कटुक (kaTuka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कटुक mf.  (-कः-की)
	 1. A plant,  the bark and seed of which have an acrid
and bitter taste,  and are used in medicine for worms,  dysentery,  &c.
(Wrightea antidysenterica.)
	 2. Gigantic swallow wort,  (Colotropis
gigantea.
	 3. A fragrant kind of grass.
	 4. Mustard.
	 5. A gourd:
see पटोल f.
  (-का or -की) A medicinal plant,  used as a sedative and
laxative
 also कटुरोहिणी.
	 n.
  (-कं) A compound of three pungent
substances,  a black pepper,  long pepper,  and dry ginger: see
त्रिकटु.
 E.
  कटु pungent,  and कन् aff.
  

Capeller Eng

English

 क॑टुक a.
  = prec.
  adj. 
 abstr.
   कटुक°ता f.
 , 
कटुक°त्व n.
 

Yates

English

 कटुक (कः) 1.
m.
  A plant (Wrightea
antidysenterica).
f.
  A medicinal
plant
 mustard
 a gourd.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  hot
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  pungent
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  bad
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  bitter
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  fierce
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  impetuous
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 adj.
  	-	  sharp
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 n.
  	-	  pungency
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 n.
  	-	  acerbity
कटुक 	-	 kaTuka 	-	 n.
  	-	  aggregate of three pungent substances

Wilson

English

 कटुक
m.
  (-कः-की)
1 A plant,  the bark and seed of which have an acrid and bitter taste,  and are
used in medicine for worms,  dysentery,  &c. (Wrightea antidysenterica.)
2 Gigantic swallow wort,  (Colotropis gigantea.)
3 A fragrant kind of grass.
4 Mustard.
5 A gourd: see पटोल.
f.
  (-का or -की) A medicinal plant,  used as
a sedative and laxative
 also कटुरोहिणी.
n.
  (-कं) A compound of three
pungent substances,  as black pepper,  long pepper,  and dry ginger: see
त्रिकटु.
E.
  कटु pungent,  and कन् aff.
  

Apte

English

कटुक [kaṭuka],  a.
 

Sharp,  pungent
 मधुरो गुडः कटुकं शृङ्गबेरम् Mbh. on P.
 II.1.1.

Impetuous,  hot
 Rv.*
  1. 85.34.

Disagreeable,  unpleasant.

Fierce. स संप्रहारस्तुमुलः कटुकः शोणितोदकः Mb.
 *  6.7.12.

Harsh
 यदा ह्यस्य गिरो रुक्षाः श्रुणोमि कटुकादयाः Mb.
 *  12.1.4.

कः Pungency,  acerbity.

N.
  of several plants: पटोल,  सुगन्धितृण,  कुटज,  अर्क,  राजसर्षप. -का N.
  of several plants: कटुरोहिणी,  ताम्बुली,  राजिका,  तिक्तालावुक. -की =
  कटुरोहिणी.

कम् Pungency
 (at the end of comp.
  in a bad sense
 as दधिकटुकम् 'bad curds').

A compound of ginger,  black and long pepper.

unpleasant works,  speech
 क्षमिणं तादृशं तात ब्रुवन्ति कटुकान्यपि Mb.
 *  3.28.13. Comp.
   -आलाबु (बू) f.
  a kind of bitter gourd. -त्रयम् a compound of ginger,  black and long pepper. -फलः =
  कक्कोल (Mar.  कंकोळ). (-लम्) N.
  of a perfume prepared from the berries of this plant. -बदरी N.
  of a plant,  as also of a town.  कटुबदर्या अदूरभवं नगरं कटुबदरी Mbh. on P.
 I.2.51. -रोहिणी =
  कटुरोहिणी. -वल्ली =
  कटी.

