| YouTube Channel

उपग (upaga)

 
Capeller Eng
English
उपग
a.
 going to, being in, belonging to, serving for,
furnished with (—°).
Yates
English
उप-ग (गः-गा-गं)
a. Having
going
near, obtaining.
Spoken Sanskrit
English
उपग - upaga -
adj.
 - being or staying in or on
उपग - upaga -
adj.
 - following
उपग - upaga -
adj.
 - covered
उपग - upaga -
adj.
 - belonging to
उपग - upaga -
adj.
 - approaching
उपग - upaga -
adj.
 - fit for
उपग - upaga -
adj.
 - conducive to
उपग - upaga -
adj.
 - going towards
उपग - upaga -
adj.
 - conducive
उपग - upaga - ppp - furnished with
उपग - upaga - ppp - approached
Apte
English
उपग [upaga],
a.
 (At the end of
comp.
 only)
Approaching, following, joining.
Receiving
ओषध्यः फलपाकान्ता बहुपुष्पफलोपगाः
Ms.*
 1.46
Śi.*
 16.68.
Fit for, conducive
Mb.
Covered (as a female).
उपगम् [upagam], 1
P.
To go to, approach
attain, reach (fig. also), arrive at, visit
शशिनमुपगतेयं कौमुदी मेघमुक्तम्
R.*
 6.85
so दैवादुपगतं तृणम्
Pt.*
 4
पदमुपगता
Bh.*
 2.1
Bk.*
 1.1
तदुपगतम्
Mu.*
 5 duly received.
To enter into, penetrate
अवलम्ब्य जालकमुखोपगतानुदतिष्ठदिन्दुकिरणान्मदनः
Śi.*
 9.39.
To undergo, suffer
तमो घोरमुपागतम् Rām.
To go to the state of, attain, acquire
तानप्रदायित्व- मिवोपगन्तुम्
Ku.*
 1.8
प्रतिकूलतामुपगते हि विधौ
Śi.*
 9.6
so निद्रावशम्, हर्षम्, तृप्तिम्, शान्तिम्, विषादम्
&c.
To approach a woman (for sexual intercourse)
सुप्तां मत्तां प्रमत्तां वा रहो यत्रोपगच्छति
Ms.*
 3.34, 4.4.
To come upon, attack.
To occur, happen, present itself
कस्यात्यन्तं सुखमुपगतम्
Me.*
 19. v. l.
To undertake, begin.
To suffer, shar in.
To admit, agree to, consent, allow
वेदान्तोपगतं फलम्
Ms.*
 2.16.
To worship
सहपत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत्
Rām.*
 2.6.1.Caus. To cause to come near or approach.
Apte 1890
English
उपग a. (At the end of comp. only) 1 Approaching, following, joining.
2 Receiving
ओषध्यः फलपाकांता बहुपुष्पफलोपगाः Ms. 1. 46
Śi. 16. 68.
Monier Williams Cologne
English
उप-ग
mfn.
 ifc. approaching, going towards,
Āp.
being or staying in or on
BhP.
VarBṛS.
Śiś.
following, belonging to
fit for, conducive to,
MBh.
Car.
approached
furnished with,
MBh.
R.
Mn.
covered (as a female),
L.
Monier Williams 1872
English
उप-ग, अस्, आ, अम्, (at the end of a compound)
approaching, following, joining
receiving.
Macdonell
English
उपग upa-ga,
a.
 betaking oneself to, situated 🞄in, standing on, furnished with (—°)
-gata, 🞄(pp.)
n.
 receipt
-gati,
f.
 approach
-gantavya, fp. to be submitted to
-gama,
m.
 approach, 🞄arrival
accession or commencement 🞄of (—°): -na,
n.
 resorting to (—°)
-gamya, 🞄fp. accessible.
Benfey
English
ऽउपग -उप-ग (vb. गम्),
adj.
 ,
f.
गा।
1. Joining, MBh. 13, 992.
2. Get-
ting, Man. 1, 46.
