| YouTube Channel

उद्धारः (uddhAraH)

 
Apte
English
उद्धारः [uddhārḥ], 1 Drawing out, extraction.
Deliverance, redemption, saving, rescuing, extrication.
Raising, lifting up.
Deduction, a part to be set aside.
(In law) A part to be set aside from the paternal property for the benefit of the eldest son
the surplus allowed by law to the eldest beyond the shares of the younger brothers
ज्येष्ठस्य विंश उद्धारः सर्वद्रव्याच्च यद्वरम्
Ms.*
 9.112.
The sixth part of booty taken in war which belongs to the king
राज्ञश्च दद्युरुद्धारमित्येषा वैदिकी श्रुतिः
Ms.*
 7.97.
An obligation.
Debt, particularly such as bears no interest.
Recovering property.
Marching out.
Citing (a passage), quoting.
Final beatitude.
Prosperity, elevation.
Compilation.
Leavings of dishes. -रा The plant गुडूची. -रम् A fire-place.
Comp.
 -कोशः
N.
 of a work.-विभागः Division of shares, partition.
Apte 1890
English
उद्धारः 1 Drawing out, extraction.
2 Deliverance, redemption, saving, rescuing, extrication.
3 Raising, lifting up.
4 Deduction, a part to be set aside.
5 (In law) A part to be set aside from the paternal property for the benefit of the eldest son
the surplus allowed by Law to the eldest beyond the shares of the younger brothers
Ms. 9. 112.
6 The sixth part of booty taken in war which belongs to the king
Ms. 7. 97.
7 An obligation.
8 Debt, particularly such as bears no interest.
9 Recovering property.
10 Marching out.
11 Citing (a passage), quoting.
12 Final beatitude.
13 Prosperity, elevation.
रा The plant गुडूची.
रं A fire-place.
Apte Hindi
Hindi
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
"खींचकर बाहर निकालना, निस्सारण"
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
"मुक्ति, त्राण, बचाव, अपमोचन, छुटकारा"
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
"उठाना, ऊपर करना"
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
"पैतृक सम्पत्ति में से पृथक किया गया वह भाग जिसका लाभ केवल ज्येष्ठ पुत्र ही उठा सके, छोटे भाइयों को दिया जाने वाले भाग के अतिरिक्त वह अंश जो कानूनन बड़े भाई को ही मिले"
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
युद्ध की लूट का छठा भाग जिसका स्वामी राजा होता है
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
ऋण
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
सम्पत्ति का फिर से प्राप्त हो जाना
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+घञ्
मोक्ष
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+ घञ्
संकलन
उद्धारः
पुं*
 - उद्+हृ+ घञ्
"जो थालियों में बच जाय, उच्छिष्ट"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उपरि आहरणम् । उधृञ्(हरणे)+घञ् । ‘भावे’ ३.३.१९। १.उत्कर्षः, उन्नयनम् । २.ऋणम् । ३.ऋणविमोचनम् । ४.आपद्भ्यः त्राहि । ५.युद्धे राज्ञे प्राप्त सम्पत्तिः। ६.‘राज्ञश्च दद्युरुद्धारमित्येषा वैदिकी श्रुतिः’ मनुः७.९७। ७, मुक्तिः। ८.अभ्युदयः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नवीकरणम्, नवीभावः, उद्धारः
noun
पुनः नूतनस्वरूपप्रदानम्।
"मम गृहस्य नवीकरणं प्रचलति।"
Synonyms:
 योगदानम्, अंशदानम्, दत्तांशः, उद्धारः
noun
कस्मिन्नपि कार्ये सहायताप्रदानम्।
"सर्वेषां ग्रामस्थानां योगदानेन अस्य मन्दिरस्य निर्माणं जातम्।"
Synonyms:
 निष्क्रयः, निष्क्रयणम्, उद्धारः, निरुतारः, मुक्तिः
noun
कञ्चित् बन्धनात् मोचयितुं स्वीकृतं दत्तं वा धनम्।
"अपहरणकर्तृभिः मोहनस्य पितुः एकलक्षरूप्यकाणां निष्क्रयः स्वीकृतः।"
Synonyms:
 भागः, वण्टः, उद्धारः, विभागः, भागधा
noun
विभाजने कृते प्राप्यमाणः अंशः।
"अहं स्वस्य भागः अपि भ्रात्रे अददाम्।"
Synonyms:
 ऋणम्, पर्युदञ्चनम्, उद्धारः
noun
पुनर्देयत्वेन स्वीकृत्य यत् गृहीतम् धनम्।
"तेन धनागारात् गृहनिर्माणार्थे ऋणं गृहीतम्।"
Tamil
Tamil
உத்3தா4ர: : இழுத்து வெளியே தள்ளுவது, விடுபடல், தூக்குதல், கடன், மோக்ஷம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उद्धारः,
पुं,
 (उत् + हृ + घञ् ।) ऋणम् । इत्यमरः ॥
उद्धृतिः । इति मेदिनी ॥
(“निमग्नस्य पुनरुद्धार-एव दुर्लभः” । इति वृहदारण्यकोपनिषत् । मोच-नम् । यथा, शतपथब्राह्मणे १३ । ३ । ४ । २ ।“अश्वस्य वयमुद्धारमुद्धरामहै” । मोक्षः । निर्व्वा-णम् ॥
* ॥
उद्ध्रियते साधारणधनात् इत्युद्धारः ।यद्वा, साधारणद्रव्यात् यत् गरिष्ठं तदुद्धारः ।इति श्रीनाथः । उद्ध्रियते साधारणधनात्निष्कृष्य विशेषनिष्ठतया एव बोध्यते इत्युद्धार-इति अच्युतानन्दः । साधारणत्वेन उद्ध्रियते इतिउद्धार इति रघुनन्दनः । उद्ध्रियते साधारणधनात्वहिर्भाव्यते इत्युद्धार इति श्रीकृष्णः । यथाहमनुः ९ । ११२ ॥
“ज्येष्ठस्य विंश उद्धारः सर्व्वद्रव्याच्च यद्वरम् ।ततोऽर्द्धं मध्यमस्य स्यात् तुरीयस्तु यवीयसः” ॥
ज्येष्ठस्य विंश उद्धारः उद्ध्रियते इत्युद्धारः ज्येष्ठस्या-विभक्तसाधारणधनात् उद्धृत्य विंशतितमो भाग-इति तट्टीकायां कुल्लूकभट्टः ॥
* ॥
जयानन्तरं श-त्रुभ्यो लब्धं धनादिकम् । यदुक्तं मनुना ७ । ९७ ।“राज्ञश्च दद्युरुद्धारमित्येषा तैदिकी श्रुतिः ।राज्ञा च सर्व्वयोधेभ्यो दातव्यमपृथक् जितम्” ॥
“उद्धारं योद्धारः राज्ञे दद्युः । उद्ध्रियते इत्युद्धारःजितधनाद्युत् उत्कृष्टधनं सुवर्णरजतभूम्यादि राज्ञेसमर्पणीयम्” । इति तट्टीका ॥
)