| YouTube Channel

उपलब्धि (upalabdhi)

 
शब्दसागरः
English
उपलब्धि
f.
 (-ब्धिः)
1. Mind, understanding.
2. Knowledge, especially reli-
gious.
3. Gain, acquisition.
4. Perceptibility, appearance.
E.
 उप,
लभ् to obtain, क्तिन्
aff.
Capeller Eng
English
उपलब्धि
f.
 acquirement, gain
perception, knowledge,
p.
 °मन्त्.
Yates
English
उप-लब्धि (ब्धिः) 2.
f.
 Mind
religi-
ous knowledge
gain.
Spoken Sanskrit
English
उपलब्धि - upalabdhi -
f.
 - achievement
प्राप्ति - prApti -
f.
 - achievement
कृत्या - kRtyA -
f.
 - achievement
अर्जन - arjana -
n.
 - achievement
अवदान - avadAna -
n.
 - achievement
दिव्यावदान - divyAvadAna -
n.
 - divine achievements
वीर्यवदान - vIryavadAna -
n.
 - valour and achievements
स्वयमनुष्ठान - svayamanuSThAna -
n.
 - one's own performance or achievement
उपलब्धि upalabdhi
f.
 achievement
उपलब्धि upalabdhi
f.
 perception
उपलब्धि upalabdhi
f.
 understanding
उपलब्धि upalabdhi
f.
 observation
Wilson
English
उपलब्धि
f.
 (-ब्धिः)
1 Mind, understanding.
2 Knowledge, especially religious.
3 Gain, acquisition.
4 Perceptibility, appearance.
E.
 उप, लभ to obtain, क्तिन्
aff.
Apte
English
उपलब्धिः [upalabdhiḥ],
f.
Getting, obtaining, acquisition
उपलब्धौ यत्नः क्रियताम् Mbh. on 1.1.1. वृथा हि मे स्यात्स्वपदोपलब्धिः
R.*
 5.56, 8.17.
Observation, perception, knowledge (ज्ञान)
बुद्धिरुपलब्धिर्ज्ञानं प्रत्यय इत्यनर्थान्तरम् Nyāya Sūtra, नाभाव उपलब्धेः Brahma Sūtra 2.2.28
भावे चोपलब्धेः 2.1.15.
cf.
 Nyāya
S.*
 2.28, 3.
Understanding, mind (मति).
A conjecture, guess.
Perceptibility appearance (recognized as a kind of proof by the Mīmāṁsakas)
तत्र वेदविधिः स स्याज्ज्ञानं चेत्पुरुषं प्रति । उपपत्त्युपलब्धिभ्याम्
Mb.
 * 12.238.3. see अनुपलब्धि.
Comp.
 -समः (in logic) A kind of sophistical refutation of an argument (e. g. the argument 'sound is uneternal because it is produced by some effort-' is refuted by saying that sound is also produced by wind)
Nyāyadarśana.
Apte 1890
English
उपलब्धिः f. 1 Getting, obtaining, acquisition
वृथा हि मे स्यात्स्वपदोपलब्धिः R. 5. 56, 8. 17.
2 Observation, perception, knowledge (ज्ञान)
नाभाव उपलब्धेः cf. Nyāya S. 2. 28, 30.
3 Understanding, mind (मति).
4 A conjecture, guess.
5 Perceptibility, appearance (recognized as a kind of proof by the Mīmāṃsakas)
see अनुपलब्धि.
Monier Williams Cologne
English
उप-लब्धि
f.
 obtainment, acquisition, gain,
MBh.
Vikr.
Ragh.
(with गर्भस्य) conception,
R.
observation, perceiving, perception, becoming aware, understanding, mind, knowledge,
MBh.
Suśr.
Tarkas.
Sarvad.
&c.
perceptibility, appearance,
TPrāt.
[cf. Gk. ὑπόληψις.]
Monier Williams 1872
English
उप-लब्धि, इस्, f. obtaining, acquisition, gain
observation, perception, knowledge (especially re-
ligious), understanding, mind
a guess
appearance,
perceptibility
[cf. Gr. ὑπόληψις]
—उपलब्धि-
मत्, आन्, अती, अत्, perceptible, intelligible.
Macdonell
English
उपलब्धि upa-labdhi,
f.
 acquisition
apprehension, 🞄perception.
Benfey
English
उपलब्धि उपलब्धि, i. e. उप-लभ् +
ति,
f.
