| YouTube Channel

कण्डू (kaNDU)

 
शब्दसागरः
English
कण्डू
n.
(ञ) कण्डूञ् Sautra root, (कण्डूयति-ते)
1. To itch.
2. To scratch.
कण्डू
f.
(-ण्डूः)
1. The itch, itching.
2. Scratching.
E.
कण्डूञ् to itch,
affix क्विप्
also with the final short, कण्डु.
Yates
English
कण्डू (ञ) कण्डूयति ते 10.
a. To itch
or scratch.
कण्डू (ण्डूः) 2.
f.
The itch, itching.
Wilson
English
कण्डू
n.
(ञ्) कण्डूञ् Sautra root, (कण्डूयति-ते)
1 To itch.
2 To scratch.
कण्डू
f.
(-ण्डूः)
1 The itch, itching.
2 Scratching.
E.
कण्डूञ् to itch, affix क्विप्
also with the final short, कण्डु.
Monier Williams Cologne
English
कण्डू
f.
itching, the itch,
Suśr.
Kum.
&c.
scratching,
Śāntiś.
(cf. स-कण्डूक.)
Apte Hindi
Hindi
कण्डूः
पुं*
- "कण्डू-यक्-क्विप्, अलोपः यलोपः"
खुरचना
कण्डूः
स्त्री*
- "कण्डू-यक्-क्विप्, अलोपः यलोपः"
खुजाना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कण्डू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೈ ಕೆರೆಯುವುದು
कण्डू
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುರಿ ಗಜ್ಜಿ
निष्पत्तिः - > कण्डूञ् (गात्रविघर्षणे) - "क्विप्" (वा० ३-३-९४)
प्रयोगाः - > "कपोलकण्डूः करिभिर्विनेतुं विघट्टितानां सरलद्रुमाणाम्"
उल्लेखाः - > कुमा० १-९
L R Vaidya
English
kaMqU {% f. %} 1. Scratching
2. itching, कपोलकंडूः करिभिर्विनेतुम् K.S.i.9.
kaMqU {% vt. or vi. 1U (य is always added on to the base of this root) (pp. कंडूयित
pres. कंडूयति-ते) %} 1. to rub
2. to scratch, कंडूयमानेन कटं कदाचित् R.ii.37, मृगीमकंडूयत कृष्णसारः K.S.iii.36, शृंगे कृष्णमृगस्य वामनयनं कंडूयमानां मृगीम् Sak.vi.
Bopp
Latin
कण्डू f. (r. कण्ड् s. ऊ) id.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कण्डूतिः, कच्छू, कण्डू, खर्जुः, राका, विचर्चिका, सृकण्डुः, कण्डूलभावः, खसः
noun
गात्रघर्षणस्य इच्छा।
"मम पादे कण्डूतिः वर्तते।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyi rngo
१) कच्छु २) कण्डू ३) खर्जु
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कण्डूः कण्डूयनं खर्जूः कण्डूयाथ क्षतं व्रणः ४६४
अरुरीर्मं क्षणतुश्च रूढव्रणपदं किणः
-wordlist-
कण्डू (स्त्री), कण्डूयन (क्ली), खर्जू (स्त्री), कण्डूया (स्त्री), क्षत (क्ली), व्रण (पुं), अरुस् (क्ली), ईर्म (क्ली), क्षणनु (पुं), रूढव्रणपद (क्ली), किण (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पामन्
पामन्, कच्छू, खस, कण्डूति, कण्डूया, कण्डू, कण्डूयन, खर्जू
किलासं कथ्यते सिध्म पामा कच्छूः खसः स्मृतः ६०२
कण्डूतिः कण्डूया कण्डूः कण्डूयनं तथा खर्जूः
verse 2.1.1.602
page 0068
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कण्डू गात्रविघर्षणे गृहीतकर्मकत्वेन अक० घर्षणमात्रेप्राण्यङ्गघर्षणमत्रोपाधिः
सक०
उभ०
सेट्स्वार्थे यक् कण्डूयति ते अकण्डूयीत् अकण्डूयिष्टकण्डूयाम्--बभूव--आस चकार चक्रे कण्डूयनं क-ण्डूयितः कण्डूः कण्डूया कण्डूयन् कण्डूयमानः “क-ण्डूयमानेन कटं कदाचित्” रघुः “मृगीमकण्डूयतकृष्णसारः” कुमारः “न संहताम्यां पाणिभ्याम्कण्डूयेदात्यनः शिरः” मनुः “शृङ्गे कृष्णमृगस्य वाम-नयनं कण्डूयमानां मृगीम्” शकु० कण्ड्वादिश्च धातुःप्रातिपदिकश्च “धातुप्रकरणाद्धातुः कस्य चासञ्जनादपि ।आह घायमिमं दीर्घमन्यैतुर्विभाषितः” इत्युक्तेः यकःकित्त्वकरणसामर्थ्यात् घातुत्वं प्रातिपदिकत्वे तत्करणंव्यर्थं स्यात् प्रातिपदिकस्य गुणाप्रसक्तेः दीर्घकरणाच्चप्रातिपदिकत्वम् आर्द्धधातुकयकारे धातोः दीर्घसम्भवेनदीर्घपाठो वृथा स्यात् अत उभयरूपत्वम्
कण्डू स्त्री कण्डूय--क्विप् अलोपयलोपौ सम्पदा०क्विप् कण्डूयने गात्रघर्षणे (चुलकान) तत्साधनरोगे(चुल्कुनी) “कपोलकण्डूं करिभिर्विनेतुम्” कुमा० ।“सकण्डूः पिडका श्यावा बहुस्वावा विचर्चिका”मावप्र०