| YouTube Channel

कच्छः (kacchaH)

 
Apte
English
कच्छः [kacchḥ] च्छम् [ccham], च्छम् 1 Bank, margin, skirt, bordering region (whether near water or not)
यमुनाकच्छमवतीर्णः
Pt.*
 1
गन्धमादनकच्छो$ध्यासितः
V.*
 5
Śi.*
 3.8
Māl.
 9.16.
A marsh, morass, fen. 'जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथाविधः' Nm.
The hem of the lower garment tucked into the waistband
see कक्षा.
A part of boat.
A particular part of a tortoise (in कच्छप).
A tree, the timber of which is used for making furniture of (तुन्न,
Mar.
 नांदुरकी)
Mb.
 * 1.7.21.
A populous region.
च्छा A cricket.
The plant Lycopodium Imbricatum (वाराही).
Comp.
 -अन्तः the border of a lake or stream
marshy place
Ki.*
 7.39
कच्छान्ते सुरसरितो निधाय सेनाम् 12.54. -देशः
N.
 of a place in the South.-पः (-पी
f.
 )
a turtle, tortoise
केशव धृतकच्छपरूप जय जगदीश हरे
Gīt.*
 1
Ms.*
 1.44, 12.42 (thus explained by Durga
कच्छं आत्मनो मुखसंपुटं पाति स हि किंचित् दृष्ट्वा शरीर एव मुखसंपुटं प्रवेशयति).
a tumour on the palate.
an apparatus used in the distillation of spirituous liquor.
an attitude in wrestling.
the tree Cedrela Toona (Mar. नांदुरकी)
one of the nine treasures of Kubera.
(पी) a female tortoise.
a cutaneous disease, wart or blotch.
a kind of lute
also the lute of Sarasvatī. -भूः
f.
 marshy ground, morass. -रुहा a kind of grass (दूर्वा).
Apte 1890
English
कच्छः
छं 1 Bank, margin, skirt, bordering region (whether near water or not)
यमुनाकच्छमवतीर्णः Pt. 1
गंधमादनकच्छोऽध्यासितः V. 5
Śi. 3. 80
Māl. 9. 16.
2 A marsh, morass, fen.
3 The hem of the lower garment tucked into the waistband
see कक्षा.
4 A part of a boat.
5 A particular part of a tortoise (in कच्छप).
6 A tree, the timber of which is used for making furniture (तुन्न).
च्छा 1 A cricket.
2 The plant Lycopodium Imbricatum (वाराही).
Comp.
अंतः the border of a lake or stream
marshy place
Ki. 7. 39, 12. 54.
देशः N. of a place in the South.
पः (पी f.) {1} a turtle, tortoise
केशव धृतकच्छपरूप जय जगदीश हरे Gīt. 1
Ms. 1. 44, 12. 42 (thus explained by Durga
कच्छं आत्मनो मुखसंपुटं पाति, स हि किंचित् दृष्ट्वा शरीर एव मुखसंपुटं प्रवेशयति). {2} a tumour on the palate. {3} an apparatus used in the distillation of spirituous liquor. {4} an attitude in wrestling. {5} the tree Cedrela Toona. {6} one of the nine treasures of Kubera. (
पी) {1} a female tortoise. {2} a cutaneous disease, wart or blotch. {3} a kind of lute
also the lute of Sarasvatī.
भूः f. marshy ground, morass.
रुहा a kind of grass (दूर्वा).
