उरुगाय (urugAya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishउरुगाय - urugAya - - wide-striding
उरुगाय - urugAya - - spacious for walking upon
उरुगाय - urugAya - - wide
उरुगाय - urugAya - - broad
उरुगाय - urugAya - - making large strides
उरुगाय - urugAya - - wide space
उरुगाय - urugAya - - scope for movement
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiउरुगाय
वि* उरु-गाय -
उत्तम व्यक्तियों द्वारा जिसका स्तुतिगान किया गया हो
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउरुगाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > गै (शब्दे) - "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > उरुभिः श्रेष्ठैः गीयते
उरुगाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚು ಹೊಗಳಿಕೆ /ಅಧಿಕವಾಗಿ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡುವಿಕೆ
उरुगाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ
निष्पत्तिः - > गाङ् (गतौ) - भावे "घञ्" (३-३-१८) । "युक्" (७-३-३३)
व्युत्पत्तिः - > उरुषु गानम्
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritनारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
तीर्थपाद (पुं), पुण्यश्लोक (पुं), बलिन्दम (पुं), उरुक्रम (पुं), उरुगाय (पुं), तमोघ्न (पुं), श्रवण (पुं), उदारथि (पुं), लतापर्ण (पुं), सुभद्र (पुं), पांशुजालिक (पुं), चतुर्व्यूह (पुं), नवव्यूह (पुं), नवशक्ति (पुं), षडङ्गजित् (पुं), द्वादशमूल (पुं), शतक (पुं), दशावतार (पुं), एकदृश् (पुं), हिरण्यकेश (पुं), सोम (पुं), अहि (पुं), त्रिधामन् (पुं), त्रिककुद् (पुं), त्रिपाद् (पुं), मानञ्जर (पुं), पराविद्ध (पुं), पृश्निगर्भ (पुं), अपराजित (पुं), हिरण्यनाभ (पुं), श्रीगर्भ (पुं), वृषोत्साह (पुं), सहस्रजित् (पुं), ऊर्ध्वकर्मन् (पुं), यज्ञधर (पुं), धर्मनेमि (पुं), असंयुत (पुं), पुरुष (पुं), योगनिद्रालु (पुं), खण्डास्य (पुं), शलिक (पुं), अजित (पुं), कालकुण्ठ (पुं), वरारोह (पुं), श्रीकर (पुं), वायुवाहन (पुं), वर्धमान (पुं), चतुर्दंष्ट्र (पुं), नृसिंहवपुस् (पुं), अव्यय (पुं), कपिल (पुं), भद्रकपिल (पुं), सुषेण (पुं), समितिञ्जय (पुं), क्रतुधामन् (पुं), वासुभद्र (पुं), बहुरूप (पुं), महाक्रम (पुं), विधातृ (पुं), धार (पुं), एकाङ्ग (पुं), वृषाक्ष (पुं), सुवृष (पुं), अक्षज (पुं), रन्तिदेव (पुं), सिन्धुवृष (पुं), जितमन्यु (पुं), वृकोदर (पुं), बहुशृङ्ग (पुं), रत्नबाहु (पुं), पुष्पहास (पुं), महातपस् (पुं), लोकनाभ (पुं), सूक्ष्मनाभ (पुं), धर्मनाभ (पुं), पराक्रम (पुं), पद्महास (पुं), महहंस (पुं), पद्मगर्भ (पुं), सुरोत्तम (पुं), शतवीर (पुं), महामाय (पुं), ब्रह्मनाभ (पुं), सरीसृप (पुं), वृन्दाङ्क (पुं), अधोमुख (पुं), धन्विन् (पुं), सुधन्वन् (पुं), विश्वभुज् (पुं), स्थिर (पुं), शतानन्त (पुं), शरु (पुं), यवनारि (पुं), प्रमर्दन (पुं), यज्ञनेमि (पुं), लोहिताक्ष (पुं), एकपाद् (पुं), द्विपद (पुं), कपि (पुं), एकशृङ्ग (पुं), यमकील (पुं), आसन्द (पुं), शिवकीर्तन (पुं), शद्रु (पुं), वंश (पुं), श्रीवराह (पुं), सदायोगिन् (पुं), सुयामुन (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउरुगायः, (उरुभिर्महद्भिर्गीयते यः । उरु + गै +घञ् ।) श्रीकृष्णः । (यथा, श्रीभागवते २ । ३ । २० ।“जिह्वा सती दार्द्दुरिकेव सूतन चोपगायत्युरुगायगाथाः” ।विस्तीर्णा गतिः । यथा, कटोपनिषादे । २ । ११ ।“स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठान् दृष्ट्वा धृत्वा धीरोनचिकेतोऽत्यप्राक्षीः” । उरुगायं विस्तीर्णां गतिं ।इति भाष्यम् ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउरुगाय उरुभिः श्रेष्ठैर्गीयते गम्यते वा गै--गाने गाङ्गतौ वा कर्मणि धञ् । परमेश्वरे वासुदेवे “त्रीण्येकउरुगाय! विक्रमे” ऋ० ८, २९, ७, “उरुभिर्वहुभिर्गातव्यःबहुषु देशेषु गन्ता बहुकीर्त्तिर्वा” भा० बहुकीर्त्तिरिति पक्षेगीयते गायः कीर्त्तिरित्यर्थः “अत्राह तदुरुगायस्यविष्णोः” यजु० ६, ३, “विष्ण उरुगायैषः” यजु० ८, १, यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्वि सामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायायजीवसें ऋ० १, १५५, ४, “उरुगायाय उरुगातव्याय”भा० । गाङ् गतौ भावे वञ् गायो गतिः कर्म० । २ वि-स्तीर्ण्णायां गतौ “स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा” कठवल्ली ।“उरुगाय विस्तार्णां गतिम्” शा० भा० “असम्बाधानुरगा-यवतोऽभिध्याय त” छा० उ० उरुगायवतोविस्तीर्ण्णगतीन्”गै गाने घञ् कर्म्म० । ३ बहुकीर्त्तने । “प्राणस्य वाता-योरुगायं कुरुते” शत० व्रा०, १, २, १४,
Grassman
Germanuru-gāyá, a., weitschreitend [gāya von gā], von Göttern
2〉 weitschreitend, d. h. weit sich erstreckend, lange dauernd
3〉 n., weiter Raum zu freier Bewegung, Unbeengtheit.
-a [V.] indra {855, 4}.
-ás víṣṇus {154, 1}
{192, 3}
{649, 7}
(sómas {774, 13}).
-ám [n.] 2〉 śrávas {506, 6}. — 3〉 {469, 4}
{551, 15}
{891, 15}
{935, 7}.
-ā́ya víṣnave {299, 7}
{616, 1}
{154, 3} (vṛ́ṣṇe). — 2〉 jīváse {155, 4}.
-ásya (víṣṇos): {154, 6} (vṛ́ṣṇas)
{240, 4}
(sómasya): {809, 9}.
-ā́ [d.] (aśvínā) {310, 1}.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.