| YouTube Channel

उन्दुरु (unduru)

 
शब्दसागरः
English
उन्दुरु
m.
 (-रुः) A rat.
E.
 उन्दी to wet, and उरु affix
it is also written
उन्दरु, उन्दर, as above, and ऊन्दुरु, &c.
Capeller Eng
English
उन्दु°रु
m.
 mouse, rat.
Yates
English
उन्दुरु (रुः) 1.
m.
 Idem.
Spoken Sanskrit
English
उन्दुरु unduru
m.
 mouse
उन्दुरु unduru
m.
 rat
उन्दुरु unduru
m.
 mouse
उन्दुरु unduru
m.
 rat
Wilson
English
उन्दुरु
m.
 (-रुः) A rat.
E.
 उन्दी to wet, and उरु affix
it is also written उन्दरु, उन्दर,
as above, and उन्दुरु, &c.
Monier Williams Cologne
English
उन्दुरु
m.
 a rat, mouse.
Apte Hindi
Hindi
उन्दुरुः
पुं*
 - उन्द्+उरु
"मूसा, चूहा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उन्दुरु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಷಿಕ /ಇಲಿ
निष्पत्तिः - > उन्दी (क्लेदने) - "उरुः" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > उनत्ति
L R Vaidya
English
uMduru {% m. %} A rat, a mouse.
Bopp
Latin
उन्दुरु m. (scribitur etiam उन्दुर quod ortum esse videtur
a r. उन्द् s. उर) mus rattus. AM.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मूषकः, मूषिकः, मूषः, आखुः, इन्दुरः, इन्दुरुः, उन्दुरः, उन्दुरु, गिरिः, गिरिका, दीना, विलेशयः, वज्रदन्तः, धान्यारिः, चिक्का, कुन्दुः, कुहनः, कर्वः, काचिघ, तुटुम, दहरः, वृषः, शङ्कुमुखः, सुषिरः, स्तेयी, मुष्मः
noun
जन्तुविशेषः-यः गृहे कृषीक्षेत्रे वा बिले वसति तथा च यः गजाननस्य वाहनम्।
"तेन मूषकाणां हननार्थम् औषधं क्रीतम्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मूषिको मूषको वज्रदशनः खनकोन्दुरौ ।
उन्दुरुर्वृष आखुश्च सूच्यास्यो वृषलोचने ॥ १३०० ॥
-wordlist-
मूषिक (पुंक्ली), मूषक (पुं), वज्रदशन (पुं), खनक (पुं), उन्दुर (पुं), उन्दुरु (पुं), वृष (पुं), आखु (पुंस्त्री), सूच्यास्य (पुं), वृषलोचन (पुं)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उन्दुर(रु)
पु०
 उन्द--उर--उरुवा । मूषिके मूषिक-भेदास्तद्दंशोपद्रवाश्च सचिकित्साः सुश्रु० दर्शिता यथा ।“अथाती मूषिककल्पं व्याख्यास्यामः । पूर्वमुक्ताः शुक्रविषा मूषिका ये समासतः । नामणक्षणभैवज्यैरष्टादशनिबोध तान् । लालनः पुत्त्रकः कृष्णो हिंसिरश्चिक्विर-स्तथा । छुछुन्दरोऽलसश्चैव कषायदशलोऽपि च । कुलि-ङ्गश्चाजितश्चैव चपलः कपिलस्तथा । कोकिलोऽरुणसंज्ञश्चमहाकृष्णस्तथोन्दुरः । श्वेतेन महता सार्द्ध्वंकपिलेनाखुनातथा । मूषिकश्च कपोतामस्तथैवाष्ठादश स्मृताः । शुक्रंपतति यत्रैषां शुक्रघृष्टैः स्पृशन्ति वा । नस्कदन्तादिभि-स्तस्मिन् गात्रे रक्तं प्रदुष्यति । जायन्ते ग्रन्ययः शेफाकर्णिका मण्डलानि च । पिडकोपचयश्चोग्रा विसर्पाःकिटिभानि च । पूर्व्वभेदोरुजस्तीव्रा ज्वरोमूर्च्छा च दारु-णा । दौर्व्वल्यमरुचिः श्वासो वमथुर्लोमहर्षणम् । दष्ट-रूपं समासोक्तमेतच्च व्यासतः शृणु । लालास्रावोलालनेन हिक्काच्छर्दिश्च जायते । तण्डुलीयककल्कन्तुलिह्यात्तत्र समाक्षिकम् । पुत्त्रकेणाङ्गसादश्च पाण्डुवर्णश्चजायते । चीयते ग्रन्थिभिश्चाङ्गमाखुशावकसन्निभैः ।शिरीषेङ्गुदकल्कन्तु लिह्यात्तत्र समाक्षिकम् । कृष्णेनासृक् छर्दयति दुर्दिनेषु विशेषतः । शिरीषफलकुष्ठन्तुपिवेत् किंशुकभस्मना । हिंसिरेणान्नविद्वेषो जृम्भालोमाञ्चहर्षणम् । पिवेदारग्बधादिन्तु सुवान्तस्तत्र भान-वः । चिक्विरेण शिरीदुःखं शोफो हिक्का वमी तथा ।जाणिनीमदनाङ्कोठकषायैर्वामयेत्तु तम् । छुच्छुन्दरेण तृट्-छर्दिज्यरोऽलावण्यमेव च । ग्रीवास्तम्भः पृष्ठशोको गन्धा-ऽज्ञानं विसूचिका । चव्यं हरीतकीं शुण्ठीं बिडङ्गं पि-पूपलीं मधु । यवनालर्षभक्षारं वृहत्याश्चात्र दापयेत् । ग्रीवाऽ-स्तम्भोऽलसेनोर्द्ध्ववायुर्दंशे रुजा ज्वरः । महागदं ससर्पिष्कंलिह्यात्तत्र समाक्षिकम् । निद्रा कषायदन्तेन हृच्छोषःकार्श्यमेव च । क्षौद्रोपेताः शिरीषस्य लिह्यात् सार-फलत्वचः । कुलिङ्गेन रुजः शोफो राज्यश्च दंशम-ण्डले । सहे ससिन्धुवारे च लिह्यात्तत्र समाक्षिके ।अजितेन वमी मूर्च्छा हृद्ग्रहः कृष्णनेत्रता । तत्र स्नु-हीक्षीरपिष्टां कालिन्दीं मधुना लिहेत् । चपलेन भवे-च्छर्दिर्मूर्च्छा च सह तृष्णया । सभद्रकाष्ठां सजटां क्षौ-द्रेण त्रिफलां लिहेत् । कपिलेन व्रणे कोथो ज्वरोग्रन्व्युद्गमस्तथा । क्षौद्रेण लिह्यात्त्रिफलां श्वेतां-चापि पुनर्णवाम् । ग्रन्थयः कोकिलेनोग्रो ज्वरो दाहश्चदारुणः । वर्षाभूनीलिनीक्वाथसिद्धं तत्र घृतं पिबेत् ।अरुणेनानिलः क्रुद्धो वातजान् कुरुते गदान् । महा-कृष्णेन पित्तञ्च श्वेतेन कफ एव च । महता कपिलेनासृक् कपोतेन चतुष्टयम् । भवन्ति चैषां दंशेषु ग्रन्थि-मण्डलकर्णिकाः । पिडकोपचयाश्चोग्राः शोफश्च भृश-दारुणः” ।