उष्ट्र (uSTra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उष्ट्र m.
  (-ष्ट्रः)
	 1. A camel.
	 2. A cart,  a vehicle of burthen. 
	 f.
  (-ष्ट्री or
-ष्ट्रिका) An earthen vessel.
	 2. A she camel.
 E.
  उष् to burn,  and ष्ट्रन्
Unādi affix,  fem.  affix ङीष् or टाप् with इक् inserted.

Capeller Eng

English

 उष्ट्र॑ m.
  buffalo
 camel (f.  उष्ट्री).

Yates

English

 उष्ट्र (ष्ट्रः) 1.
m.
  A camel
 a cart. उष्ट्री
उष्ट्रीका
f.
  A she-camel
 earthen
pot.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उष्ट्र 	-	  uSTra 	-	 m.
  	-	 camel
करभक 	-	  karabhaka 	-	 m.
  	-	 camel
क्रमेलक् 	-	  kramelak 	-	 m.
  	-	 camel
शृङ्खलक 	-	  zRGkhalaka 	-	 m.
  	-	 camel
द्विककुद् 	-	  dvikakud 	-	 m.
  	-	 camel
द्विकपृष्ठ 	-	  dvikapRSTha 	-	 m.
  	-	 camel
अध्वग 	-	  adhvaga 	-	 m.
  	-	 camel
कण्टकभुज् 	-	  kaNTakabhuj 	-	 m.
  	-	 camel
कण्टकाशन 	-	  kaNTakAzana 	-	 m.
  	-	 camel
कण्ठाल 	-	  kaNThAla 	-	 m.
  	-	 camel
कण्ठील 	-	  kaNThIla 	-	 m.
  	-	 camel
कण्डोल 	-	  kaNDola 	-	 m.
  	-	 camel
करभ 	-	  karabha 	-	 m.
  	-	 camel
कुबाहुल 	-	  kubAhula 	-	 m.
  	-	 camel
कुलनाश 	-	  kulanAza 	-	 m.
  	-	 camel
कुनास 	-	  kunAsa 	-	 m.
  	-	 camel
केलिकीर्ण 	-	  kelikIrNa 	-	 m.
  	-	 camel
ग्रीविन् 	-	  grIvin 	-	 m.
  	-	 camel
चक्रगुल्म 	-	  cakragulma 	-	 m.
  	-	 camel
जाङ्घिक 	-	  jAGghika 	-	 m.
  	-	 camel

उष्ट्र 	-	 uSTra 	-	 m.
  	-	  cart
उष्ट्र 	-	 uSTra 	-	 m.
  	-	  wagon
उष्ट्र 	-	 uSTra 	-	 m.
  	-	  camel
उष्ट्र 	-	 uSTra 	-	 m.
  	-	  buffalo

Wilson

English

 उष्ट्र
m.
  (-ष्ट्रः)
1 A camel.
2 A cart,  a vehicle of burthen. 
f.
  (-ष्ट्री or -ष्ट्रिका) An earthen
vessel.
2 A she camel.
E.
  उष to burn,  and ष्ट्रन् Uṇādi affix,  fem.  ङीष्,  or ठाप् with
इक् inserted.

Apte

English

उष्ट्रः [uṣṭrḥ],  [उष्-ट्रन्-किच्च Uṇ.*
  4.161.]

Camel
 अथोष्ट्रवामी- शतवाहितार्थम् R.*
  5.32
 Ms.*
  3.162, 4.12, 11.22.

A buffalo.

A bull with a hump.

A cart or carriage.

ष्ट्री A she-camel.

An earthen vessel in the shape of a camel.

Bignonia Spathacea (Mar.  मेडशिंगी). [cf.   Pers. ushtar
 Zend ustra. ] Comp.
   -अक्षः A camel-eyed (horse) उष्ट्राक्षाः प्रियदर्शनाश्च सुभगाः श्वासैः सुगन्धैश्च ये
 Bhoja's Śālilhotra.  -कर्णिका (pl. ) N.
  of a country or its inhabitants,  in the south. -काण्डी A thistle dear to camels,  Echinops echinatus (Mar.  उंटकटारी). -क्रोशिन् a.
  making a noise like a camel.-गोयुगम् a couple of camels
 यथा गोस्तद्वदुष्ट्रस्य युगं उष्ट्रगो- युगम् Mbh. on P.
 V.*
  2.29. -ग्रीवः,  -शिरोधरः piles.-निषदनम् A particular posture among Yogins. -पादिका Jasminum Zambac (Mar.  मोगरा). -प्रमाणः A kind of fabulous eight-footed animal शरभ. -यानम् camellitter.

