| YouTube Channel

उपनिधि (upanidhi)

 
शब्दसागरः
English
उपनिधि
m.
(-धिः) A deposit, a pledge, property put into the care of a
creditor, friend, &c.
E.
उप and नि before धा to have, affix
in law
this word ordinarily implies more especially a sealed or enclosed
deposit, but according to some, it is any article entrusted to a
friend which he may use whilst in his keeping.
Capeller Eng
English
उपनिधि
m.
deposit,
esp.
a sealed one.
Yates
English
उप-निधि (धिः) 2.
m.
Idem.
Spoken Sanskrit
English
उपनिधि - upanidhi -
m.
- pledge
उपन्यास - upanyAsa -
m.
- pledge
गण्ड - gaNDa -
m.
- pledge
निक्षेप - nikSepa -
m.
- pledge
बन्ध - bandha -
m.
- pledge
विनिमय - vinimaya -
m.
- pledge
स्थाप्य - sthApya -
m.
- pledge
प्रतिदेय - pratideya -
n.
- pledge
आधीकरोति { आधीकृ } - AdhIkaroti { AdhIkR } - verb - pledge
आधीकृत - AdhIkRta -
adj.
- pledged
आहित - Ahita -
adj.
- pledged
धृत - dhRta -
adj.
- pledged
निक्षिप्त - nikSipta -
adj.
- pledged
परिपणित - paripaNita -
adj.
- pledged
विधृत - vidhRta -
adj.
- pledged
आधीकृत्य - AdhIkRtya -
ind.
- having pledged
प्रतिपाण - pratipANa -
m.
- counter-pledge
सबन्ध - sabandha -
adj.
- having a pledge
शरीरबन्धक - zarIrabandhaka -
m.
- personal pledge
चरित्रबन्धक - caritrabandhaka -
n.
- friendly pledge
उपनिधि upanidhi
m.
pledge
उपनिधि upanidhi
m.
property put under the care of a creditor
उपनिधि upanidhi
m.
friend
उपनिधि upanidhi
m.
ray of light
उपनिधि upanidhi
m.
deposit
Wilson
English
उपनिधि
m.
(-धिः) A deposit, a pledge, property put into the care of
a creditor, friend, &c.
E.
उप and नि before धा to have, कि affix
in law this word
ordinarily implies more especially a sealed or enclosed deposit, but according
to some, it is any article entrusted to a friend which he may use whilst in his
keeping.
Apte
English
उपनिधिः [upanidhiḥ], 1 A deposit, pledge, property entrusted to another. प्रादायोपनिधिं राजा पाण्डुः स्वर्गमितो गतः
Mb.
* 1. 126.3.
(In law) A sealed deposit
Y.*
2.25
आधिश्चोपनिधिश्चोभौ कालात्ययमर्हतः
Ms.*
8.145, 149
cf.
Medhātithi: यत् प्रदर्शितरूपं सचिह्नवस्त्रादिना पिहितं निक्षिप्यते
also
cf.
Y.*
2.65 and Nārada quoted in Mit.
Pretext, guise
उपनिधिभिरसुखकृत्स परमनिरयगो भृशमसुखम- नुभवति दुष्कृतकर्मा
Mb.
* 12.321.31.
Apte 1890
English
उपनिधिः 1 A deposit, pledge, property entrusted to another.
2 (In law) A sealed deposit
Y. 2. 25
Ms. 8. 145, 149
cf. Medhātithi:
यदप्रदर्शितरूपं सचिह्रवस्त्रादिना पिहितं निक्षिप्यते
also cf. Y. 2. 65 and Nārada quoted in Mit.
Monier Williams Cologne
English
उप-निधि
m.
a deposit, pledge, property put under the care of a creditor, friend
&c.
(generally a sealed deposit, but also any article intrusted to a friend which he may use whilst in his keeping),
Mn.
viii, 145,
&c.
Yājñ.
ii, 25
MBh.
a ray of light,
L.
N.
of a son of Vasu-deva,
VP.
Monier Williams 1872
English
उप-निधि, इस्, m. a deposit, pledge, property put
under the care of a creditor, friend, &c.
in law this
word ordinarily implies especially a sealed deposit,
but according to some, any article intrusted to a
friend which he may use whilst in his keeping
N.
of a son of Vasu-deva.
Macdonell
English
उपनिधि upa-nidhi,
m.
(sealed) deposit.
Benfey
English
उपनिधि उपनिधि, i. e. उप-नि-धा
(cf. निधि),
m.
A deposit, Man. 8, 145.
Apte Hindi
Hindi
उपनिधिः
पुं*
- उप+नि+धा+कि
"धरोहर, अमानत"
उपनिधिः
पुं*
- उप+नि+धा+कि
मुहरबंद अमानत
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपनिधि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ವಶದಲ್ಲಿ ಅಮಾನತ್ತಿನಲ್ಲಿಡುವ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಧನ
निष्पत्तिः - > उप + नि + डुधाञ् (धारणपोषणयोः) - "किः" (३-३-९२)
उपनिधि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಇಡುವುದು
L R Vaidya
English
upaniDi {% m. %} 1. A deposit in general
2. a sealed deposit (यदप्रदर्शितरूपं सचिह्नवस्त्रादिना पिहितं निक्षिप्यते Medhātithi on M.viii.149), Yaj.ii.25, M.viii.145
3. pledge, property under the care of a creditor.
Bopp
Latin
उपनिधि m. (r. धा praef. उप + नि s. इ) depositum.
AM. (= न्यास).
