| YouTube Channel

औडुम्बर (auDumbara)

 
शब्दसागरः
English
औडुम्बर
mfn.
(-रः-री-रं)
1. Coppery, made of copper, &c.
2. Made of the
wood of the Udumbara fig tree.
m.
(-रः) A name of YAMA the
regent of death.
n.
(-रं)
1. A kind of leprosy.
2. Copper.
E.
उडुम्बर
and अण् affix: see उडुम्बर, उदुम्बर, &c.
Yates
English
औडुम्बर (रः-री-रं)
a. Coppery
of the
fig-tree. 1.
m.
Yama, the regent
of death.
n.
Leprosy
copper.
Wilson
English
औडुम्बर
mfn.
(-रः-री-रं)
1 Coppery, made of copper, &c.
2 Made of the wood of the Uḍumbara fig tree.
m.
(-रः) A name of YAMA
the regent of death.
n.
(-रं)
1 A kind of leprosy.
2 Copper.
E.
उडुम्बर, and अण affix: see उडुम्बर, उदुम्बर, &c.
Apte
English
औडुम्बर [auḍumbara],
=
औदुम्बर q. v.
Apte 1890
English
औडुंबर = औदुंबर q. v.
Monier Williams Cologne
English
औडुम्बर See औ॑दुम्बर.
Monier Williams 1872
English
औडुम्बर औडुम्बर। See औदुम्बर।
Apte Hindi
Hindi
औडुम्बर
वि* - उदुम्बर-अञ्
"गूलर के वृक्ष से या उससे प्राप्त, "
औडुम्बरः
पुं*
- उदुम्बर-अञ्
ऐसा प्रदेश जहां गूलर के वृक्ष बहुतायत से हों
औडुम्बरम्
नपुं*
- उदुम्बर-अञ्
गूलर की लकड़ी
औडुम्बरम्
नपुं*
- उदुम्बर-अञ्
गूलर का फल
औडुम्बरम्
नपुं*
- उदुम्बर-अञ्
तांबा
L R Vaidya
English
OquMbara {% (I) a. (f. री) %} Made of Udumbara wood.
OquMbara {% (II) m. %} Name of a region abounding in Udumbara trees.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
औडुम्बरं,
क्ली,
कुष्ठरोगविशेषः इति मेदिनी
तस्य लक्षणम् ।“रुग्दाहरागकण्डूभिः परीतं रोमपिञ्जरम् ।उडुम्बरफलाभासं कुष्ठमौडुम्बरं वदेत्”
इति निदानम्
ताम्रम् इति जटाधरः
ताम्रपात्रादौ त्रि
(उडुम्बरस्य विकारः उडुम्बर+ अण् उडुम्बरपात्रम् यज्ञाङ्गवृक्षविकारः ।यथाह देवलः ।“गृहीत्वौडुम्बरं पात्रं वारिपूर्णमुदङ्मखः”
)
औडुम्बरः,
पुं,
चतुर्द्दशयमान्तर्गतयमविशेषः इतिमेदिनी
मुनिविशेषः यथा, --“वैखानसा बालिखिल्यौडुम्बराः फेनपा वने ।न्यासे कुटीचकः पूर्व्वं बह्वोदो हंसनिष्क्रियौ”
इति श्रीभागवते १२ ४३ “औडुम्बराःप्रातरुत्थाय यां दिशं प्रथमं पश्यन्ति तत आहृतैःफलादिभिर्जीवन्तः” इति तट्टीकायां स्वामी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
औडु(दु)म्बर
त्रि०
उडु(दु)म्बरस्य विकारः रजतादि० अञ् ।१ ताम्रविकारे पात्रादौ “गृहीत्वौडु(दु)म्बरं पात्रम्स्मृतिः “सौवर्ण्णराजतौडुम्बरखाड्गमणिमयानां पात्रा-णाम्” गोभि० यज्ञाङ्गवृक्षविकारे “पश्चात्पतिर-वस्थाय युगमन्तमौडु(दु)म्बरं शलाटुग्रथ्न मा बध्नाति” गोभि० ।स्त्रियां ङीप् औडु(दु)म्बरीं स्पृष्ट्वा गायेत” श्रुतिः ।“औडु(दु)म्बरीं शाखामुपगूहति” शत० ब्रा० ५, ४, ३, २५, तपस्विविशेषे
पु०
“वैखानसा बालिखिल्यौडुम्बराः फेन-पावने न्यासे कुटीचरः पूर्व्वम् बह्वोदो हंसनिष्क्रियौ”भाग० ३, १२, २७ “औडु(दु)म्बराः प्रातरुत्थाय यांदिशं प्रथमं पश्यन्ति तत आहृनफलादिभिः जीवन्तः”श्रीधरः औडुम्बरं तत्फलं तस्येवाकारोऽस्त्यस्य अर्श०अच् महाकुष्ठभेदे “तत्र महाकुष्ठान्यरुणौडुम्बरर्ष्यजिह्वकपालकाकणपुण्डरीकदद्रुकुष्ठानीति” विभज्य“पित्तेन पक्वौडुम्बरफलाकृतिवर्णान्यौडुम्बराणीति” तल्लक्ष्मसुश्रुते उक्तम् रोगः ताम्रस्तेयकर्मविपाकः यथाहशाता० “औडु(दु)म्बरी ताम्रचौरो नरकान्ते प्रजायते” ।५ यमभेदे “औडुम्बराय दध्नाय” यमतर्पणमन्त्रः
Burnouf
French
औडुम्बर औडुम्बर a. (उडुम्बर) de cuivre
cuivré.
-- S.
m.
surnom de Yama. -- S.
n.
cuivre
esp. de lèpre.
Stchoupak
French
औडुम्बर-
v. औदुम्बर-