Apte 1890

English

 कटुक a. 1 Sharp,  pungent. 
2 Impetuous,  hot. 
3 Disagreeable,  unpleasant. 
4 Fierce. 
5 Harsh. 
कः 1 Pungency,  acerbity. 
2 N. of several plants: 
पटोल,  सुगंधितृण,  कुटज,  अर्क,  राजसर्षप. 
का N. of several plants: 
कटुरोहिणी,  तांबूली,  राजिका,  तिक्तालाबुक. 
की = कटुरोहिणी. 
कं 1 Pungency
 (at the end of comp. in a bad sense
 as दधिकटुकं ‘bad curds).’ 
2 A compound of ginger,  black and long pepper. 
Comp. 
आलाबु,  (बू) f. a kind of bitter gourd. 
त्रयं a compound of ginger,  black and long pepper. 
फलः = कक्कोल (Mar. कंकोळ). (
लं) N. of a perfume prepared from the berries of this plant. 
रोहिणी = कटुरोहिणी. 
वल्ली = कटी. 

Monier Williams Cologne

English

 क॑टुक mf(आ and ई)n.  sharp,  pungent,  bitter

 fierce,  impetuous,  hot,  bad,  RV.
   x,  85,  34
 MBh.
  
 Kathās.
  &c.
  

 क॑टुक m.
  N.
  of several plants,  L.
 

 N.
  of a man

 क॑टुक f(आ,  ई). N.
  of several plants,  L.
 

 क॑टुक n.
  pungency,  acerbity,  MBh.
   ii

 (ifc.  in a bad sense,  e.g. दधि-कटुक m.
  bad coagulated milk,  Pāṇ.
  vi,  2,  126)

 क॑टुक n.
  N.
  of a plant,  L.
 

 an aggregate of three pungent substances (See -त्रय),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 कटुक,  अस्,  आ,  अम्,  sharp,  pungent,  bitter,  fierce, 
impetuous,  hot
 (अस्),  m. pungency,  acerbity
 N. of
several plants,  Trichosanthes Diœca,  a fragrant kind
of grass
 gigantic swallow wort,  Calotropis Gigantea
a plant the bark and seed of which have an acrid and
bitter taste,  and are used in medicine for worms, 
dysentery,  &c.,  Wrigthia Antidysenterica
 Sinapis Di-
chotoma or Ramosa
 N. of a man
 (आ),  f.,  N. of
several plants,  = कट्वी and कटु-रोहिणी
 Areca Fau-
fel or Catechu
 Ruellia Longifolia
 (ई),  f. = कटु-
रोहिणी
 (अम्),  n. pungency,  acerbity (at the end of
compounds in a bad sense,  e. g. दधि-कटुकम्, 
bad coagulated milk)
 a compound of pungent sub-
stances,  as black pepper,  long pepper,  dry ginger.
—क-
टुक-त्रय,  अम्,  n. an aggregate of three pungent
substances,  as black pepper,  long pepper,  and ginger.
—कटुक-त्व,  अम्,  n. pungency.
—कटुक-फल, 
अम्,  n.,  N. of a perfume prepared from the berries
of the plant Kakkola.
—कटुक-भक्षिन्,  ई,  m.,  N.
of a man.
—कटुक-रोहिणी,  f. = कटु-रोहिणी.
—क-
टुक-वल्ली,  f. = कट्वी.
—कटुकालाबु (°क-अल्°),  उस्, 
m. a kind of bitter gourd,  Trichosanthes Diœca.

Benfey

English

 कटुक कटु + क, 
 I. adj.
 ,  f.
  का,  Sharp, 
pungent
 of taste,  Kathās. 11,  23
 of
smell,  Rām.  3,  16,  17
 of words,  MBh.
13,  6645.
 II. n.
  Pungency.
 -- Comp.
 
स-, 
adj.
  Harsh,  MBh. 2,  1551.

Apte Hindi

Hindi

कटुक
वि* - कटु-कन्
"तीक्ष्ण,  चरपरा"

कटुक
वि* - कटु-कन्
"प्रचण्ड,  गरम"

कटुक
वि* - कटु-कन्
"अप्रिय,  अरुचिकर"

