पुनर्बध्यते सम्ब-ध्यते मस्तकहीनस्यापि दैवेन प्राणावेशात् जीव-तो नरस्येव क्रियाकारित्वशक्तित्वात्तथात्वम् । क +बन्ध + घञ् ।) क्रियायुक्तापमूर्द्धकलेवरम् । इत्य-मरः २ । ८ । ११८ ॥
 यथा,  मार्कण्डेये ८२ । ६३ ।“कबन्धाश्छिन्नशिरसः खङ्गशक्त्यृष्टिपाणयः” ॥
अपि च । “नागानामयुतं तुरङ्गनियुतं सार्द्धंरथानां शतं पत्तीनां दशकोटयो निपतिता एकःकबन्धो रणे । तादृक्कोटिकबन्धनर्त्तनविधौखेलच्चलत् खे शिरस्तेषां कोटिनिपातने रघुपतेःकोदण्डघण्टारवः” ॥
 इति प्राचीनाः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कबन्ध पु०
  कं जलं बध्नाति बन्ध--अण्,  केन वायुना बध्यते, बन्ध--कर्म्मणि घञ्,  कोवायुः प्राणकयुर्बध्यते संबध्यतेऽत्राधारे घञ् वा यथायथं वाक्यम् । १ उदरे तस्यपीतजलनिरोधनात् तथात्वम् । २ धूमकेतौ,  प्रवहवा-युना निचीयमानत्वात्तस्य तथात्वम् ३ राहौ,  तस्यच्छिन्नमस्तकत्वेऽपि अमृतपानात् जीवनसत्त्वेन क्रिया-वत्त्वात् तथात्वम् ४ राक्षसभेदे च मेदि० ५ जलेअमरः तस्य प्राणवायुधारकत्वात् तथात्वम् “आ-पोमयः प्राणः” इति छा० उ० श्रुतेस्तस्य प्राणधारणकरत्वम् “पञ्चदशाहानि माऽशीः काममपः पिबापोमयःप्राणो न पिबतस्ते विच्छेत्स्यते” छा० उ० जनपानं विनाप्राणविच्छेदस्योक्तेस्तथात्वम् । “मनुष्याणां सहस्रेषुंहतेषुहृतमूर्द्धसु । तदावेशात् कबन्धः स्यादेकोऽमूर्द्धाक्रियान्वितः”इत्युक्तलक्षणे शिरःशून्ये ६ क्रियायुक्तदेहे अस्त्री अमरः ।“कबन्धाश्छिन्नशिरसः खड्गशक्त्तृष्टिपाणयः” देवीमा० ।“नागानामयुतं तुरङ्गनियुतं सार्द्धं रथानां शतं पत्तीनांदश कोटयो निपतिता एकः कबन्धोरणे । तादृक्कोटिकबन्धनर्त्तनविधौ खेलच्चलत् खे शिरस्तेषां कोटिनिपातनेरघुपतेः कीदण्डघण्टारवः” प्राचीनगाथा । “यस्यनेष्यति वपुः कबन्धताम्” चलितोर्द्धकबन्धसस्पदः” माघः ।“कश्चित् द्विषत्खड्गहृतोत्तमाङ्गः सद्यो विमानप्रभुता-मुपेत्य । वामाङ्गसं सक्तसुराङ्गनः स्वं नृत्यत् कबन्धं समरेददर्श” । “उत्थितं ददृशेऽन्यच्च कबन्धेभ्यो न किञ्चन”रघुः । तद्देहस्य शिरःशून्यत्वेऽपि वायोः सम्यग्निःसर-णाभावेन वायुना सम्बन्धसत्त्वात् क्रियासम्भव इति बोध्यम७ मेघे निरुक्ते ५,  ४ “निचीनवारं वरुणंकबन्धम्” इत्यृचम-धिकृत्योक्तम् “कबन्धं मेघम् कमुदकं भवति तदस्मिन् धीयते, उदकमपि कबन्धमुच्यते बन्धिरनिभृतत्वे कमनिभृतञ्च इति”तत्रोक्तेः तत्र पृषो० साधुत्वम् । कबन्धराक्षसकथा च भा० य०२३७ अ० यथा । “दुःखशोकसमाविष्टौ वैदेहीहरणार्द्दितौ ।जम्मतुर्दण्डकारण्यं दक्षिणेन परन्तपौ । वने महति त-स्मिंस्तु रामः सौमित्रिणा सह । ददर्श मृगयूथानि द्रव-माणानि सर्व्वशः । शब्दञ्च घोरं सत्वानां दावाग्नेरिववर्द्धतः । अपश्यतां मुहूर्त्ताच्च कबन्धं घोरदर्शनम् । मेघ-पर्व्वतसङ्काशं सालस्कन्धं महाभुजम् । उरोगतविशालाक्षंमहोदरमहामुखम् । यदृच्छयाथ तद्रक्षः करे जग्राहलक्ष्मणम् । विषादमगमत् सद्यः सौमित्रिरथ भारत! ।