| YouTube Channel

उपाङ्ग (upAGga)

 
शब्दसागरः
English
उपाङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1. The sectarial mark made with Sandal, &c. on the
forehead.
2. Any minor limb or member.
3. Secondary portion of
science.
E.
 उप and अङ्ग the body.
Capeller Eng
English
उपाङ्ग
n.
 minor limb or member, subdivision, supplement.
Yates
English
उपा_ङ्ग (ङ्गः)
m.
 The sectional mark
made with sandal, &c. on the
forehead
a secondary portion
of science
a minor member.
Spoken Sanskrit
English
उपाङ्ग upAGga
m.
 act of smearing
उपाङ्ग upAGga
m.
 anointing
उपाङ्ग upAGga
n.
 sectarial mark on the forehead
उपाङ्ग upAGga
n.
 minor limb or member of the body
उपाङ्ग upAGga
n.
 particular drum-like instrument
उपाङ्ग upAGga
n.
 subdivision
उपाङ्ग upAGga
n.
 supplementary or additional work
उपाङ्ग upAGga
n.
 secondary portion of a science
उपाङ्ग upAGga
n.
 (m. ) appendix
Wilson
English
उपाङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1 The sectarial mark made with Sandal, &c. on the forehead.
2 Any minor limb or member.
3 Secondary portion of science.
E.
 उप and अङ्ग the body.
Apte
English
उपाङ्गः [upāṅgḥ], A mark of sandal on the forehead.
गम् A subdivision, a sub-head.
Mb.
 * 1.1.38
Any minor limb or member (of anything)
वर्गाः ... साङ्गो- पाङ्गौरिहोदिताः Ak.
A supplement of a supplement.
A supplementary work (of inferior value).
A secondary portion of science
a class of writings sup-] plementary to the Vedāngas
(these are four: पुराण- न्यायमीमांसाधर्मशास्त्राणि).
N.
 of the class of sacred writings of the Jainas.
Comp.
 -गीतम् A kind of song
Raj. T. -ललिता A deity, whose व्रत is observed on the fifth of bright half of Āświna month.
Apte 1890
English
उपांगः A mark of sandal on the forehead.
गं 1 A subdivision, a subhead.
2 Any minor limb or member (of anything)
वर्गाः… सांगोपांगैरिहोदिताः Ak.
3 A supplement of a supplement.
4 A supplementary work (of inferior value).
5 A secondary portion of science
a class of writings supplementary to the Vedāṅgas
(these are four:
पुराणन्यायमीमांसाधर्मशास्त्राणि).
Monier Williams Cologne
English
1. उपाङ्ग
n.
 (for 2. See उपाञ्ज्) a minor limb or member of the body,
MārkP.
Sarvad.
a subdivision
a supplementary or additional work, secondary portion of a science,
MBh.
Hariv.
&c.
 (such as the Purāṇas, the Nyāya, Mīmāṃsā, and the Dharma-śāstras)
N.
 of a class of sacred writings of the Jainas (eight are enumerated, the last of which includes four subdivisions)
a sectarial mark (made with sandal
&c.
 ) on the forehead,
L.
(in mus.) a particular drum-like instrument.
2. उपाङ्ग (for 1. See above)
m.
 the act of smearing, anointing,
Car.
Monier Williams 1872
English
उपाङ्ग उपाङ्ग (उप-अङ्°), अम्, n. a sub-
division
any minor limb or member
a subsidiary
or supplementary work of low value
a supplement
of a supplement
secondary portion of science
(twelve Aṅgas and Upāṅgas constitute the sacred
writings of the Buddhists)
the sectarial mark made
with Sandal &c. on the forehead.
—उपाङ्ग-गीत,
अम्, n. a kind of song.
Macdonell
English
उपाङ्ग upa‿aṅga,
n.
 subordinate member
🞄subdivision
unimportant supplement
-gīta, 🞄n. choral song.
Benfey
English
उपाङ्ग उपाङ्ग,
n.
 A supplement,
Nal. 12, 17.