Indian Epigraphical Glossary
English
upanidhi (IE 8-5
EI 12), same as nikṣepa
cf. nidhi.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
निक्षेपोपनिधी न्यासे प्रतिदानं तदर्पणम् ८७०
-wordlist-
निक्षेप (पुं), उपनिधि (पुं), न्यास (पुं), प्रतिदान (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
निक्षेप
निक्षेप, उपनिधि
निक्षेपः स्यादुपनिधिः कथ्यते शेवधिर्निधिः
verse 1.1.1.82
page 0010
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उपनिधिः,
पुं,
(उपनिधीयते इति उप + नि +धा + कि ।) उपन्यस्तवस्तु स्थाप्यद्रव्यम् तत्प-र्य्यायः न्यासः इत्यमरः
(“वासनस्थमनाख्याय हस्ते न्यस्य यदर्पितम् ।द्रव्यमुपनिधिः प्रोक्तः स्मृतिषु स्मृतिवेदिभिः”
वासुदेवपुत्त्रः इति विष्णुपुराणम्
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपनिधि क० उप + नि + धा--भावे कि रूपसंख्ये अप्रदर्श्यपरस्यान्तिके रक्षणार्थं स्वधनस्थापने “कृदभिहितोभावोद्रव्य-वत् प्रकाशत” इत्युक्तेः तथा निधीयमाने द्रव्ये उप-निघिस्वरूपतत्रत्यकर्त्तव्यविशेषौ मिता० दर्शितौ यथा“वासनस्थमनाख्याय हस्तेऽन्यस्य यदर्प्यते द्रव्यन्तदौष-निधिकं प्रतिदेयं तथैव तत्” सा० स्मृ० “निक्षेप-द्रव्यस्याधारभूतन्द्रव्यान्तरं वासनङ्करण्डादि तत्स्थं यद्द्रव्यंरूपसंख्यादिविशेषमनाख्यायाकथयित्वा मुद्रितम-न्यस्य हस्ते रक्षणार्थं विश्रम्भादर्प्यते तद्दव्यमौपनिधिकमुच्यते यथाह नारदः “असंस्थातमविज्ञातं समुद्रं यन्नि-धीयते तज्जानीयादुपनिधिं निक्षेपङ्गणितं विदुरिति”प्रतिदेयन्तथैव तत् यस्मिन् स्थापितन्तेनैव पूर्बमुद्रादिचिह्नितमर्पितन्तथैव स्थापकाय प्रतिदेयं प्रत्यर्पणीयम् प्रति-देयमित्यस्यापवादमाह” मिता० “न दाप्योऽपहतन्तन्तु राजदैविकतस्करैः” या० स्मृ० “तमुपनिधिंराज्ञा दैवेनोदकादिनातस्करैर्वोपहतं नष्टं दाप्योऽसौ राज्ञा तदुपनिहितन्धनिन एव तद्द्रव्यम् नष्टं यदि जिह्मकारितं भवति यथाहनारदः “गृहीतुः सह योऽर्थेन नष्टोनष्टः दायिनः ।दैवराजकृते तद्वन्न चेत्तज्जिह्मकारितमिति” मिता० अस्यापवाद माह “भ्रेषश्चेन्मार्ग्गितेऽदत्ते दाप्योदण्डञ्च तत्समम्”या० स्मृ० “स्वामिना मार्ग्गिते याचिते यदि ददाति तदातदुत्तरकालं यद्यपि राजादिभिर्भ्रेषोनाशः सञ्जातस्तथापितद्द्रव्यं मूल्यकल्पनया धनिने ग्रहीता दाप्यो राज्ञे त-त्समन्दण्डम् भोक्तारम्प्रति दण्डमाह” मिता० “आजीवन्स्वेच्छया दण्ड्योदाप्यस्तं वापि सोदयम्” या० “यःस्वेच्छयास्वामिनमनुज्ञाप्य उपनिहितन्द्रव्यमाजीवत्युपभुङ्क्ते व्यवह-रति वा प्रयोगादिना लाभार्थमसावुपभोगानुसारेण द-ण्ड्यस्तञ्चोपनिधिं सोदयमुपभोमे सवृद्धिकं व्यवहारे सलाभन्धनिने दाप्यः वृद्धिप्रमाणञ्च कात्ययनेनोक्तम् ।“निक्षेपं वृद्धिशेषञ्च क्रयं विक्रयमेव याच्यमानो नचेद्दद्याद्वर्द्धते पञ्चकं शतमिति” एतच्च भक्षिते द्रष्टव्यम् ।उपेक्षाऽज्ञाननष्टे तेनैव विशेषो दर्शितः “भक्षितं सोदयंदाप्यः समन्दाप्य उपेक्षितम् किञ्चिन्न्यूनं प्रदा-प्यः स्याद्द्रव्यमज्ञाननाशितमिति” किञ्चिन्न्यूनमितिचतुर्थांशहीनम्” मिता० “एष एव विविर्दृष्टो याचि-तान्वाहितादिषु शिल्पिषूपनिघौ न्यासे प्रतिन्यासे तथैवच” नारदः “स जातमात्रान् पुत्रांश्च दारांश्च भव-तामिह प्रदायोपनिधिं राजा पाण्डुः स्वर्गमितोगतः”भा० आ० १२६ अ० उपनिधिमधिकृत्य प्रवृत्तम्तदस्य प्रयोजन मिति वा ठक् औपनिधिक तदधिकारेणप्रवृत्ते व्यवहारे तत्साधनद्रव्ये
Stchoupak
French
उप-निधि-
m.
dépôt.