| YouTube Channel

ऋषभकूट (RSabhakUTa)

 
Monier Williams Cologne
English
ऋषभ—कूट
m.
N.
 of the Hema-kūṭa,
MBh.
 iii.
Apte Hindi
Hindi
ऋषभकूटः
पुं*
 ऋषभः-कूटः -
एक पहाड़ का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ऋषभकूट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತ
L R Vaidya
English
fzaBa-kUwa {% m. %} the name of a mountain.
Mahabharata
English
Ṛshabhakūṭa = Hemakūṭa: III, 9975.
पुराणम्
English
ऋषभकूट / ṚṢABHAKŪṬA. See under ṛṣabha II and ṛṣabhaparvata.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ऋषभकूट पुं० हेमकूटपर्वते भा० व० ११० अ० । “पर्वतं ससमासाद्य हेमकूटमनामयम् । अचिन्त्यानद्भुतान् भावान्ददर्श सुबहून् नृप!” इत्युपक्रम्य तदाश्चर्य्यमूलप्रश्नेयुधिष्ठिरं प्रति लोमशवाक्यं यथा“अस्मित् नृषभकूटेऽभूदृषभोनम तापसः । अनेकशत-वर्षायुस्तपस्वी कोपनोभृशम् । स वै सम्भाष्यमाणोऽन्यैःकोपाद्गिरिमुवाच ह । य इह व्याहरेत् कश्चिदुपलानु-त्सृजेस्त्वमु । वातञ्चाहूय मा शब्दमित्युवाच स तापसः ।व्याहरंश्चेह पुरुषो मेघशब्देन वार्य्य ताम् । एवमेतानिकर्माणि राजँस्तेन महर्षिणा । कृतानि कानि चित् क्रो-धात् प्रतिषिद्धानि कानि चित् । नन्दां त्वभिगता देवा पुराराजन्निति श्रुतिः । अन्वपद्यन्त सहसा पुरुषा देवदर्शिनः ।ते दर्शनं त्वनिच्छन्तो देवाः शक्रपुरोगमाः । दुर्गञ्चक्रुरिमंदेशं गिरिप्रत्यूहरूपकम् । तदा प्रभृति कौन्तेय! नरा गि-रिमिमं सदा । नाशक्नु वन्नभिद्रष्टुं कुत एवाधिरोहितुम् ।नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुमेष महागिरिः । आरोढुं वाऽपि कौन्तेय । तस्मान्नियत्वाग्भव । इह देवास्तदा सर्वेयज्ञानाजह्रुरुत्तमान् । तेषामेतानि लिङ्गानि दृश्यन्तेऽ-द्यापि भारत! । कुशाकारेव दूर्वेयं संस्तीर्णेव च भूरि-यम् । यूपप्रकाराबहवो वृक्षाश्चेमे विशाम्पते! । देवाश्चऋषयश्चैव वसन्त्यद्यापि भारते! ।”