कटुकः
पुं*
  - कटु-कन्
"तीखापन,  खटास"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कटुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾರ /ಕಟುರಸ
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "कन्" (५-३-७५)
व्युत्पत्तिः - > कटुरेव
प्रयोगाः - > "यो जिह्वाग्रं बाधते उद्वेगं जनयति शिरो गृह्णीते नासिकां च स्रावयति स कटुको रसः"
उल्लेखाः - > सुश्रुत०
कटुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಡವಲ ಗಿಡ
कटुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ
कटुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ/ಕುಟಜ ವೃಕ್ಷ
कटुक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಿಸಾಸಿವೆ
कटुक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತ್ರಿಕಟು /ಶುಂಠಿ ಹಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸು
कटुक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು
प्रयोगाः - > "दुर्योधनश्च कर्णश्च कटुकान्यभ्यभाषताम् । इति सर्वमिदं राजन् आकुलं प्रतिभाति मे ॥"
उल्लेखाः - > भा० सभा० १०३-१८

L R Vaidya

English

 kawuka {% (I) a. (f. का) %} 1. Sharp,  pungent
 2. impetuous,  hot
 3. displeasing,  disagreeable.

 kawuka {% (II) m. %} Pungency,  acerbity,  as one of the six flavours. See कटु.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 kaṭuka (so Index,  for text kuṭaka),  m. or nt.,  pool,  pond: Śikṣ 〔249.14〕 udapānaṃ vā kaṭukaṃ vā kūpaṃ vā puṣkariṇīṃ vā khānayet
 Tib. renders ka° and puskar° both by rdziṅ,  pond.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Kaṭuka (EI 13
 HD),  an official designation of uncertain
import
 cf. Mahākaṭuka. See Ep. Ind.,  Vol XIII,  p. 117.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कटुक m. °elephant-rider,  Harṣac. 228,  14. — °chamberlain,  Harṣac. 250,  4.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khong khro can
कटुक

khra khro can
कटुक

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कटुकं,  क्ली,
   (कटुकानां कटुरसानां त्रयं कटोःसंज्ञायां कन् ।) त्रिकटु । इति मेदिनी ॥
 तत्तुशुण्ठी पिप्पली मरिचञ्च ॥
 (कटु एव । स्वार्थे कन् ।इति विग्रहे वाच्यलिङ्गं । अप्रियम् । यथा,  महा-भारते । २ । अनुद्यूतपर्ब्बणि ७७ । १६ ।“दुर्य्योधनश्च कर्णश्च कटुकान्यभ्यभाषताम् ।इति सर्व्वमिदं राजन्नाकुल प्रतिभाति मे” ॥
)

 कटुकः,  पुं,
   (कटुरेव कटुकः स्वार्थे कन् ।) कटुरसः ।(यथा,  सुश्रुते “यो जिह्व्यग्रं बाधते उद्वेगं जनयतिशिरो गृह्णीते नासिकाञ्च स्रावयति स कटुकोरसः” ॥
) पटीलः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 सुगन्धि-तृणम् । इति शब्दरत्नावली ॥
 कुटजवृक्षः । अर्क-वृक्षः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
 राजसर्षपः । इतिहारावली ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कटुक पु०
  कटु--स्वार्थे कन् । कटुरसे “योजिह्वाग्रं याधत्रेउद्वेगं जनयति शिरो गृह्णीते नासिकां च स्रावयति सकटुकः” सुश्रु० २ तद्वति त्रि०
  “उपर्य्यविश्रान्तकटुकवर्त्तिप्रयोगवर्द्धिततिमिरेण” काद० । ३ परुषे च त्रि०
  । “परुषं येन भाषन्ते कटुकं निष्ठुरं तथा” भा० अनु० ६४५ अ० ।४ उग्रे त्रि०
  “ततः प्रावर्त्तत पुनः संग्रामः कटुकोदयः”भा० व० २८६ अ० । ५ पटोले पु०
  राजनि० । ६ सुगन्धितृणेशब्दरत्ना० ७ कुटजवृक्षे (कुड्चि) ८ अर्कवृक्षे (आकन्द)शब्दच० ९ राजसर्षपे च पु०
  हारा० । १० शुण्ठी-पिप्पलीमरिचरूपे त्रिकटुके न०
  मेदि० ।

Capeller

German

 क॑टुक scharf,  beißend,  heftig,  schlimm. 

Grassman

German

 káṭuka,  a.,  scharf,  beissend [von kaṭú].
-am [n.] {911, 34} etád.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.