उद्यापन (udyApana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English उद्यापन udyApana finishing
उद्यापन udyApana accomplishment
उद्यापन udyApana act of bringing to a conclusion
Apte
Englishउद्यापनम् [udyāpanam], Bringing to a conclusion, completing, finishing (as व्रतोद्यापन).
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiउद्यापनम्
- "उद्+या+णिच्+ल्युट्, पुकागमः"
"व्रतादिक का पारण, समाप्ति"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउद्यापन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ರತ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು /ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > उद् + या (प्रापणे) + णिच् - "ल्युट्" (३-३-११५)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउद्यापन पुंन० उद् + या--णिच्--ल्युट् अर्द्धर्चादि । व्रतादि-समापने ब्रतप्रतिष्ठायाम् । हेमाद्रौ व्रतखण्डं“उद्यापनं प्रवक्ष्यामि” इत्यसकृत्व्रतभेदे प्रयोगः । प्रति-ष्ठा च कर्म्मान्तरं न तदङ्गमिति” रघु० । अस्येतिकर्त्त-व्यतासामान्यप्रकारः व्रतततत्त्वादौ अनुसन्धेयः । विशेषतस्तुतत्तद्व्रतोक्तविधायवाक्येभ्योऽवसेयः विस्तरस्तु हेमाद्रौ व्रत-खण्डे दृश्यः । तत्र तिथि० त० व्रतारम्भप्रतिष्ठयोर्व-र्ज्यकालमाह ज्योतिषे “गुरोर्भृगोरस्तबाल्ये वार्धकेसिंहके गुरौ । वक्रिजीवाष्टविंशेऽह्नि गुर्वादित्ये दशा-हिके । पूर्वराशावनायातातिचारिगुरुवत्सरे । प्रा-ग्राशिगन्तृजीवस्य चातिचारे त्रिपक्षके । कम्पाद्यद्भुतसप्ताहे नीचस्थेज्ये मलिम्लुचे । भानुलङ्घितके मासिक्षये राहुयुते गुरो । पौषादिकचतुर्मासे चरणाङ्कितवर्षणे । एकेनाह्ना चैकदिने द्वितीयेन दिनत्रये । तृ-तीयेन तु सप्ताहे माङ्ग्यल्यानि शुभान्विताः । विद्या-रम्भकर्णवेधौ चूडोपनयनोद्वहान् । तीर्थस्नानमना-वृत्तं तथानादिसुरेक्षणम् । परीक्षाऽऽरामयज्ञांश्च पुर-श्चरणदीक्षणे । व्रतारम्भप्रतिष्ठा च गृहारम्भप्रवेशने ।प्रतिष्ठारम्भणे देवकूपादेर्वर्जयन्ति च । द्वात्रिंशद्दिवसा-श्चास्ते जीवस्य भार्गवस्य च । द्वासप्ततिर्महत्यस्ते पादास्तेद्वादश क्रमात् । अस्तात् प्राक् परयोः पक्षं गुरोर्व्वार्द्धक-वालते । पक्षं वृद्धोमहास्तेतु भृगुर्बालोदशाहिकः ।पादास्ते तु दशाहानि वृद्धःशुक्रो दिनत्रयम्” । एवं व्रता-रम्भप्रतिष्ठयोर्वज्ज्यकालोक्तेः सिंहस्थरवौ तदकर्त्तव्यता-कल्पनं साहसमेव हरितालिकादिव्रते तद्वर्जनस्यासम्भवात्तस्य सिंहस्थरविकत्वेनैव निमित्तत्वात् तच्च हरिता-लिकाशब्दे वक्ष्यते । सिंहस्थरविककालस्याशुद्धिबोधकवाक्यस्य व्रतारम्भप्रतिष्ठाव्यतिरिक्तविषयकत्येनाप्युपत्तेः ।“पूर्णे काले व्रतानां तु प्रतिष्ठां विधिवच्चरेत् । न तत्रकालनियमस्तत्र विघ्ने पराविदके इति” वचनात् पूर्ण्णकालेन समयाशुद्धिर्बाधिकेति केचित् । एतद्वचनस्यामूलकत्व-माहुरन्ये ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.