Apte Hindi
Hindi
उपाङ्गम्
नपुं*
 - -
"उपभाग, उपशीर्षक"
उपाङ्गम्
नपुं*
 - -
कोई छोटा अंग या अवयव
उपाङ्गम्
नपुं*
 - -
परिशिष्ट का पूरक
उपाङ्गम्
नपुं*
 - -
घटिया प्रकार का अतिरिक्त कार्य
उपाङ्गम्
नपुं*
 - -
विज्ञान का गौण भाग - वेदांगों के परिशिष्ट स्वरूप लिखा गया ग्रन्थ समूह
उपाङ्गः
प्रा*स* - -
जैनियों के धार्मिक ग्रंथों का समूह
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपाङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿಲಕ /ಹಣೆಯ ಬೊಟ್ಟು
व्युत्पत्तिः - > अङ्गं देहः । अङ्गोपयोगि ।
उपाङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತ್ಯಂಗ /ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅವಯವಗಳು
उपाङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇದಾಂಗಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುರಾಣಗಳು /ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮೀಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು
उपाङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದ ಅಂಗಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯ
व्युत्पत्तिः - > उपमितमङ्गेन
L R Vaidya
English
upAMga {% n. %} 1. A subdivision
2. any minor limb or member
3. a supplement of a supplement
4. a class of work supplementary to the Vedāngas. (पौराणन्यायमीमांसाधर्मशास्त्राणि चत्वार्युपांगानि.)
Bopp
Latin
उपाङ्ग m. (KARM. ex उप et अङ्ग) pl. उपाङ्गाः libri sacri sic
dicti. N. 12. 17.
Mahabharata
English
Upāṅga, pl. (ºāni) (“supplement to the Vedāṅgas”): I, 4004 (sāṅgopāṅgaṃ)
III, 3417 (Vedāḥ sāṅgopāṅgāḥ)
XII, 11772 (sāṅgopāṅgān…Vedān), 12674 (Vedeshu…sāṅgopāṅgeshu), 13183 (Vedān…sāṅgopāṅgān).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपाङ्गः,
पुं,
 (उपमितं अङ्गेन ।) तिलकम् । तत्प-र्य्यायः । पत्रावली २ पत्रलेखा ३ पत्राङ्गुलिः ४पुण्ड्रः ५ तमालपत्रकम् ६ चित्रकम् ७ । इति जटा-धरः ॥
(पुराण-न्याय-मीमांसा-धर्म्मशास्त्राणि वेदस्यउपाङ्गानि ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपाङ्ग
न०
 उपमितमङ्गेन अवा० स० । १ प्रधानस्याङ्गोपयोगिनि“साङ्गापाङ्गैरिहोदितम् इत्यमरः २ वेदाङ्गसदृशे शास्त्रभेदेउपङ्गानि शास्त्राणि च “पुर णन्यायमीमांसाघर्म्मशा-स्त्राणि । चत्वार्युपङ्गानि” इत्यक्तानि तेषां अङ्गवत् वेदार्थस्यबहुल करणादुपाङ्गत्वम् । “साङ्गोपाङ्गोपनिषदः” हरि०२५ अ० “साङ्गोपाङ्गाश्चतुर्वेदाः सरहस्याः क्रमेण तु” विक्र-मो० । “यद्वेदशास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन् प्रतिष्ठितम् ।तव पुत्रे महावाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि” भा० अ० १००अ० । अङ्गं देहस्तदुपयोगिनि ३ प्रत्यङ्गे प्रत्यङ्गानि चअङ्गशब्दे ७२ पृ० दर्शितानि ४ तिलके
पु०
 जटाधरः ।
Capeller
German
उपाङ्ग
n.
 Nebenglied
Anhang (m. ).
Burnouf
French
उपाङ्ग उपाङ्ग
m.
 (अङ्ग) marque faite au front avec du
sandal et appelée तिलक।
Pl. उपाङ्गास् traités annexes
des अङ्गस्
cf. अङ्ग।
Stchoupak
French
उपाङ्ग-
nt. annexe
supplément au Vedāṅga
n.
 d'un mode de chant.