Apte Hindi
Hindi
कच्छः
पुं*
 - केन जलेन छृणाति दीप्यते छाद्यते वा-क-छो-क
"तट, किनारा, गोट, सीमावर्ती प्रदेश"
कच्छः
पुं*
 - केन जलेन छृणाति दीप्यते छाद्यते वा-क-छो-क
"दलदल, कीचड़, पंकभूमि"
कच्छः
पुं*
 - केन जलेन छृणाति दीप्यते छाद्यते वा-क-छो-क
अधोवस्त्र की गोट या झालर जो लाँग का काम दे
कच्छः
पुं*
 - केन जलेन छृणाति दीप्यते छाद्यते वा-क-छो-क
किश्ती का एक भाग
कच्छः
पुं*
 - केन जलेन छृणाति दीप्यते छाद्यते वा-क-छो-क
कछुवे का अंग विशेष
कच्छः
पुं*
 - क+छो+क
घनी बसी हुई बस्ती
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कच्छः
noun
गुजराथराज्ये वर्तमानः क्षेत्रविशेषः।
"कच्छस्य जनाः कलायां निपुणाः सन्ति।"
Synonyms:
 कच्छः, कच्छभूः, कच्छभूमिः, अनूपभूः, अनूपभूमिः, सजलभूमिः, जलाढ्यभूमिः, आर्द्रभूमिः, पवः
noun
सः भागः यः जलेन दीप्यते।
"सः कच्छे पतितः।"
Synonyms:
 तीरम्, तटः, कूलम्, कच्छः, रोधः, तटम्
noun
नद्याः जलाशयस्य वा समीपस्थानम्।
"सः नद्याः तीरे नौकां प्रतीक्षते।"
Synonyms:
 अनूपः, कच्छः
noun
पाषाणयुक्तं सागरीयम् अखातम्।
"अस्माकं नौका अनूपात् अग्रे गता।"
Synonyms:
 प्रान्तः, उपान्तम्, समन्तः, पर्यन्तम्, सीमा, परिसरः, कच्छः, कोटिः, धारः
noun
कस्यापि वस्तुनः दैर्घ्यस्य अवधिः।
"अस्याः स्थाल्याः प्रान्तः क्षीणः अस्ति।"
Synonyms:
 कच्छः
noun
स्थाननामविशेषः ।
"कच्छस्य उल्लेखः पाणिनिना कृतः"
Synonyms:
 कच्छः
noun
एकः जनसमुदायः ।
"कच्छानाम् उल्लेखः विष्णुपुराणे अस्ति"
Synonyms:
 कच्छः
noun
एकः क्षुपः ।
"कच्छस्य उल्लेखः कोषे अस्ति"
Synonyms:
 कच्छः, नन्दी, नन्दिवृक्षः, कच्छपः, कुठेरकः, तुणिः, तुन्नकः, समासवान्, कान्तलकः, कुबेरः, कुबेरकः, महाकच्छः, तुन्नकः, कुणिः
noun
वृक्षविशेषः अस्य गुणाः तिक्तं पाके कटुग्राही वातलं कफपित्तजित् ।
"तत्र बहवः कच्छाः सन्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कच्छः,
पुं,
 (केन जलेन छृणाति दीप्यते छाद्यते वा, उच्छृदिर दीप्तिदेवनयोः छृद् वा अन्येष्वपि इतिडः । कं जलं क्व्यति परिछिनत्ति इति वा, छोछेदने + आतोऽनुपेति कः” । ३ । २ । ३ । इति कः ।)अनूपप्रायस्थानम् । इत्यमरः । २ । १ । १० । काछाड्इति भाषा । (यथा, किराते १२ । ५४ ।“कच्छान्ते सुरसरितो निधाय सेना-मन्वीतः स कतिपयैः किरातवर्य्यैः” ॥
)सिन्धूनां सरसाञ्च प्रान्तभागः । इति मधुः ॥
जलाशयप्रान्तदेशः । इति रमानाथः । नदी-पर्ब्बतादिसमीपम् । इति साञ्जः ॥
(यथा महा-भारते । १ सम्भवपर्ब्बणि शाकुन्तले ७० । १६ ।“नदीकच्छोद्भवं कान्तमुच्छ्रितध्वजसन्निभम्” ॥
)तुन्नवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । १२८ तुँद् इति भाषा ।परिधानाञ्चलम् । इत्यमरमेदिनोकरौ ॥
काछाकोँचा कँड्सी इतिभाषा । शेषस्य पर्य्यायः ।कक्षाः २ कच्छा ३ कच्छोटिका ४ । इति हेम-चन्द्रः ॥
कच्छटिका ५ कच्छाटिका ६ । इतिशब्दरत्नावली ॥
नौकाङ्गम् । इति हेमचन्द्रः ॥
(देशविशेषः । यथोक्तञ्च ।“गणेश्वरात् पूर्व्वभागे समुद्रादुत्तरे शिंवे ।कच्छदेशः समाख्यातस्तन्त्रे श्रीशक्तिसङ्गमे” ॥
)
कच्छः, त्रि, (केन जलेन छृणाति दीप्यते इति ।छृद् + बाहुलकात् डः ।) जलप्रान्तः । इति नानार्थेअमरः ॥