Apte 1890

English

 उष्ट्रः [उष्-ट्रन्-किच्च Uṇ. 4. 161] 1 A camel
 अथोष्ट्रवामीशतवाहितार्थं R. 5. 32
 Ms. 3. 162,  4. 120,  11. 202. 
2 A buffalo. 
3 A bull with a hump. 
4 A cart or carriage. 
ष्ट्री 1 A she-camel. 
2 An earthen vessel in the shape of a camel. [cf. Pers. ushtar
 Zend ustra.] 
Comp. 
कर्णिका (pl.) N. of a country or its inhabitants,  in the south. 
कांडी a flower of a red colour. 
क्रोशिन् a. making a noise like a camel. 
गोयुगं a couple of camels 
ग्रीवः,  
शिरोधरः piles. 
यानं camel-litter. 

Monier Williams Cologne

English

 उ॑ष्ट्र m.
  (√ उष्,  Uṇ.
  iv,  161
 but probably connected with the above),  a buffalo,  RV.
  
 AV.
   xx,  127,  2
 132,  13
 VS.
 
 ŚBr.
  
 AitBr.
  

 a camel,  MBh.
  
 Mn.
  
 Pañcat.
  &c.

 a cart,  waggon,  L.
 

 N.
  of an Asura,  Hariv.
 

Monier Williams 1872

English

 उष्ट्र उष्ट्र,  अस्,  m. (said to be fr. 1. उष्), 
a buffalo
 a bull with a hump
 a camel
 a cart,  a
waggon
 N. of an Asura
 (ई),  f. a she-camel
 an
earthen vessel in the shape of a camel.
—उष्ट्र-
कर्णिक,  आस्,  m. pl.,  N. of a people.
—उष्ट्र-
काण्डी,  f. a flower of a red colour.
—उष्ट्र-क्रोशिन्, 
ई,  इनी,  इ,  making a noise like a camel.
—उष्ट्र-
गोयुग,  अम्,  n. a couple of camels.
—उष्ट्र-ग्रीव, 
अस्,  m. hemorrhoids.
—उष्ट्र-धूसर-पुच्छिका, 
f. the plant Tragia Involucrata.
—उष्ट्र-पादिका,  f.
the plant Jasminum Sambac.
—उष्ट्र-यान,  अम्,  n.
a camel-litter,  a vehicle drawn by camels.
—उष्ट्र-
शिरो-धर,  अम्,  n. hemorrhoids,  piles,  bleeding piles.
—उष्ट्र-स्थान,  अम्,  n. a stable for camels
 (अस्, 
आ,  अम्),  born in a camel-stable.

Macdonell

English

 उष्ट्र uṣ-ṭra,  m.
 ,  ī,  f.
  buffalo
 camel.

Benfey

English

 उष्ट्र उष्ट्र, 
 I. m.
  A camel,  Man. 
3,  162.
 II. f.
  उष्ट्री,  A she-camel, 
Pañc. 87,  6.
 -- Comp.
 
खर-,  n.
  an
ass and a camel,  Yājñ. 2,  160.

