| YouTube Channel

उशीर (uzIra)

 
शब्दसागरः
English
उशीर mn. (-रः-रं) The root of a fragrant grass, (Androdogon muricatum. )
f.
 (-री) A sort of grass, a small sort of Saccharum.
E.
 वश् ta desire,
ईरन् Unādi affix
also with कन् added उशीरक.
Capeller Eng
English
उशीर
m.
n.
 a kind of fragrant root.
Yates
English
उशीर (रः-रं) 1.
m.
n.
 A root of a
fragrant grass, (Andropogon. )
Wilson
English
उशीर
mn. (-रः-रं) The root of a fragrant grass, (Andropogon muricatum).
f.
 (-री) A sort of grass, a small sort of Saccharum.
E.
 वश to desire, ईरन् Uṇādi affix
also with कन् added
उशीरक.
Apte 1890
English
उशी(षी)रः,
रं, उशी(षी)रकं The fragrant root of the plant Andropogon Muricatus (वरिणमूल, Mar. काळावाळा)
स्तनन्यस्तोशीरं Ś. 3. 9.
री A sort of grass, a small sort of Saccharum.
Monier Williams Cologne
English
उशीर mn. (Uṇ. iv, 31), the fragrant root of the plant Andropogon Muricatus,
Suśr.
Śak.
Hcat.
&c.
Monier Williams 1872
English
उशीर उशीर, अस्, अम्, m. n. (said to be fr.
rt. वश्), the fragrant root of the plant Andropogon
Muricatus
(ई), f. a sort of grass, a small sort of
Saccharum.
—उशीर-गिरि, इस्, m., N. of a mountain.
—उशीर-वीज, अस्, m., N. of a mountain.
Macdonell
English
उशीर uśī-ra,
m.
n.
 a fragrant root.
Benfey
English
उशीर उशीर,
m.
 and
n.
 The root
of a fragrant grass, Andropogon muri-
catum, Rām. 2, 55, 14.
Apte Hindi
Hindi
उशीरः
पुं*
 - "वस्+ईरन्, कित्, सम्प्र*, उष्+कीरच् वा, स्वार्थे कन् च"
"वीरणमूल, खस"
उशीरम्
नपुं*
 - "वस्+ईरन्, कित्, सम्प्र*, उष्+कीरच् वा, स्वार्थे कन् च"
"वीरणमूल, खस"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उशीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಮಂಚದ ಬೇರು
निष्पत्तिः - > वश (कन्तौ) - "ईरन्" (उ० ४-३१)
व्युत्पत्तिः - > उश्यते
प्रयोगाः - > "स्तनन्यस्तोशीरं शिथिलितमृणालैकवलयम्"
उल्लेखाः - > शाकु० ३-६
L R Vaidya
English
uSI(zI)ra {% m.n. %} The fragrant root of a certain plant, स्तनन्यस्तोशीरं प्रशिथिलमृणालैकवलयम् Sak.iii.
Bopp
Latin
उशीर m. n. (ab उशी) radix graminis fragantis cuusdam
(Andropogon muricatum). AM.
SAK. 43..
Sanskrit Tibetan
Tibetan
u shi ra
उशीर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उशीरं वीरणीमूले ह्रीवेरे वालकं जलम् ।
-wordlist-
उशीर (पुंक्ली), वीरणीमूल (क्ली), ह्रीबेर (क्ली), वालक (क्ली), जल (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उशीर
उशीर, वीरणीमूल
उशीरं वीरणीमूलं ह्रीवेरं वालकं जलम् ।
verse 2.1.1.622
page 0070
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: उशीरः
Root: उशीर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ वीरणमूलम्
Meaning(s):
⇒ Root of the Vīraṇa grass
Ilāmiecai vēr
Shloka(s):
3|3|231|1 ► स्याद्वीरणं वीरतृणं मूलेऽस्योशीरमस्त्रियाम्। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|231|2 ► सेव्या मृणालनलदलामज्जानि जलाशयम्॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|232|1 ► नियुतस्तम्बजदृढदैत्यगौरकुदानवम्। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|232|2 ► अभयं चावदाहं च दूर्वा तु हरितालिका॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|231|1 ⇢ उशीरः (उशीर) (पुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Ilāmiecai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|231|1 ⇢ उशीरम् (उशीर) (नपुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Ilāmiecai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|231|2 ⇢ सेव्यम् (सेव्य) (नपुं) ⇒ Root of the Viraṇa grass
