| YouTube Channel

उद्दामः (uddAmaH)

 
Apte Hindi
Hindi
उद्दामः
पुं*
 - -
यम
उद्दामः
पुं*
 - -
वरुण
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) १.वरुणः। २.दण्डकस्य प्रकारभेदः। (वि) दाम्नः निर्गतः। ३.निर्बन्धः। ४.निर्विरोधः। ‘उद्दामप्रमदाकपोलनिपतत्सिन्धूररागारुणैः सैन्दूरीक्रियते जनेन चरणन्यासैःपुरः कुट्टिमम्’ रत्ना०१.११। ४.प्रगल्भः, धैर्यशाली । ५.प्रबलः। उद्दामदेहपरिदाहमहाज्ज्वराणि’ मालती०६.१३। ६.मदोन्मत्तता । ७.भीभत्सः। ‘विपमडामरोद्दामशरीरसन्निवेशः’ मालती०३। ८.अतिशयम् । ‘उद्दामोत्कलिकां विपाण्डुररुचं प्रारब्धजृम्भां क्षणात्’ रत्ना०२.४। ९.गभीरम् ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उद्दामः, त्रि, (दाम्नः उद्गतः ।) बन्धनरहितः ।स्वतन्त्रः । इति मेदिनी ॥
(यथा, रघुः । १ । ७८ ॥
“नदत्याकाशगङ्गायाः स्रोतस्युद्दामदिग्गजे” ॥
“अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदजलोद्धतम्” ।इति रामायणे ॥
) महान् । यथा । “उद्दामदन्तुर-विधुन्तुददन्तघातैः” । इति प्रव्रज्या ॥
(“उद्दामानि प्रथयति शिलावेश्मभिर्यौवनानि” ।इति मेघदूते । २७ ॥
गम्भीरः । यथा भागवते१ मस्कन्धे । “उद्दामभावपिशुनामलवद्ग्रहासु” ॥
)
उद्दामः,
पुं,
 (उद्दीप्तं दाम पाशो यस्य । समासे अच् ।)वरुणः । इति मेदिनी ॥
(दण्डकभेदच्छन्दोविशेषः ।यथा, वृत्तरत्नाकरे ।“यदि नयुगलं ततः सप्तरेफा-स्तदां दण्डवृद्धिप्रयातो भवेद्दण्डकः ।प्रतिचरणविवृद्धरेफाः स्युरर्णार्णव-व्यालजीमूतलीलकरोद्दामशङ्खादयः” ॥
)