Hindi

एक ऊंट

Apte Hindi

Hindi

उष्ट्रः
पुं*
  - "उष्+ष्ट्रन्,  कित्"
ऊँट

उष्ट्रः
पुं*
  - "उष्+ष्ट्रन्,  कित्"
भैंसा

उष्ट्रः
पुं*
  - "उष्+ष्ट्रन्,  कित्"
ककुद्मान् साँड

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उष्ट्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂಟೆ
प्रयोगाः - > "अन्यः पुनर्मुहुरुदप्लवतास्तभारमन्योन्यतः पथि बताबिभितामिभोष्ट्रौ"
उल्लेखाः - > माघ० ५-५

L R Vaidya

English

 uzwra {% m. (fem. ˚ष्ट्री) %} 1. A camel,  अथोष्ट्रवाभीशतवाहितार्थम् R.v.82,  M.iii.162,  iv.120,  xi.201
 2. a buffalo
 3. a bull with a hump.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

करभ
पु
करभ,  सूकर,  उष्ट्र
सूकरोष्ट्रौ च करभौ हावौ क्रन्दनविभ्रमौ ॥ १० ॥
verse 3.1.1.10
page 0014

करभ
पु
करभ,  मय,  उष्ट्र
मयोष्ट्रौ करभौ प्रोक्तौ लक्ष्मीर्मा च निगद्यते ।
verse 3.1.1.12
page 0014

Lanman

English

 úṣṭra,  m. camel.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rnga mo
१) उष्ट्र २) करभ ३) करभी

rnga mong
उष्ट्र / करभ

rnga mo
उष्ट्र / करभ

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वेसरोऽश्वतरो वेगसरश्चाथ क्रमेलकः ।
कुलनाशः शिशुनामा शलो भोलिर्मरुप्रियः ॥ १२५३ ॥
मयो महाङ्गो वासन्तो द्विककुद्दुर्गलङ्घनः ।
भूतघ्न उष्ट्रो दाशेरो रवणः कण्टकासनः ॥ १२५४ ॥
दीर्घग्रीवः केलिकीर्णः करभस्तु त्रिहायणः ।
-wordlist-
 
वेसर (पुं),  अश्वतर (पुं),  वेगसर (पुं),  क्रमेलक (पुं),  कुलनाश (पुं),  शिशुनामन् (पुं),  शल (पुं),  भोलि (पुं),  मरुप्रिय (पुं),  मय (पुं),  महाङ्ग (पुं),  वासन्त (पुं),  द्विककुद् (पुं),  दुर्गलङ्घन (पुं),  भूतघ्न (पुं),  उष्ट्र (पुं),  दासेर (पुं),  रवण (पुं),  कण्टकाशन (पुं),  दीर्घग्रीव (पुं),  केलिकीर्ण (पुं),  करभ (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

दासेरक
दासेरक,  क्रमेलक,  उष्ट्र,  मय,  रवण,  करभ,  शृङ्खलक
दासेरकः क्रमेलक उष्ट्रो मयरवणकरभशृङ्खलकाः ।
verse 2.1.1.280
page 0034

नाममाला

Sanskrit

उष्ट्र,  मय,  शृंखलिक,  कलभ,  शीघ्रगामुक
उष्ट्रो मयः शृंखलिकः कलभः शीघ्रगामुकः ॥ ९१ ॥
verse 0.1.1.91
page 0046