1. Acquisition, Vikr. 65, 11.
2.
Perception, MBh. 14, 683.
3. Know-
ledge, Vedāntas. in Chr. 206, 5.
--
Comp.
अन्-,
f.
 Non-perception (the sixth प्र-
माण of the Pūrva and Uttara mi-
māṃsā).
Apte Hindi
Hindi
उपलब्धिः
स्त्री*
 - उप+लभ्+क्तिन्
"प्राप्ति, अवाप्ति, अभिग्रहण"
उपलब्धिः
स्त्री*
 - उप+लभ्+क्तिन्
"पर्यवेक्षण, प्रत्यक्षज्ञान, ज्ञान"
उपलब्धिः
स्त्री*
 - उप+लभ्+क्तिन्
समझ. मति
उपलब्धिः
स्त्री*
 - उप+लभ्+क्तिन्
"अटकल, अनुमान"
उपलब्धिः
स्त्री*
 - उप+लभ्+क्तिन्
"संलक्ष्यता, आविर्भाव"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपलब्धि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಪ್ತಿ /ಪಡೆಯುವಿಕೆ
उपलब्धि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜ್ಞಾನ /ತಿಳುವಳಿಕೆ
निष्पत्तिः - > उप + डुलभष् (प्राप्तौ) - "क्तिन्" (३-३-९४)
L R Vaidya
English
upalabDi {% f. %} 1. Obtaining, acquisition, gain, R.v.56, viii.17
2. perception, knowledge, नान्जाव उपलब्धेः Bh.
3. a guess
4. perceptibility considered as a kind of proof by the Mīmānsakas.
Bopp
Latin
उपलब्धि f. (r. लभ् s. ति) adeptio, impetratio. UR. 69.
15. 90. 8.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मतिर्मनीषा बुद्धिर्धीर्धिषणाज्ञप्तिचेतनाः ॥ ३०८ ॥
प्रतिभाप्रतिपत्प्रज्ञाप्रेक्षाचिदुपलब्धयः ।
संवित्तिः शेमुषी दृष्टिः सा मेधा धारणक्षमा ॥ ३०९ ॥
-wordlist-
मति (स्त्री), मनीषा (स्त्री), बुद्धि (स्त्री), धी (स्त्री), धिषणा (स्त्री), ज्ञप्ति (स्त्री), चेतना (स्त्री), प्रतिभा (स्त्री), प्रतिपद् (स्त्री), प्रज्ञा (स्त्री), प्रेक्षा (स्त्री), चित् (स्त्री), उपलब्धि (स्त्री), संवित्ति (स्त्री), शेमुषी (स्त्री), दृष्टि (स्त्री), मेधा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रेक्षा
प्रेक्षा, प्रज्ञा, प्रतिभा, धी, धिषणा, शेमुषी, मनीषा, बुद्धि, मति, मेधा, संख्या, संवित्ति, उपलब्धि
प्रेक्षा प्रज्ञा प्रतिभा धीर्धिषणा शेमुषी मनीषा च ।
बुद्धिर्मतिश्च मेधा संख्या संवित्तिरुपलब्धिः ॥ ३३४ ॥
verse 2.1.1.334
page 0040
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपलब्धिः,
स्त्री,
 (उप + लभ + क्तिन् ।) मतिः ।प्राप्तिः । (यथा, रघुः ५ । ५६ । “वृथा हि मे स्यात्स्वपदोपलब्धिः” ।) ज्ञानम् । इति मेदिनी ॥
(यथामहाभारते १४ । अनुगीतापर्ब्बणि । २२ । २९ ।“कामन्तु नः स्वेषु गुणेषु सङ्गःकामञ्च नान्योन्यगुणोपलब्धिः ।अस्मान् विना नास्ति तवोपलब्धि-स्तावदूते त्वां न भजेत् प्रहर्षः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपलब्धि स्त्री उप + लभ--क्तिन् । १ प्राप्तौ “वृथा हि मे स्यात्स्वपदोपलब्धिः” रघुः । २ प्रत्यक्षादिज्ञाने च । “नाभावउपलब्धेः” शा० सू० । योग्यानुपलब्धिः “अनपायिपदो-पलब्धये” रघुः ।
Capeller
German
उपलब्धि
f.
 Erlangung, Auffassung, Beobachtung.
Stchoupak
French
उप-लब्धि
f.
 acquisition
conception, compréhension.