औरस (aurasa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishऔरस - aurasa - - produced from the breast
औरस - aurasa - - innate
औरस - aurasa - - own
औरस - aurasa - - produced by one's self
औरस - aurasa - - belonging to or being in the breast
औरस - aurasa - - sound produced from the breast
औरस - aurasa - - own son
औरस - aurasa - - legitimate son
Wilson
EnglishApte
Englishऔरस [aurasa], (-सी ) [उरसा निर्मितः अण्]
Produced from the breast, born of oneself, legitimate
7
5
इत्थं नागस्त्रिभुवनगुरोरौरसं मौथिलेयम् 16.88.
Physical, bodily
विद्याबलमुपाश्रित्य न ह्यस्त्यस्यौरसं बलम् * 3.11.31.
Natural
निदर्शयन् वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम् * 7.37.2.
Manly, virile
* 12.65.5. -सः, -सी A legitimate son or daughter
औरसो धर्मपत्नीजस्तत्समः पुत्रिकासुतः 2.128.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiऔरस
वि* - उरसा निर्मितः - अण्
"कोख से उत्पन्न, विवाहिता पत्नी से उत्पन्न, वैध"
औरसः
- उरसा निर्मितः - अण्
वैध पुत्र या पुत्री
औरस
वि* - उरसा निर्मितः+अण्
शारीरिक
औरस
वि* - उरसा निर्मितः+अण्
नैसर्गिक
Shabdartha Kaustubha
Kannadaऔरस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗ /ಮದುವೆಯಾದ ಸವರ್ಣಹೆಂಹಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-४-९४)
व्युत्पत्तिः - > उरसा निर्मितः
प्रयोगाः - > "इत्थं नागस्त्रिभुवनगुरोरौरसं मैथिलेयं लब्ध्वा बन्धुं तमपि च कुशः पञ्चमं तक्षकस्य"
उल्लेखाः - > रघु० १६-८८
विस्तारः - > "स्वक्षेत्रे संस्कृतायां तु स्वयमुत्पादयेद्धि यम् । तमौरसं विजानीयात् पुत्रम् प्रथमकल्पितम् ॥" - मनु० ९-१६६ । ಅಸವರ್ಣ ಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರಯೋಗವುಂಟು. "अजानन्नर्जुनश्चापि निहतं पुत्रमौरसम्" - भा० भीष्म० ९०-८५ ।
औरस
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತನ್ನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ /ಎದೆಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAbhyankara Grammar
Englishऔरस produced from the chest
the Visajanīya and h (हकार) are look- ed upon as औरस and not कण्ठ्य by Some ancient phoneticians
cf. केचि- दाचार्याः एतौ हकारविसर्जनीयौ उर:स्थानाविच्छ- न्ति com. on R.Pr.I.18: cf. also हकारं पञ्चमैर्युक्तमन्तस्थाभिश्च संयुतम् । उरस्यं तं विजानीयात्कण्ठ्यमाहुरसंयुतम् । Pān. Śikṣā. 16.
Wordnet
Sanskrit औरस, धर्म्य
विवाहितदम्पत्योः उत्पन्नः।
"दानवीरः कर्णः औरसः पुत्रः नासीत्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritस्वजाते त्वौरसोरस्यौ मृते भर्तरि जारजः ।
गोलकोऽथामृते कुण्डे भ्राता तु स्यात्सहोदरः ॥ ५५० ॥
समानोदर्यसोदर्यसगर्भसहजा अपि ।
सोदरश्च स तु ज्येष्ठः स्यात्पित्र्यः पूर्वजोऽग्रजः ॥ ५५१ ॥
औरस (पुं), औरस्य (पुं), गोलक (पुं), कुण्ड (पुं), भ्रातृ (पुं), सहोदर (पुं), समानोदर्य (पुं), सोदर्य (पुं), सगर्भ (पुं), सहज (पुं), सोदर (पुं), ज्येष्ठ (पुं), पित्र्य (पुं), पूर्वज (पुं), अग्रज (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritऔरसः, पुं (उरसा निर्म्मितः । उरस् अण् ।)स्वजातपुत्त्रः । तत्पर्य्यायः । औरस्यः २ । इत्य-मरः ॥
उरस्यः ३ । इति तट्टीका ॥
द्वादशविध-पुत्त्रान्तर्गतश्रेष्ठपुत्त्रोऽयम् । स तु सवर्णायां भा-र्य्यायां म्वयं जनितः । यथा । “सवर्णायां संस्कृतायांस्वयमुत्पादितमौरसं विद्यात्” । इति बौधायनः ॥
(तथा मनुः । ९ । १६६ ।“स्वे क्षेत्रे संस्कृतायान्तु स्वयमुत्पादयेद्धि यम् ।तमौरसं विजानीयात् पुत्त्रं प्रथमकल्पितम्” ॥
)“औरसो धर्म्मपत्नीजः” इत्यादि याज्ञवल्क्यः ॥
२ । १३१ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritऔरस उरसा निर्म्मितः यदभावे अण् । “सवर्ण्णायांसंस्कृतायां स्वयमुत्पादयेत्तु यम् । औरसं तं विजानीयात्पुत्रं प्रथमकल्पितम्” मनूक्ते पुत्रभेदे “औरसः क्षेत्रजश्चैवदत्तः कृत्रिम एव च” मनुना द्वादशविधपुत्रमध्ये तस्यप्राथम्योक्तेः “अङ्गादङ्गात् सम्भवति” आत्मा वै जायतेपुत्र” श्रुतेश्च स्वदेहजातत्वेनास्य तथात्वम् । १ उरसा-निर्म्मितमात्रत्वेन असवर्ण्णागुत्रे परपूर्व्वापुत्रेऽपि औरस-शब्दस्य वृत्तिः अतएव “अर्जुनस्य परपूर्व्वायां नागकन्या-यामुत्पन्नमैरावतमभिप्रेत्य” भा० भी० ९१ अ० “अजानन्अर्जुनश्चापि निहतं पुत्रमौरसम्” ऐरावतस्य औरसत्व-विशेषणम् । “एकएवौरस पुत्रः सर्व्वस्य वसुनः प्रभुः” मनुः“औरसः क्षेत्रजः पुत्रौ पितृरिक्थस्य भागिनौ” स्मृतिःऔरसे पुनरुत्पन्ने तृतीयांशहराः सुताः” मनुः उरसइदमण् । २ हृदयभवे उरसा नाम पुरोभेदः तत्रभवः सिन्ध्वा० अण् । ३ औरस उरसापुरोभवे ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.