स राममभिसंप्रेक्ष्य कृष्यते येन तन्मुखम् । विषण्णश्चा-ब्रवीद्रामं पश्यावस्थामिमां मम । हरणञ्चैव वैदेह्या ममचायमुपप्लवः । राज्यम्रंशश्च भवतस्तातस्य मरणं तथा ।नाहं त्वां सह वैदेह्या समेतं कोशलागतम् । द्रक्ष्याभिपृथिवीराज्ये पितृपैतामहे स्थितम् । द्रक्ष्यन्त्यार्य्यस्यधन्या ये कुशलाजशमीजलैः । अभिषिक्तस्य वदनं सोमंशान्तघनं यथा । एवं बहुविधं धीमान् विललाप सलक्ष्मणः । तमवाचाथ काकुत्स्थः सम्भ्रमेष्वप्यसम्भ्रमः ।मा विषीद नरव्याघ्र! नैष कश्चिन्मयि स्थिते । छिन्ध्यस्यदक्षिणं बाहुं छिन्नः सव्यो मया भुजः । इत्येवं वदतानस्य भुजो रामेण पातितः । खड्गेन भृशतीक्ष्णेन नि-त्तिस्तिलकाण्डवत् । ततोऽस्य दक्षिणं बाहुं खड्गेननघ्निबान् बली । सौमित्रिरपि संप्रेक्ष्य म्रातरं राघवंस्थितम् । पुनर्जघान पार्श्वेवै तद्रक्षो लक्षणो भृशम् ।गतासुरपतद्भूमौ कबन्धः सुमहांस्ततः । तस्य देहाद्विनिः-सृत्य पुरुषो दिव्यदर्शनः । ददृशे दिवमास्थाय दिविसूर्य्य इव ज्वलन् । पप्रच्छ रामस्तं वाग्मी कस्त्वं प्रव्रूपिपृच्छतः । का माया किमिदं चित्रमाश्चर्य्यं प्रतिभाति मेतस्याचचक्षे गन्धर्व्वोविश्वावसुरहं नृप! । प्राप्तो ब्राह्मणशा-पेन योनिं राक्षससेविताम् । रावणेन हृता सीता राम ।लङ्काधिवासिना । सुग्रीवमभिगच्छ त्वं स ते सह्यं करि-ष्यति । एषा पम्पा शिवजला हंसकारण्डवैर्युता ।ऋष्यमूकस्य शैलस्य सन्निकर्षे तडागिनी । वसते तत्र सु-ग्रीवश्चतुर्भिः सचिवैः सह । भ्राता वानरराजस्य वालि-नो हेममालिनः । तेन त्वं सह सङ्गम्य दुःखमूलं निवे-दय । समानशीलो भवतः साहाय्यस करिष्यति ।एतावच्छक्यमस्माभिर्वक्तुं द्रष्टासि जानकीम् । ध्रुवंवानरराजस्य विदितो रावणालयः । इत्युक्त्वान्तर्हितोदिव्यः पुरुषः स महाप्रभः । विस्मितं जग्मतुश्चोभौ प्रवीरौरामलक्ष्मणौ” । “बधनिर्धूतशापस्य कबन्धस्योपदेशतः” रघुः

Capeller

German

 कबन्ध s. कवन्ध.

Grassman

German

 (kábandha),  m. = kávandha [s. d.].

Burnouf

French

 कबन्ध कबन्ध m.
  n.
  corps sans tête [mais encore
vivant]
 ventre.
		 M. Rāhu. -- S. n.
  eau.

Stchoupak

French

 कबन्ध-
 m.
  nt. tonneau,  barrique 
 d'où nuage et not. nuage qui
obscurcit le soleil à son lever et à son coucher 
 tronc (sans tête) 
 eau
 
 m.
  n.
  d'un Rākṣasa 
 ép. de Rāhu 
 -ता- f.
  -त्व- nt.
décapitation 
 -वन्त्- a. qui a un tronc sans tête,  tronqué.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.