| YouTube Channel

कपित्थ (kapittha)

 
शब्दसागरः
English
कपित्थ
m.
(-त्थः) The elephant or wood apple, (Feronia elephantum. )
E.
कपि, and त्थ from स्था to stay or abide
the residence of apes.
Capeller Eng
English
कपित्थ
m.
N.
of a tree
n.
its fruit.
Yates
English
कपित्थ (त्थः) 1.
m.
The wood-apple.
Spoken Sanskrit
English
कपित्थ - kapittha -
m.
- particular position of the hands and fingers
कपित्थ - kapittha -
m.
- tree on which monkeys dwell
कपित्थ - kapittha -
m.
- wood-apple tree [ Limonia acidissima - Bot. ]
कपित्थ - kapittha -
m.
- Wood apple [ Feronia Elephantum - Bot. ]
कपित्थ - kapittha -
n.
- wood apple [ Hesperethusa crenulata - Bot. ]
कपित्थ kapittha
m.
wood-apple tree [ Limonia acidissima - Bot. ]
कपित्थ kapittha
m.
wood-apple tree [ Limonia acidissima - Bot. ]
Wilson
English
कपित्थ
m.
(-त्थः) The elephant or wood apple, (Feronia elephantum. )
E.
कपि, and त्थ from स्था to stay or abide
the residence of
apes.
Apte
English
कपित्थः [kapitthḥ], The wood apple tree
Bhāg.*
8.2.14.
त्थम् The fruit of the above tree.
A particular position of hands and fingers.
Butter-milk (तक) यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः
Rām.*
2.91.72.Comp. -आस्यः a kind of monkey.
Apte 1890
English
कपित्थः The wood-apple tree.
त्थं 1 The fruit of the above tree.
2 A particular position of the hands and fingers.
Comp.
आस्यः a kind of monkey.
Monier Williams Cologne
English
कपित्थ
m.
(त्थ
=
स्थ) ‘on which monkeys dwell’, Feronia Elephantum,
MBh.
Suśr.
&c.
a particular position of the hands and fingers
कपित्थ
n.
the fruit of Feronia Elephantum,
Suśr.
VarBṛS.
&c.
Monier Williams 1872
English
कपित्थ, अस्, m. (त्थ = स्थ fr. rt. स्था, ‘on
which monkeys dwell
cf. अश्वत्थ), the elephant
or wood apple tree, Feronia Elephantum
a particular
position of the hands and fingers
(अम्), n. the fruit
of Feronia Elephantum.
—कपित्थ-त्वच्, क्, n. the
bark of the tree Feronia Elephantum.
—कपित्थ-
पर्णी and कपित्थानी, f., N. of a plant, = चित्र-
पत्त्रिका, &c.
—कपित्थास्य (°थ-आस्य), अस्, m. a
kind of monkey (having a roundish face, in shape
like the wood apple).
Macdonell
English
कपित्थ kapí-ttha,
m.
[monkey-stand], a tree
🞄n. its fruit
-pati,
m.
ep. of Hanumat.
Benfey
English
कपित्थ कपित्थ (probably कपि-स्थ,
vb. स्था),
I.
m.
A tree, Feronia ele-
phantum, Corr., MBh. 1, 2830.
II.
n.
Its fruit, Suśr. 1, 148, 16.
Apte Hindi
Hindi
कपित्थः
पुं*
- कपि-स्था-क
कैथ का वृक्ष
कपित्थम्
नपुं*
- कपि-स्था-क
कैथ का फल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कपित्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇಲದ ಮರ
निष्पत्तिः - > पृषो०
व्युत्पत्तिः - > कपयस्तिष्ठन्त्यत्र
कपित्थ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇಲದ ಹಣ್ಣು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१३४) तस्य लुक् (४-३-१६३)
व्युत्पत्तिः - > कपित्थस्य फलम्
L R Vaidya
English
kapitTa {% (I) m. %} The wood-apple-tree.