Apte Hindi
Hindi
उपग
वि* - उप+गम्+ड
"निकट जाने वाला, पीछे चलने वाला, सम्मिलित होने वाला"
उपग
वि* - उप+गम्+ड
प्राप्त करने वाला
उपगम्
भ्वा* पर* उप-गम् -
"जाना, निकट जान, प्राप्त करना, अभिग्रहण करना"
उपगम्
भ्वा* पर* उप-गम् -
"पैठना, अन्दर घुसना"
उपगम्
भ्वा* पर* उप-गम् -
"अनुभव करना, भुगतना"
उपगम्
भ्वा* पर* उप-गम् -
"अवस्था को प्राप्त होना, प्राप्त करना, अभिग्रहण करना"
उपगम्
भ्वा* पर* उप-गम् -
"मान लेना, स्वीकृति देना, सहमत होना"
उपगम्
भ्वा* पर* उप-गम् -
संभोग के लिए स्त्री के निकट जाना
उपगम्
भ्वा*पर* - -
पूजा करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उपग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ /ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗುವ
निष्पत्तिः - > उप + गम्लृ (गतौ) - "डः" (वा० ३-२-४८)
व्युत्पत्तिः - > उपगच्छति
उपग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದಿರುವ /ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ
प्रयोगाः - > "ओषध्यः फलपाकान्ता बहुपुष्पफलोपगाः"
उल्लेखाः - > मनु० १-४६
L R Vaidya
English
upaga {% a. (f. गा) (used only at the end of a compound) %} Approaching, following, joining, receiving, M.i.46.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
(-)upaga,
(1) at end of cpds. = -upaka (1)
with MIndic g for k, partly induced by secondary association with upa-ga(m)-
cf. Aśokan chāyopagāni, concerned with (i.e. providing) shade
belonging to: Dharmas 〔129〕 ākāśānantyāyatanopagāḥ, and three others of the same group incl. naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanopagāḥ (q.v. for other occurrences
see -upaka
Pali has °yatanūpaga)
Mvy 〔6050〕 hastopagaḥ, 〔6051〕 pādopagaḥ, lit. doubtless belonging to the hands or feet, of ornaments placed there (Tib. rgyan = ornament)
Pali has hatthupaga and pādupaga, Vv. comm. 〔12.5〕, as epithets of ornaments
(2) n. of an Ājīvaka, = Upaka (2), q.v.: Divy 〔393.20〕 (so mss., wrongly em. [Page134-b] in ed. to Upagaṇa)
LV 〔406.7〕 (vs), same as Ud 〔xxi.5〕, in both Upaga for Upaka of Pali correspondent and Mv 〔iii.326.20〕 (LV tenopaga jino hy ahaṃ
Ud tato 'ham upaga jino
LV alone corrects the meter by transposing Upaga
Pali Vin. 〔i.8.29〕 tasmāham upaka jino).
Indian Epigraphical Glossary
English
upaga (CII 1), suitable
cf. manuṣy-opaga, ‘beneficial
to men’.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyan
१) अलम् २) अलंकार ३) अवतंस ४) आभरण ५) उद्भूषण ६) उपग ७) निर्यूह ८) निष्क ९) भूषण १०) मण्डन ११) मुख १२) रुचक १३) विभूषण १४) विभूषा १५) संस्कृत १६) हार १७)
rjes su 'brang ba
१) अनुगम २) अनुगामिन् ३) अनुचार ४) अनुचारिन् ५) अनुपरिवर्तन ६) अनुपरिवर्तिन् ७) अनुबद्ध ८) अनुवर्तन ९) अनुवृत्ति १०) अनुसन्धि ११) अनुसरण १२) अनुसार १३) अनुसारिन् १४) उपग १५) वर्तिन् १६) समनुबन्ध
nye bar 'gro ba
१) उपग २) उपसंक्रमितम् ३) उपसर्पति
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उपग
त्रि०
 उप + गम--ड । उपगन्तरि “ओषध्यः फलपाका-न्ताबहुपुप्पफलोपगाः” मनुः । “त्रेतायां भावसंकल्पाःक्रियादानफलोपगाः” भा० व० १४९ अ० । “केन्द्रोपगानवमपञ्चमगाश्च सर्वे” ज्यो० त० ।
Stchoupak
French
उप-ग-
ifc. a. qui se tient sur ou vers
attaché à, appartenant à
qui sert à
muni de, ayant.