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  उष्ट्रः
Root:  उष्ट्र
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ cart
⇒ camel
⇒ wagon
⇒ buffalo
Shloka(s): 
2|9|75|1 ► उष्ट्रे क्रमेलकमयमहाङ्गाः करभः शिशुः। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|9|75|1 ⇢ उष्ट्रः (उष्ट्र) (पुं)
➠ 2|9|75|1 ⇢ क्रमेलकः (क्रमेलक) (पुं)
➠ 2|9|75|1 ⇢ मयः (मय) (पुं)
➠ 2|9|75|1 ⇢ महाङगः (महाङ्ग) (पुं) ⇒ camel, kind of rat, having a great body or limbs, marsh barbel [Hygrophila auriculata - Bot.], Ceylon Leadwort plant [Plumbago zeylanica - Bot.]
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ उष्ट्रसमूहः
परा_अपरासंबन्धः ➡ उष्ट्रशिशुः
जातिः ➡ स्तनपायी
जन्य_जनकसंबन्धः ➡ उष्ट्रशिशुः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ उष्ट्रिका
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उष्ट्रः,  पुं,
   (उष + “उषिखनिभ्यां कित्” । ४ । १६१ ।इत्युणादिसूत्रेण ष्ट्रन् किच्च ।) वाह्यरथः । इतिधरणी ॥
 पशुविशेषः । उट् इति भाषा । तत्प-र्य्यायः । क्रमेलकः २ मयः ३ महाङ्गः ४ । इत्य-मरः ॥
 दीर्घगतिः ५ बली ६ करभः ७ दासेरकः८ धूसरः ९ लम्बोष्ठः १० रवणः ११ महाजङ्घः १२जवी १३ जाङ्घिकः १४ दीर्घः १५ शृङ्खलकः १६महान् १७ महाग्रीवः १८ महानादः १९ महा-ध्वगः २० महापृष्ठः २१ बलिष्ठः २२ । इति राज-निर्घण्टः ॥
 दीर्घजङ्घः २३ ग्रीवी २४ धूम्रकः २५शरभः २६ । इति जटाधरः ॥
 क्रमेलः २७ कण्ट-काशनः २८ भोलिः २९ बहुकरः ३० अध्वगः ३१मरुद्विपः ३२ वक्रग्रीवः ३३ । इति शब्दरत्नावली ॥
वासन्तः ३४ कुलनाशः ३५ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
कुशनामा ३६ मरुप्रियः ३७ द्विककुत् ३८ दुर्ग-लङ्घनः ३९ भूतघ्नः ४० दासेरः ४१ दीर्घग्रीवः ४२केलिकीर्णः ४३ । इति हेमचन्द्रः ॥
 (यथा मनुः४ । १२० ।“नाधीयिताश्वमारूढो न रथं न च हस्तिनम् ।न नावं न खरं नोष्ट्रं नेरिणस्थो न यानगः” ॥
“उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं तु कामतः” ।इति च मनुः । ११ । २९ ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उष्ट्र पुंस्त्री० उष + ष्ट्रन् किच्च । (उट) प्रसिद्धे पशुभेदेस्त्रियां जातित्त्वात् ङीष् । “हस्तिगोऽश्वोष्ट्रदमकोनक्षत्रैर्यश्च-जीवति” “नाधीयीताश्वमारूढो न रथं न च हस्तिनम् ।न नावं न खरं नोष्ट्रं नेरिणस्थो न यानगः” मनुः । तद्यान-निषेधमाह “उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं तु कामतः ।स्नात्वा तु विप्रो दिग्वामाः पाणायामेन शुध्यति” मनुः ।काततः” इत्यक्त्या कर्म्मभेदे तद्याने न दोष इति सूचितम्अतएव “उष्ट्रमारोक्ष्यन्नभिमन्त्रयते त्वाष्ट्रोऽसि” पार०गृ० सू० मन्त्रलिङ्गेन तद्यानं विहितम् । तस्य मांसंन भक्ष्यम् “भक्ष्यान् पञ्चनखेष्वाहुरनुष्ट्रांश्चैकतोदतः”मनूक्तेः । तेनास्य एकदन्तपङ्क्तियुक्तत्वम् । “गौरजोमहिषः कृष्णः शूकरो गवयोरुरुः । द्विशफाः पशवश्चेमे अ-विरुष्ट्रश्च सत्तम!” भाग० उक्तेः गवादयः उष्ट्रान्ता द्विशफाःइति