| YouTube Channel

कटभी (kaTabhI)

 
शब्दसागरः
English
कटभी
f.
 (-भी)
1. A plant, (Heartpea, Cardiaspermum halicacabum. )
2. Another creeper, (Clitoria ternata.)
E.
 कट् to encompass, and
भज् to serve, ड and ङीष् affs.
Yates
English
कट-भी (भी) 3.
f.
 The heart-pea.
Wilson
English
कटभी
f.
 (-भी)
1 A plant, (Heartpea, Cardiaspermum halicacabum. )
2 Another creeper, (Clitoria ternata.)
E.
 कट to encompass, and भज to serve, ड and ङीष् affs.
Monier Williams Cologne
English
कट—भी
f.
 Cardiospermum Halicacabum,
Suśr.
N.
 of several other plants,
L.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कटभी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಲತೆ /ಕಂಗೊಂಗೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > भा (दीप्तौ) - "डः" (३-२-१०१)
व्युत्पत्तिः - > कट इव भाति
कटभी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಡಿಲೊಲ್ಲದ ಗಿಡ /ಹರಿದ್ರಾಂಜನ ವೃಕ್ಷ
विस्तारः - > "कटभी वृक्षभेदेऽपि ज्योतिश्मत्यामपि स्त्रियाम्" - मेदि० ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अपराजितः, अद्रिकर्णी, अश्वखुरी, कुमारी, गवाक्षः, गिरिकर्णा, घृष्टि, छर्दिका, तैलस्पन्दा, दधिपुष्पिका, नगकर्णी, बदरा, भूरिलग्ना, महापुष्पा, महाश्वेता, महारसा, महेश्वरी, व्यक्तगन्धा, सुपुष्पा, सुपुष्पी, सुमुखी, हरीक्रान्ता, श्वेतपुष्पा, श्वेतगोकर्णी, श्वेतधामन्, नीलक्रान्ता, नीलपुष्पा, नीलगिरिकर्णिका, नीलाद्रिकर्णिका, नीलाद्रिपराजिता, आस्फोता, विष्णुक्रान्ता, कटभी, गर्द्दभी, सितपुष्पी, श्वेता, श्वेतभण्डा, भद्रा, सुपुत्री, गर्दभः
noun
भूमौ प्रकीर्णः वल्लरीविशेषः।
"एषा भूमिः अपराजितेन आच्छादिता ।"
Synonyms:
 कोपलता, अर्धचन्द्रिका, अनलप्रभा, कटभी, कनकप्रभा, कुकुन्दनी, कैडर्यः, गीर्लता, ज्योतिष्का, ज्योतिर्लता, तीक्तका, तीक्ष्णा, दीप्तः, निफला, पण्या, परापतपदी, पीततैला, पिण्या, पूतितैला, बहुरसा, मतिदा, लगणा, लता, लतापुटकी, लवणः, वायसादनी, शृङ्गिन्, श्लेष्मघ्नी, सरस्वती, सुपिङ्गला, सुवेगा, सुवर्णलता, स्वर्णलता, सुमेधस्, स्फुटवल्कली, स्फुटरङ्गिणी
noun
एका लता।
"कोपलता ओषध्यां प्रयुज्यते।"
Synonyms:
 ज्योतिष्मती, पारावताङ्घ्री, कटभी, पिण्या, पारावतपदी, नगणा, स्फुटबन्धनी, पूतितैला, इङ्गुदी, स्वर्णलता, अनलप्रभा, ज्योतिर्लता, सुपिङ्गला, दीप्ता, मेध्या, मतिदा, दुर्जरा, सरस्वती, अमृता
noun
लताविशेषः-यस्याः बीजात् तैलं प्राप्यते तथा च या वातकफहारिणी अस्ति।
"ज्योतिष्मतेः बीजस्य तैलं बहु उपयुक्तम् अस्ति।"
Synonyms:
 कटभी
noun
क्षुपनामविशेषः ।
"कटभी इति नामकानां नैकेषां क्षुपाणाम् उल्लेखः कोषे अस्ति"
Synonyms:
 कटभी, अनलप्रभा, कुकुन्दनी, पारापतपदी, पीततैला, कनकप्रभा, गीर्लता, ज्योतिर्लता, ज्योतिष्का, तेजस्विनी, तेजोह्वा, तिक्तका, निफला, पण्या, पारावतपदी, पिण्या, पूतितैला, बहुरसा, लगणा, नगणा, लता, लतापुटकी, लवणकिंशुका, श्लेष्मघ्नी, सारस्वती, सुपिङ्गला, स्फुटरङ्गिणी, स्फुटवल्कली, सुमेधा, सुवर्णलता, सुवेगा, स्वर्णलता, दीप्तः, लवणः, शृङ्गी, नग्नः
noun
क्षुपविशेषः ।
"कटभ्याः वर्णनं सुश्रुतेन कृतम्"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कटभी,
स्त्री,
 (कटवद् भाति । कट + भा + डः । गौ-रादित्वात् ङीष् ।) ज्योतिष्मती लता । इत्यमरः ।२ । ४ । १५० ॥
नया फटिकी इति भाषा । अप-राजिता । वृक्षभेदः । तत्पर्य्यायः । नाभिका २शौण्डी ३ पाटली ४ किणिही ५ मधुरेणुः ६क्षुद्रश्यामा ७ कैडर्य्यः ८ श्यामला ९ । अस्या गुणाः ।कटुत्वम् । उष्णत्वम् । गुल्मविषाध्मानशूलदोष-नाशित्वम् । वातकफाजीर्णरोगशमताकारित्वम् ।श्वेता चेत् गुणयुक्तत्वञ्च । “तत्फलं तद्गुणं ज्ञेयंविशेषात् कफशुक्रकृत्” । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा भावप्रकाशे ।“कटभी तु प्रमेहार्शोनाडीव्रणविषक्रिमीन् ।हन्त्युष्णा कफकुष्ठघ्नी कटुरुष्णा च कीर्त्तिता” ॥
)वृक्षभेदः । काँटाशिरीष इति ख्यतः । इतिरत्नमाला ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कटभी स्त्री कट इव भाति भा--कगौरा० ङीष् । १ ज्योतिष्मती-लतायाम् राजनि० २ लताभेदे भावप्र० । सा च “कठभीस्वादुपुष्पा च मधुरेणुः कटम्भरः । कटभी तु प्रमेहार्शो-नाडीव्रणविषक्रमीन् । हन्त्युष्णा कफकुष्ठघ्नी कटूरूक्षा चकीर्त्तिता । तत्फलं तुवरं ज्ञेयं विशेपात् कफशुक्र-हृत् । भा० वप्र० उक्तपर्य्यायगुणा । ३ अपराजितायाञ्चअत्रापपाजिता (काँटाशिरीष) वृक्षभेदः रत्नमाला ।
Burnouf
French
कटभी कटभी
f.
 cardiaspermum halicacabum, bot.