कन्यादान (kanyAdAna)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiकन्यादानम्
कन्या - दानम् -
कन्या का विवाह करना
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकन्यादान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಧಾರೆಯೆರೆದು ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುವುದು
व्युत्पत्तिः - > कन्यायाः दानम्
प्रयोगाः - > "अद्भिरेव द्विजाग्र्याणां कन्यादानं विशिष्यते । इतरेषां तु वर्णानामितरेतरकाम्यया ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ३-३५
Indian Epigraphical Glossary
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकन्यादानं, (कन्याया दानं वराय सम्प्रदानम् ।)वराय कन्यासम्प्रदानम् । तद्दानफलादि यथा ।यम उवाच ।“कन्यां ये तु प्रयच्छन्ति यथाशक्त्या स्वलङ्कृताम् ।ब्रह्मदेयां द्विजश्रेष्ठ ! ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते ॥
कन्यादानन्तु सर्व्वेषां दानानामुत्तमं स्मृतम्” ॥
* ॥
तद्ग्रहणे दशकुलत्यागो यथा, --“महान्त्यपि समृद्धानि गोऽजाविधनधान्यतः ।स्त्रीसम्बन्धे दशेमानि कुलानि परिवर्जयेत् ॥
हीनज्ञातिषु पाषण्डे मुने उद्वेगकारिणाम् ।छद्मामयसदावाच्यचित्रिकुष्ठिकुलानि च ॥
यस्यास्तु न भवेत् भ्राता न च विज्ञायते पिता ।नोपयच्छेत तां प्राज्ञः पुत्त्रिकाधर्म्मशङ्कया” ॥
* ॥
ततोऽष्टप्रकारविवाहानन्तरम् ।“कन्यां ये तु प्रयच्छन्ति यथाशक्त्या स्वलङ्कृताम् ।विवाहकाले संप्राप्ते यथोक्ते सदृशे वरे ।क्रमात् क्रमं कतुशतमनुपूर्व्वं लभन्ति ते ॥
श्रुत्वा कन्याप्रदानन्तु पितरः प्रपितामहाः ।विमुक्ताः सर्व्वपापेभ्यो ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते ॥
ब्राह्मेण तु विवाहेन यस्तु कन्यां प्रयच्छति ।ब्रह्मलोकं व्रजेच्छीध्रं ब्रह्माद्यैः पूजितः सुरैः ॥
दिव्येन तु विवाहेन यस्तु कन्यां प्रयच्छति ।भित्त्वा द्वारन्तु सूर्य्यस्य स्वर्गलोकञ्च गच्छति ॥
गान्धर्ब्बेण विवाहेन यस्तु कन्यां प्रयच्छति ।गन्धर्ब्बलोकमासाद्य क्रीडते देववच्चिरम् ॥
शुल्केन दत्त्वा यः कन्यां तां पश्चात् सम्यगर्च्चयेत् ।स किन्नरैश्च गन्धर्ब्बैः क्राडते कालमक्षयम् ॥
न मन्युं कारयेत्तासां पूज्याश्च सततं गृहे ।ब्रह्मदेया विशेषेण ब्राह्मभोज्या सदा भवेत् ॥
कन्यायां ब्रह्मदेयायामभुञ्जन् सुखमश्नुते ।अथ भुञ्जति यो मोहात् भुक्त्वा स नरकं व्रजेत् ॥
अप्रजायाञ्च कन्यायां न भुञ्जीयात् कदाचन ।दौहित्रस्य मुखं दृष्ट्वा किमर्थमनुशोचसि ॥
महासत्वसमाकीर्णान्नास्ति ते नरकाद्भयम् ।तीर्णस्त्वं सर्व्वदुः खेभ्यः परं स्वर्गमवाप्स्यसि ॥
दौहित्रस्य तु दानेन नन्दन्ति पितरः सदा ।यत्किञ्चित् कुरुते दानं तदानन्त्याय कल्प्यते ।भातापितुश्च विज्ञेयं तच्छुभस्याभिगामिनः ।मातुः पितुर्हिरण्यस्य दौहित्रोऽर्द्धमवाप्नुते ॥
दत्त्वा कन्यां न शोचेत क्षुधितां मुदितां तथा ।नग्नां दुःखाभिभूतां वा तथैव कृपणां कृशाम् ।कुर्य्यान्मन्युं नचैवास्या आगताञ्चापि पोषयेत् ॥
यद्भूतमर्थयेत् किञ्चित् सर्व्वं तत् प्रतिपादयेत् ।अप्रयच्छंन् पतेत् ब्रह्मन् ! नरके नात्र संशयः” ॥
* ॥
“शोचन्ति यामयो यत्र विनश्यत्याशु तत्कुलम् ।न भुञ्जन्ति च यत्रैव निर्दहन्त्यप्रपूजिताः ॥
तस्मादेताः समभ्यर्च्च्या भूषणाच्छादनाशनैः ।भूतिकामैर्नरैर्नित्यं सुतयुक्तास्तु सर्व्वदा ॥
संतृप्ताः स्युस्तथा पूज्याः श्राद्धे चैवोत्सवेषु च ।यस्मिन्नेवं कुले नित्यं कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥
इह कीर्त्तिर्भवेत् स्वर्गे परत्र द्विजसत्तम ! ।तिलराशिः कृतो यावत् दिवाकरसमं कृतः ॥
वर्षान्ते गृह्यमानस्तु तिल एको भवेद् यदा ।सोऽक्षयं लभते तावत् ब्रह्यलोकं सनातनम् ॥
शतगव्याः प्रमाणेन सुकृते रोमसञ्चये ।विशीर्य्यते तु वा लोकं वर्षे पूर्णे सुताप्रदः ।तावत् स्वर्गं लभेत् सोऽपि यावल्लोम्नश्च संक्षयः ॥
महीदातुश्च गोदातुः कन्यादातुस्त्रयो रथाः ।कन्यादात्रनुगाः पश्चात्समं यान्ति त्रयो रथाः ॥
कन्यादानं दरिद्रस्य यो ददाति सुसत्कृतैः ।पूर्व्वं धर्म्ममवाप्नोति यथावत् विधिकल्पितम् ।तस्मात्कन्या प्रयत्नेन दातव्या श्रेय इच्छता” ॥
इत्याद्ये वह्निपुराणे कन्यादाननामाध्यायः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.