बोध्यम् । वृथा तद्घाते दोषः “मनुष्यमारणेक्षिप्रं चौरवत् किल्विषं भवेत् । प्राणभृसु महत्-स्वर्द्धं गोगजोष्ट्रहयादिषु” मनूक्तेः । ब्रह्महत्याशेष-पापेन तज्जातिर्भवति यथाह मनुः “यां यां यो-निन्तु जीवोऽयं येन येनेह कर्म्मणा । क्रमशो यातिलोकेऽस्मिंस्तत्तत् सर्वं निबोधत । बहून् वर्षगणान् घोरा-न्नरकान् प्राप्य दारुणान् । संसारान् प्ततिपद्यन्ते महा-पातकिनस्त्विमे । श्वशूकरखरोष्ट्राणां गोऽजाविमृगपक्षि-णाम् । चण्डालपुक्कसानाञ्च ब्रह्महा योनिमृच्छति” । यान-हरणपापेऽप्युष्ट्रयोनिप्राप्तिमाह हृत्वेत्यनुवृत्तौ मनुः “स्त्री-मृक्षः स्तोककोवारि,  यानान्युष्ट्रः,  पशूनजः । तद्बधे प्रायश्चि-त्तमाह “हयच्छागाविकोष्ट्रेषु गर्द्दभेषु च मारणात् । प्राजा-पत्यार्द्धमेवेह प्रायश्चित्तं विधीयते” प्रा० वि० विष्णुः । तद्भ-क्षणे प्रायश्चित्तमाह भुक्त्वेत्यनुवृत्तौ प्रा० वि० शङ्खः “गामश्वंकुञ्जरौष्ट्रौ च सर्वं पञ्चनखं तथा । क्रव्यादं कुक्कुटं ग्राम्यंकुर्य्यात् संवत्सरव्रतम्” “अथोष्ट्रवामीशतवाहितार्थः”रघुः । “वृतिञ्च तत्र कुर्व्वीत यामुष्ट्रोनावलोकयेत्”मनुः । “अन्योन्यतः पथि वताबिमीतामिभोष्ट्रौ” माघः ।तन्मूत्रगुणाः सुश्रु० उक्ताः । “अथ मूत्राणि गोमहि-षाजाविगजहयखरोष्ट्राणां तीक्ष्णानि कटून्युष्णानि ति-क्तानि लवणानुरसानि लघूनि शोधनानि कफवातकृमि-भेदोविषगुल्मार्शौदरकुष्ठशोफारोचकपाण्डुरोगहराणिहृद्यानि दीपनानि च सामान्यतः । भवन्ति चात्र ।तत्सर्वं कटु तीक्ष्णोष्णं लवणानुरसं लघु । शोधनं कफ-वातघ्नं कृमिमेदोविषापहम् । अर्शोजठरगुल्मघ्नं शोफा-रोचकनाशनम् । पाण्डुरोगहरं भेदि हृद्यं दीपनपाच-नम्” । सामान्यत उक्त्वा “अर्शोघ्नं कारभं मूत्रमिति” विशे-षगुण उक्तः । तन्मांसगुणाःसुश्रुते उक्ताः तच्च उरभ्रशब्देदर्शितम् । तस्य ग्राम्यत्वं तत्रोक्तम् । तच्च उरभ्रशब्देदर्शितम् । किन्तु तस्यारण्यत्वमपि अतएव “उष्ट्रमारण्य-मनु ते दिशामि” यजु० १३,  २४,  तस्यारण्यत्वमुक्तम् ।तस्य त्वष्टृदेवतायै अश्वमेधे देयतोक्ता “वृहस्पतये गवयां-स्त्वष्ट्र उष्ट्रान्” यजु० २४,  २८,  द्वित्वे गोयुगच् उष्ट्रगोयुगउष्ट्रद्वित्वे न०
  शालायां गोष्ठच् । उष्ट्रगोष्ठ उष्ट्रशालायांन०  षट्के षड्गवच् । उष्ट्रषड्गव उष्ट्रषट्के न०
  । तस्ये-दमण् । औष्ट्र तत्सम्बन्धिमांसादौ त्रि०
  । “परं चौष्ट्रंमैषं नरमहिषयोश्छागमपि वा” कर्पूरस्तवः ।

Capeller

German

 उष्ट्र m.
  Büffel
 Kamel (f.  I).

Grassman

German

 úṣṭra,  m.,  der Büffel [von 1. vas,  s. d. v.].
-as {138, 2}.
-ān {626, 48}
 {666, 31}.
-āṇām śatā́ {666, 22}.
-āṇaam śatám {625, 37}.

 úṣṭra:
-āṇam und -āṇaam,  die Handschriften haben -ānām.

Burnouf

French

 उष्ट्र उष्ट्र m.
  (sfx. त्र) chameau.
		 Charrette. -- S.
f.
  chamelle.
		 Vase de terre. -- Cf.  उस्र,  उस्रा।
उष्ट्रपादिका f.
  (पाद) jasmin d'Arabie.

Stchoupak

French

 उष्ट्र-
 m.
  chameau 
 -ई- f.
  chamelle 
 -इका- f.
  id. 
 gourde
en terre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.