kapitTa {% (II) n. %} The fruit of this tree.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kapittha, m. (Skt. id., the wood-apple tree, and nt. its fruit), in Mvy 〔5941〕 in a list of (colors and) articles used in painting, dyeing, etc.
perhaps the fruit, or some other product of the tree, used in some such way. Tib. transliterates.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ka pi
१) कपित्थ २) पीतन
ka pi ta
कपित्थ
ka pit tha
१) कपित्थ २) दधित्थ ३) दन्तशट
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कपित्थस्तु दधिफलो नालिकेरस्तु लाङ्गली ११५१
-wordlist-
कपित्थ (पुं), दधिफल (पुं), नालिकेर (पुंस्त्री), लाङ्गलिन् (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कपित्थः
Root: कपित्थ
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Wood-apple tree
Tamil Vel̤ā
Shloka(s):
3|3|32|1 कपित्थे स्युर्दधिफलो दधित्थग्राहिमन्मथा। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|32|2 हृद्यो दन्तशठः पुष्पफलोऽरिष्टे तु फेनिलः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
3|3|32|1 कपित्थः (कपित्थ) (पुं) Wood-apple tree
Tamil Vel̤ā
3|3|32|1 कृपः (कृप) (पुं) Wood-apple tree
Tamil Vel̤ā
3|3|32|1 दधिफलः (दधिफल) (पुं) Woodapple tree
Tamil Vel̤ā
3|3|32|1 दधित्थः (दधित्थ) (पुं) Woodapple tree
Tamil Vel̤ā
3|3|32|1 ग्राही (ग्राहिन्) (पुं) Wood-apple tree
Tamil Vil̤ā
3|3|32|1 मन्मथः (मन्मथ) (पुं) Woodapple tree
Tamil Vel̤ā
3|3|32|2 हृद्यः (हृद्य) (पुं) Wood apple tree
Tamil Vil̤ā
3|3|32|2 दन्तशठः (दन्तशठ) (पुं) Woodapple tree
Tamil Vel̤ā
3|3|32|2 पुष्पफलः (पुष्पफल) (पुं) Woodapple tree
Tamil Vel̤ā
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः वृक्षः
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कपित्थः
Root: कपित्थ
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
tree on which monkeys dwell
Wood apple [Feronia Elephantum - Bot.]
wood-apple tree [Limonia acidissima - Bot.]
particular position of the hands and fingers
Shloka(s):
2|4|21|1 अश्वत्थेऽथ कपित्थे स्युर्दधित्थग्राहिमन्मथाः। (वनौषधिवर्गः)
2|4|21|2 तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
2|4|21|1 कपित्थः (कपित्थ) (पुं) tree on which monkeys dwell, Wood apple [Feronia Elephantum - Bot.], wood-apple tree [Limonia acidissima - Bot.], particular position of the hands and fingers
2|4|21|1 दधित्थः (दधित्थ) (पुं)
2|4|21|1 ग्राही (ग्राहिन्) (पुं) taking, seizing, holding, drawing, keeping, gaining, picking, alluring, prone to, catching, choosing, searching, acquiring, obtaining, gathering, containing, astringent, purchasing, perceiving, attracting, obstructing, fascinating, constipating, scrutinizing, see guNagrAhin, laying hold of, engaged in catching
2|4|21|1 मन्मथः (मन्मथ) (पुं) love, god of love, love or the god of love, amorous passion or desire, wood apple [Feronia Elephantum - Bot.], 29th year in a 60 years' cycle of Jupiter
2|4|21|2 दधिफलः (दधिफल) (पुं)
2|4|21|2 पुष्पफलः (पुष्पफल) (पुं) wood apple [Feronia Elephantum - Bot.], White gourd [Benincasa hispida - Bot.]