Tamil Ilāmiccaivēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|231|2 ⇢ अमृणालम् (अमृणाल) (नपुं) ⇒ Root of the Varaṇa grass
Tamil Ilāmieccai vér ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|231|2 ⇢ नलदम् (नलद) (नपुं) ⇒ Root of the Viraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|231|2 ⇢ लामज्जम् (लामज्ज) (नपुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|231|2 ⇢ जलाशयः (जलाशय) (पुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|1 ⇢ नियुतम् (नियुत) (नपुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|1 ⇢ स्तम्बजम् (स्तम्बज) (नपुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|1 ⇢ दृढम् (दृढ) (नपुं) ⇒ Root of Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|1 ⇢ दैत्यम् (दैत्य) (नपुं) ⇒ Root of Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|1 ⇢ गौरम् (गौर) (नपुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|1 ⇢ कुदानवम् (कुदानव) (नपुं) ⇒ Root of the Vīraṇa grass
Tamil Ilāmicoai vēr ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|2 ⇢ अभयम् (अभय) (नपुं) ⇒ Root of the Varaṇa grass
Tamil Ilāmieccai vér ⇒ वीरणमूलम्
➠ 3|3|232|2 ⇢ अवदाहः (अवदाह) (पुं) ⇒ Root of the Viraṇa grass
Tamil Ilāmiccai vér ⇒ वीरणमूलम्
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उशीरः,
पुं,
क्ली,
 (वश कान्तौ + “वशः कित्” । ४ । ३१इति उणादिसूत्रण ईरन् । सम्प्रसारणम् ।)वीरणमूलम् । वेनार मूल् खस् इत्यादि भाषा ।तत्पर्य्यायः । अभयम् २ नलदम् ३ सेव्यम् ४ अमृ-णालम् ५ जलाशयम् ६ लामज्जकम् ७ लघुलयम् ८अवदाहम् ९ इष्टकापथम् १० । इत्यमरः ॥
उषीरम्११ मृणालम् १२ लघु १३ लयम् १४ अवदानम्१५ इष्टम् १६ कापथम् १७ अवदाहेष्टकापथम्१८ इन्द्रगुप्तम् १९ । इति तट्टीकायां भरतादयः ॥
जलवासम् २० हरिप्रियम् २१ वीरम् २२ वीरणम्२३ समगन्धिकम् २४ रणप्रियम् २५ वीरतरु २६शिशिरम् २७ शीतमूलकम् २८ वितानमूलकम्२९ जलमेदम् ३० सुगन्धिकम् ३१ सुगन्धिमूलकम्३२ कम्भु ३३ । इति राजनिर्घण्टः ॥
अस्य गुणाः ।घर्म्मदार्गन्ध्यदाहपित्तरक्तरोगनाशित्वम् ।इति राजवल्लभः ॥
अपिच । शीतलत्वम् । तिक्तत्वम् ।मोहभ्रमापहत्वम् । ज्वरार्त्तिपित्तशमनकारित्वम् ।जलसौगन्ध्यदायकत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, शाकुन्तले ३ अङ्के । “प्रियंवदे ! कस्येद-मुशीरानुलेपनं मृणालवन्ति च नलिनीदलानिनीयन्ते” । अस्य पर्य्यायगुणाः यथा, “वीरणस्य तु मूलं स्यादुशीरं नलदञ्च तत् ।अमृणालञ्च सेव्यञ्च समगन्धिकमित्यपि ॥
उशीरम्पाचनं शीतं स्तम्भनं लघु तिक्तकम् ।मधुरं ज्वरहृद्वान्तिमदनुत्कफपित्तहृत् ॥
तृष्णास्रविषवीसर्पदाहकृच्छ्रव्रणापहम्” ।इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उशीर
पु०
न०
 वश--ईरन् किच्च । वीरणमूले (खसखस्)तस्य गुणाः “उशीरं पाचनं शीतं स्तम्भनं लघु तिक्तकम् ।मधुरं ज्वरहृद्वान्तिमलनुत् कफपित्तनुत् । तृष्णार्त्तिविषवीस-र्पदाहकृच्छ्रव्रणापहम्” भावप्र० “अगरुपृक्कोशीरभद्रदारुकुङ्कुमानि पुन्नागकेशरञ्चेति” “चन्दनकुचन्दनह्रीवेरोशी-रमञ्जिष्ठापयस्याविदारीशतावरीहिङ्गुभिः” सुश्रु०स्वार्थे कन् तत्रैव । उशीरं पण्यमस्य किशरादि ष्ठन् ।उशोरिक तद्विक्रेतरि स्त्रियां षित्त्वात् ङीष् । उशीनर-स्यापत्यम् अण् । औशीनर तदपत्ये शिविप्रभूतौ ।
Capeller
German
उशीर
m.
n.
 N. einer wohlriechenden Wurzel.
Burnouf
French
उशीर उशीर
m.
n.
 (sfx. र) racine odoriférante de
l'andropogon muricatum, bot.
Stchoupak
French
उशीर-
m.
 nt.
n.
 d'une plante odorante, Andropogon Muricatus.