| YouTube Channel

कटिः (kaTiH)

 
Apte
English
कटिः [kaṭiḥ] टी [ṭī], टी
f.
 [कट्-इन्]
The hip.
The buttocks (considered by rhetoricians as vulgar and colloquial in these senses
the word कटि in कटिस्ते हरते मनः is said to be ग्राम्य.).
An elephant's cheek. -टी Long pepper.Comp. -कुष्ठम् A kind of leprosy. -कूपः the hollow above the hip, the loins. -तटम् the loins
कटीतटनिवेशितम्
Mk.*
 1.27.
त्रम् a cloth girt round the lions.
a zone, girdle
किरीटिकेयूरकटित्रकङ्कणम्
Bhāg.*
 6.16.3.
an ornament of small bells worn round the loins.
an armour of the hip or the loins. -देशः the loins. -(टि or टी) प्रोथः the buttocks. -मालिका a woman's zone or girdle. -रोहकः the rider of an elephant (who sits upon the hinder parts of the elephant as distinct from the driver). -शीर्षकः the loins. -शूलः Sciatic pain. -शृङ्खला a girdle furnished with small bells.-सूत्रम् a zone or waistband.
Apte 1890
English
कटिः,
टी f. [कट्-इन्] 1 The hip.
2 The buttocks (considered by rhetoricians as vulgar and colloquial in these senses
the word कटि in कटिस्ते हरते मनः is said to be ग्राम्य.)
3 An elephant's cheek.
टी Long pepper.
Comp.
कूपः the hollow above the hip, the loins.
तटं the loins
कटीतटनिवेशितं Mk. 1. 27.
त्रं {1} a cloth girt round the loins. {2} a zone, girdle. {3} an ornament of small bells worn round the loins. {4} an armour of the hip or the loins.
देशः the loins. (
टि or टी) प्रोथः the buttocks.
मालिका a woman's zone or girdle.
रोहकः the rider of an elephant (who sits upon the hinder parts of the elephant as distinct from the driver).
शीर्षकः the loins.
शृंखला a girdle furnished with small bells.
सूत्रं a zone or waistband.
Hindi
Hindi
कमर
Apte Hindi
Hindi
कटिः
पुं*
 - कट-इन
कमर
कटिः
पुं*
 - कट-इन
नितम्ब
कटिः
पुं*
 - कट-इन
हाथी का गंडस्थल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कटी, कटिः, कटः, श्रोणी, श्रोणिफलकम्, श्रोणिफलम्, श्रोणिः ककुद्मती, कलत्रम्, कटीरम्, काञ्चीपदम्, करभः
noun
मनुष्यस्य नाभेः अधः मूत्रेन्द्रियस्य उपरि वर्तमानः भागः।
"मम उपस्थे पीडाम् अनुभवामि।"
Synonyms:
 नितम्बः, कटिः, कटी, श्रोणिः, श्रोणी, कटः, प्रोथः, जघनम्, श्रोणीफलम्
noun
सक्थ्नोः उपरितनः शरीरावयवविशेषः।
"मम नितम्बे वेदना जायते।"
Synonyms:
 कटिः, श्रोणिः, कटिदेशः, श्रोणिदेशः, श्रोणिफलकम्, श्रोणितटम्, कटीतटम्, कटितटम्, नितम्बः, जघनम्, कलत्रम्, प्रोथः, कटः
noun
शरीरावयवविशेषः यः उदरस्य निम्नभागे अस्ति।
"तस्य कटिः कृशा अस्ति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कटिः
Root: कटि
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ hip
⇒ buttocks
⇒ long pepper
⇒ elephant's cheek
⇒ entrance of a temple
Shloka(s):
2|6|74|1 ► कटो ना श्रोणिफलकं कटिः श्रोणिः ककुद्मती। (मनुष्यवर्गः)
3|3|179|1 ► आलेख्याश्चर्ययोश्चित्रं कलत्रं श्रोणिभार्ययोः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|74|1 ⇢ कटिः (कटि) (स्त्री) ⇒ hip, buttocks, long pepper, elephant's cheek, entrance of a temple
➠ 2|6|74|1 ⇢ श्रोणिः (श्रोणि) (स्त्री) ⇒ way, buttocks, hip and loins, thighs or sides of the vedi or of any square
a road
➠ 2|6|74|1 ⇢ ककुद्मती (ककुद्मती) (स्त्री)
➠ 3|3|179|1 ⇢ कलत्रम् (कलत्र) (नपुं) ⇒ wife, vagina, consort, royal citadel, hip and loins, female of an animal, seventh lunar mansion, stronghold or fastness
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ कटिस्थमांसपिण्डाः
परा_अपरासंबन्धः ➡ देहावयवः
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कटिः,
पुं,
स्त्री,
 (कट्यते वस्त्रादिना व्रियतेऽसौ सर्व्व-धातुभ्य इन् इति कट् + इन् ।) शरीरावयव-विशेषः । काँकालि इति भाषा । तत्पर्य्यायः । कटः २श्रोणिफलकं ३ श्रोणी ४ ककुद्मती ५ । इत्यमरः ।२ । ६ । ७४ ॥
श्रोणिफलम् ६ कटी ७ श्रोणिः ८ ।इति तट्टीका ॥
कलत्रम् ९ कटीरम् १० काञ्ची-पदम् ११ । इति हेमचन्द्रः । करभः १२ । इतिजटाधरः ॥
अत्र पूर्व्वद्वयं कटिपार्श्वः । इति भरतः ॥
(यथा, भागवते । ३ । १५ । २० ।“येषां वृहत् कटितटाः स्मितशोभिमुख्यः” ।कृष्णात्मनां न रज आदधुरुत्स्मयाद्यैः” ॥
)