2|4|21|2 दन्तशठः (दन्तशठ) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः वृक्षः
जातिः वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कपित्थः,
पुं,
(कपिः तिष्ठति फलप्रियत्वात् लोभात्वा यत्र कपि + स्था + कः पृषोदरादित्वात्सलोपे साधुः ।) वृक्षविशेषः कत्वेल इति भाषातत्पर्य्यायः दधित्थः ग्राही मन्मथः दधि-फलः पुष्पफलः दन्तशठः इत्यमरः२ २१
कगित्थः इति भरतः
मालूरः९ मङ्गल्यः १० नीलमल्लिका ११ ग्राहिफलः १२चिरपाकी १३ ग्रन्थिफलः १४ कुचफलः १५ क-पीष्टः १६ गन्धफलः १७ दन्तफलः १८ करभव-ल्लभः १९ काठिन्यफलः २० करञ्जफलकः २१ ।अस्यामफलगुणः अम्लत्वम् उष्णत्वम् कफ-नाशित्वम् ग्राहित्वम् वायुवर्द्धकत्वम् कण्ठ-रोगजिह्वाधिकजडताकारित्वम् त्रिदोषवर्द्धक-त्वम् विषहरत्वम् रोचकत्वञ्च तत्पक्वफल-गुणाः दोषत्रयहरत्वम् मधुराम्लरसत्वम् ।गुरुत्वम् श्वासवभिश्रमक्लमहरत्वम् हिक्काप-नोदक्षमत्वम् ग्राहित्वम् रुचिप्रदत्वम् ततःसर्व्वदा सेव्यम् इति राजनिर्घण्टः
“कपित्थमामं कण्डघ्नं विषघ्नं ग्राहि वातलम् ।मधुराम्लकषायत्वात् सौगन्ध्याच्च रुचिप्रदम्”
इति राजवल्लभः
(तथा चरके
“कपित्थं विषकण्ठ्यघ्नमामं संग्राहि वातलम्
मधुराम्लकषायत्वात् सौगन्ध्याच्च रुचिप्रदम् ।परिपक्वं सदोषघ्नं विषघ्नं ग्राहि गुर्व्वपि”
“कुशद्वीपेश्वरस्य राज्ञो ज्योतिष्मत्संज्ञकस्य सप्त-पुत्त्राणामेकतमः तद्वर्षमपि तन्नम्ना ख्यातम् ।तद्विवरणन्तु विष्णुपुराणे यांशे अध्यायेद्रष्टव्यम्”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कपित्थ
पु०
कपिस्तिष्ठत्तत्र तत्फलप्रियत्वात् स्था--क पृषो० ।(कएतवेल) वृक्षभेदे “त्रिरात्रान्ते त्रिरात्रान्ते कपित्यव-दराशनः” भाग० ४, ८, ६० अस्य गुणपर्य्यायादि भावप्र०उक्तं यथा “कपित्थस्त दाथत्थः त्याततथा पुष्पफलः स्मृतः ।कपिप्रियोद्रधिफलस्तथा द्रन्तशठोऽपि कपित्थमामंसङ्ग्राहि कषायं लघु लेखनम् पक्वं गुरु तृषाहिक्का-शमनं वातपित्तजित् स्यादल्पन्तुवरङ्कण्ठशोधनं ग्राहिदुर्जरम्” अपिच “कपित्यमामं कण्डूघ्नं विशदं ग्राहिवातलम् मधुराम्लकषायत्वात् सौगन्ध्याच्च रुचिप्रदम्”सुश्रुते अम्लवर्गेऽयं पठितः अम्लशब्दे तद्वाक्यं दर्शितम् ।हारीतेनास्य भक्षणं सर्वदा निषिद्धं यथा “न वटप्ल-क्षोदुम्बरनीपदधित्थमातुलाङ्गानि भक्षयेत् कपित्थो-स्त्यत्र देशे पुष्करा० इनि कपित्थिनी स्त्री कपित्थयुक्तदेशे ।तस्य सन्निकृष्टदेशादि काशा० इनि कपित्थिन् तत्स-न्निकृष्टदेशादौ
त्रि०
Capeller
German
कपित्थ
m.
N. eines Baumes
n.
der Frucht
dess.