| YouTube Channel

एकविलोचन (ekavilocana)

 
Monier Williams Cologne
English
एक—विलोचन
m.
pl.
‘one-eyed’,
N.
of a fabulous people,
VarBṛS.
Apte Hindi
Hindi
एकविलोचन
वि* एक-विलोचन -
एक आँख वाला
Shabdartha Kaustubha
Kannada
एकविलोचन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಬೇರ
व्युत्पत्तिः - > एकंविलोचनं नेत्रं यस्य
एकविलोचन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯಸ /ಕಾಗೆ
विस्तारः - > ಕಾಗೆಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದರೂ ಒಂದೇ ನೇತ್ರೇಂದ್ರಿಯವು ಗುಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಸರು.
एकविलोचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಕಣ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > एकं विलोचनम्
एकविलोचन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಕಣ್ಣುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > एकं विलोचनम् यस्य
L R Vaidya
English
eka-vilocana {% m. %} 1. Kubera
2. a crow.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एकविलोचन
त्रि०
एकं विलोचनं यस्य काणे तत्प्र-धानदेशभेदे देशः वृहत्स० कूर्मविभागे पश्चिमो-त्तरस्यामुक्तः पश्चिमोत्तरस्यामित्युपक्रम्य एकविलो-चनशूलिकदीर्घग्रीवास्यकेशाश्च” कुवेरे
पु०
तस्य वामनेत्रस्य स्फोटनात् तथात्वम् एकपिङ्गशब्दे विवृतिः ।४ काके पुंस्त्री स्त्रियां जातित्वात् ङीष् तस्योभवगोल-कसत्त्वेऽपि एकमेव नेत्रेन्द्रियमुभयगोलके सञ्चरतीतितस्य तथात्वम् एकलोचनादयोऽत्र कर्म्म० एकस्मिन्लोचने
न०
वौद्धभेदैर्हि एकमेव लोचनं नासास्थिभेदेनव्यवधानाद्द्वित्वेन प्रतीयते इत्यङ्गीक्रियते तदेतन्मतमुत्थाप्यगौत० सू० वृत्त्योः खण्डितं यथा“नैकस्मिन्नासास्थिव्यवहिते द्वित्वाभिमानात्” सू० एकमिर्दंचक्षुर्मध्ये नासास्थिव्यवहितं तस्यान्तौ गृह्यमाणौ द्वित्वा-भिमानं प्रयोजयतः मध्यव्यवहितस्य दीर्घस्येव” वृ० “एक-विनाशे द्वितीयाविनाशान्नैकत्वम्” सू० “एकस्मिन्नुपहतेचोद्धृते वा चक्षुषि द्वितीयमवितिष्ठते चक्षुर्विषयग्रहण-लिङ्गम् तस्मादेकस्य व्यवधानानुपपत्तिः” वृ० “अवयवनाशे-ऽप्यवयव्युपलब्धेरहेतुः” सू० “एकविनाशे द्वितीयाविनाशा-दित्यहेतुः कस्मात् वृक्षस्वहि कासुचिच्छाखासु छिन्नासूपल-भ्यत एव वृक्षः” वृ० “दृष्टान्तविरोधादप्रतिषेधः” सू० “नकारणद्रव्यस्य विभागे काय्यैद्रव्यमवतिष्ठते नित्यत्वप्रसङ्गात्बहुष्ववयविषु यस्य कारणानि विभक्तानि तस्य विनाशः ।येषां कारणान्यविभक्तानि तान्यवतिष्ठन्ते अथवा दृश्य-मानार्थविरोधो दृष्टान्तविरोधः मृतस्य हि शिरःकपालेद्वाववटौ नासास्थिव्यवहितौ चक्षुषः स्थाने भेदेन गृह्येतेन चैतदेकस्मिन्नासास्थिव्यवहिते सम्भवति अथ वैकविनाश-स्यानियमात् द्वाविमावर्थौ तौ पृथगावरणोपघातौ अ-नुमीयेते विभिन्नाविति अवपीडनाच्चैकस्य चक्षुषो रश्मि-विषमसन्निकर्षस्य भेदाद् दृश्यभेद इव गृह्यते तच्चैकत्वेविरुद्ध्यते अवपीडननिवृत्तौ चाभिन्नप्रतिसन्धानमिति तस्मादेकस्य व्यवधानानुपपत्तिः” अवपीडनं चिपिटीकरणम्