| YouTube Channel

उद्देशः (uddezaH)

 
Apte
English
उद्देशः [uddēśḥ], 1 Pointing to or at, directing
सूर्योद्देशेन तिला दातव्याः
Pt.*
 2 in the name of.
Mention, specification
सार्धप्रहरद्वयोद्देशे
Pt.*
 5
स्वरसंस्कारोद्देशः Nir.
Illustration, explanation, exemplification.
Ascertainment, determination, inquiry, investigation, search.
A brief statement or account
एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया
Bg.*
 1.4
Mb.
 * 8.69.54.
Assignment, allotment.
Stipulation, bargain.
Object, motive
कृतोद्देशः स बीभत्सुः
Mb.
 * 3.158.3.
A spot, region, place
अहो प्रवातसुभगोयमुद्देशः
Ś.*
 3
M.*
 3
वन˚ a part of the forest.
Upper region, high position.
(In
phil.
 ) The enunciation of a thing by its name (which is to be further discussed and explained), the other two processes being लक्षण and परीक्षा.
Comp.
 -पदम् The term (or terms) which form the subject
नात्रैषा वचनव्यक्तिः ये यजमाना इत्युद्देशपदम्, ऋत्विजः इति विधेयपदम् । ŚB. on MS.* 6.6.2.
Apte 1890
English
उद्देशः 1 Pointing to or at, directing
सूर्योद्देशेन तिला दातव्याः Pt. 2 in the name of.
2 Mention, specification
सार्धप्रहरद्वयोद्देशे Pt. 5
स्वरसंस्कारोद्देशः Nir.
3 Illustration, explanation, exemplification.
4 Ascertainment, determination, inquiry, investigation, search.
5 A brief statement or account
एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया Bg. 10. 40.
6 Assignment, allotment.
7 Stipulation, bargain.
8 Object, motive.
9 A spot, region, place
अहो प्रवातसुभगोयमुद्देशः Ś. 3
M. 3
वन° a part of the forest.
10 Upper region, high position.
11 (In phil.) The enunciation of a thing by its name (which is to be further discussed and explained), the other two processes being लक्षण and परीक्षा.
Apte Hindi
Hindi
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
"संकेत करने वाला, निदेश करने वाला"
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
"वर्णन, विशिष्ट वर्णन"
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
"निदर्शन, व्याख्यान, दृष्टान्त"
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
"निश्चयन, पृच्छा, समन्वेषण, खोज"
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
संक्षिप्त वक्तव्य या वर्णन
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
दत्त-कार्य
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
अनुबन्ध
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
"अभिप्राय, प्रयोजन"
उद्देशः
पुं*
 - उद्+दिश्+घञ्
"स्थान, प्रदेश, जगह"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उद्+दिश(अतिसर्जने)+घञ् । ‘भावे’ ३.३.१९। १.प्रदेशः। ‘अये, प्रवातसुभगोऽयमुद्देशः’ शाकु०३। २.विषयान्वेषणम् । ३.उपदेशः। ४.उपदेशस्थलम् । ५.अनुसन्धानम् । ६.अभिलाषा । ७.सङ्ग्रहः। ‘एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ’ गीता१०.४०। ८.विषयः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्षेत्रम्, प्रदेशः, अन्तः, भूमिः, निवासः, अवकाशः, उद्देशः, दिक्, देशः, स्थानम्
noun
कस्यापि विस्तारितः भागः।
"एतत् भारतस्य कृष्योत्पादकं क्षेत्रम् अस्ति।"
Synonyms:
 अर्थः, अभिप्रायः, अभिप्रेतम्, आशयः, उद्देशः, तात्पर्यम्
noun
पदशब्दवाक्यादिभ्यः प्राप्तः भावः।
"सूरदासस्य पदस्य अर्थस्य प्राप्तिः अतीव क्लिष्टा।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उद्देशः,
पुं,
 (उत् + दिश् + घञ् ।) अनुसन्धानम् ।अन्वेषणम् ॥
(न्यायमते नाम्ना निर्द्देशः । अभि-धानं यथा, -- “पदार्थोद्देशः” । समासकथनम् ।यथा, “समासकथनमुद्देशः । यथा, शल्यमिति” ॥
पर्ब्बतस्य गण्डकूपः । निर्द्देशः । विवरणम् ।“इत्येष ते ग्रहोद्देशो मानुषाणां प्रकीर्त्तितः” ।इति महाभारते । स्थानम् । प्रदेशः ।“सपर्ब्बतवनोद्देशा दक्षिणार्थे स्वयम्भुवा” ।इति महाभारते ॥
)