| YouTube Channel

उद्घातः (udghAtaH)

 
Apte
English
उद्घातः [udghātḥ], 1
P.
 VII.3.54. Beginning, commencement
उद्घातः प्रणवो यासाम्
Ku.*
 2.12
आकुमारकथोद्घातं शालिगोप्यो जगुर्यशः
R.*
 4.2.
Allusion, reference
कथोद्घाताः
U.*
 2.
Striking, wounding, inflicting an injury.
A stroke, blow, wound.
Tripping, slipping, jolting, shaking (as of a carriage)
ययावनुद्घातसुखेन सो$ध्वना
Śi.*
 12.2
R.*
 2.72
Ve.*
 2.28
चक्र˚
V.*
 1
U.*
 5.1. v. l.
Rising, elevation.
A club, mallet.
A weapon (in general).
Breathing through the nostrils as a religious exercise (Wilson).
A division of a book, chapter
section.
Apte 1890
English
उद्घातः 1 Beginning, commencement
उद्घातः प्रणवो यासां Ku. 2. 12
आकुमारकथोद्घातं शालिगोप्यो जगुर्यशः R. 4. 20.
2 Allusion, reference
कथोद्घाताः U. 2.
3 Striking, wounding, inflicting an injury.
4 A stroke, blow, wound.
5 Tripping, slipping, jolting, shaking (as of a carriage)
ययावनुद्घातसुखेन सोऽध्वना Śi. 12. 2
R. 2. 72
Ve. 2. 28
चक्र° V. 1
U. 5. 1.
6 Rising, elevation.
7 A club, mallet.
8 A weapon (in general).
9 Breathing through the nostrils as a religious exercise (Wilson).
10 A division of a book, chapter
section.
Apte Hindi
Hindi
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"आरंभ, उपक्रम "
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"संकेत, उल्लेख"
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"प्रहार करन, घायल करना"
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"प्रहार, थप्पड़, आघात"
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"हचकोला, झकझोरना, धचका"
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"उठना, उन्नत होना"
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
मुद्गर
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
शस्त्र
उद्घातः
पुं*
 - उद्+हन्+घञ्
"पुस्तक भाग, अध्याय, अनुभाग, परिच्छेद"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) १.प्रारम्भः। ‘उद्घातः प्रणवो यासां न्यायैस्त्रिभिरुदीरणम्’ कुमार०२.१२। २.कम्पनम् । ‘ययावनुद्घातसुखेन मार्गं स्वेनैवपूर्णैव मनोरथेन’ रघुः। ३.suttige. ४.पादस्खलनम् । ५.पूरकरेचककुम्भकप्राणायामः। (वि) ६.उन्नतम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अध्यायः, पाठः, परिच्छेदः, सर्गः, वर्गः, उद्घातः, अङ्कः, संग्रहः, उच्छ्वासः, परिवर्तः, पटलः, पर्वः, आह्निकम्, प्रकरणम्
noun
ग्रन्थसन्धिः।
"उपाध्यायेन प्रवचने गीतायाः पञ्चमस्य अध्यायस्य विवरणं कृतम्।"
Synonyms:
 आरम्भः, प्रारम्भः, आदिः, समारम्भः, प्रारब्धिः, उपक्रमः, प्रक्रमः, उद्घातः, उपोद्घातः, अभ्यादानम्
noun
कार्यादिषु प्रथमकृतिः।
"यस्य आरम्भः समीचीनं जातं तस्य अन्तमपि समीचीनं भवति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: उद्घातः
Root: उद्घात
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Prologue
Shloka(s):
2|4|41|2 ► प्रस्तावः पुनरुद्धातः सोऽधिकार उपक्रमः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|41|2 ⇢ उद्घातः (उद्घात) (पुं) ⇒ Prologue ⇒
➠ 2|4|41|2 ⇢ अधिकारः (अधिकार) (पुं) ⇒ Prologue ⇒ राज्ञां_छत्रचामरादिव्यापारः
➠ 2|4|41|2 ⇢ उपक्रमः (उपक्रम) (पुं) ⇒ Prologue ⇒ ज्ञात्वा_प्रथमारम्भः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उद्घातः,
पुं,
 (उत् + हन् + घञ् ।) आरम्भः । इत्य-मरः ॥
(यथा, कुमारे २ । १२ ।“उद्घातः प्रणवो यासां न्यायस्त्रिभिरुदीरणम्” ।“आकुमारकथोद्घातं शालिगोप्यो जगुर्यशः” ।इति रघुवंशे । ४ । २० ॥
) शस्त्रम् । ग्रन्थपरि-च्छेदः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
पादस्खलनम् ।(“ययावनुद्घातसुखेनमार्गम्” । इति रघुः । २ । ७२ ।“रथेनानुद्घातस्तिमितगतिना” । इति शाकुन्तले ।६ अङ्के ॥
समुपक्रमः । पवनाभ्यासयोगाय कुम्भ-कादित्रयम् । उत्तुङ्गः । (यथा, रामायणे ४ काण्डे“पृथुशृङ्गशिलोद्घातः” । इति ॥
) मुद्गरम् ।इति मेदिनी ॥