उत्तंस (uttaMsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उत्तंस mn.  (-सः-सं)
	 1. An earring.
	 2. A crest.
 E.
  उत् much,  and तसि a
Sautra root,  to ornament,  affix अच्.

Capeller Eng

English

 उत्तंस m.
  crown,  wreath of flowers. 

Yates

English

 उत्तं_स (सः) 1.
m.
  An earring
 a crest.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

उत्तंस 	-	 uttaMsa 	-	 m.
  	-	  ornament
उत्तंस 	-	 uttaMsa 	-	 m.
  	-	  ear ring
उत्तंस 	-	 uttaMsa 	-	 m.
  	-	  crest
उत्तंस 	-	 uttaMsa 	-	 m.
  	-	  chaplet
उत्तंस 	-	 uttaMsa 	-	 m.
  	-	  wreath worn on the crown of the head
उत्तंस 	-	 uttaMsa 	-	 m.
  	-	  earring

Wilson

English

 उत्तंस
mn.  (-सः)
1 An earring.
2 A crest.
E.
  उत् much,  and तसि a Sautra root,  to ornament,  affix अच्.

Apte

English

उत्तंस [uttaṃsa],  a.
  Sharpening,  whetting (as जिह्वाजाड्य): तथाम्ललवणोत्तंसैर्विविधै रागखाण्डवैः Rām.*
  5.11.18.

उत्तंसः [uttaṃsḥ],  [उद् तंस् अच्]

A crest,  chaplet,  an ornament worn on the crown of the head
 उत्तंसानहरत वारि मूर्ध- जेभ्यः Śi.*
  8.57
 सुधांशुकलितोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः Chandr.*
  5.59
 cf.
   कर्णोत्तंस.

An ear-ring
 Māl.
 5.18
 Bv.*
  2.55. नोत्तंसं क्षिपति क्षितौ श्रवणतः S. D.

Apte 1890

English

 उत्तंसः [उद् तंस् अच्] 1 A crest,  chaplet,  an ornament worn on the crown of the head
 उत्तं निहरत वारि मूर्धजेभ्यः Śi. 8. 57
 सुधांशुकलितोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः Chandr. 5. 59,  cf. कर्णोत्तंस. 
2 An ear-ring
 Māl. 5. 18
 Bv. 2. 55. 

Monier Williams Cologne

English

 उत्-तंस m.
  (√ तन्),  a crest,  chaplet

 a wreath worn on the crown of the head,  Sāh.
 
 Rājat.

 an earring,  L.
 

 (figuratively) an ornament,  VarBṛS.
 
 Bālar.

Monier Williams 1872

English

 उत्तंस उत्-तंस,  अस्,  अम्,  m. n. (rt. तंस्),  an
earring
 a crest,  a chaplet,  a wreath worn on the
crown of the head.

Macdonell

English

 उत्तंस ut-taṃs-a,  m.
  wreath,  crest
 ornament.

Benfey

English

 उत्तंस उत्तंस,  i. e. उद्-तंस् + अ,  m.
 
 1. An ear-ring,  Rājat. 5,  138.
 2. A
crest.

Apte Hindi

Hindi

उत्तंसः
पुं*
  - उद्+तंस+अच्
"शिखा,  मोर का चूड़ा,  मुकुट के ऊपर धारण किया जाने वाला आभूषण"

उत्तंसः
पुं*
  - उद्+तंस+अच्
कान का आभूषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उत्तंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರ್ಣಾಭರಣ /ಕುಂಡಲ
निष्पत्तिः - > उद् + तसि (अलङ्कारे) - "घञ्" (३-३-१२१)
प्रयोगाः - > "नोत्तंसं क्षिपति क्षितौ श्रवणतः सा मे स्फुटेऽप्यागसि"
उल्लेखाः - > सा० द०
उत्तंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿರೋಭೂಷಣ /ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಒಡವೆ

L R Vaidya

English

 uttaMsa {% m.n. %} 1. An ear-ring,  Bh.V.ii.55
 2. a crest,  an ornament worn on the crown of the head. (Note. When preceded by the word कर्ण,  उत्तंस loses part of its original meaning and expresses merely ‘an ornament’ according to some. According to Mammata,  the word कर्ण expresses in such cases कर्ण स्थितत्व,  this,  however,  being merely a device to explain away the usage of standard authors,  कर्णावतंसादिपदे कर्णादिध्वनिनिर्मितिः । संनिधानादिबोधार्थं स्थितेष्वेतत्समर्थनम् K.Pr.vii.).

Bopp

Latin

 उत्तंस m. (r. तंस् ornare s. अ)
1) annulus auricularis.
2) crista. AM.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आपीडशेखरोत्तंसाऽवतंसाः शिरसः स्रजि ।
-wordlist-
 
आपीड (पुं),  शेखर (पुं),  उत्तंस (पुं),  अवतंस (पुं)

--source--
 
उत्तरौ कर्णपूरेऽपि पत्त्रलेखा तु पत्त्रतः ॥ ६५४ ॥
भङ्गिवल्लीलताङ्गुल्यः पत्त्रपाश्या ललाटिका ।
-wordlist-
 
उत्तंस (पुं),  अवतंस (पुं),  कर्णपूर (पुंक्ली),  पत्रलेखा (स्त्री),  पत्रभङ्गि (स्त्री),  पत्रवल्ली (स्त्री),  पत्रलता (स्त्री),  पत्राङ्गुली (स्त्री),  पत्रपाश्या (स्त्री),  ललाटिका (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आपीड
आपीड,  शेखर,  उत्तंस,  अवतंस,  शिरःस्रज्
आपीडः शेखरोत्तंसावतंसाः शिरसि स्रजः ।
verse 2.1.1.554
page 0063

कर्णपूर
कर्णपूर,  उत्तंस,  अवतंसक
कर्णपूरेऽपि दृश्येते तथोत्तंसावतंसकौ ॥ ५५४ ॥
verse 2.1.1.554
page 0063

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 उत्तंसः,  पुं,
   (उत्तंसयति उत्तंस्यतेऽनेन वा तसिःसौत्रो भूषार्थः । पञ्चाद्यच् हलश्चेति घञ् वा ।)कर्णपूरः । कर्णाभरणम् । शेखरः । शिरोभूषणम् ।इत्यमरः ॥
 मतान्तरे क्लीवलिङ्गोऽपि ॥
 (“नोत्तंसंक्षिपति क्षितौ श्रवणतः सा मे स्फुटेऽप्यागसि” ।इति साहित्यदर्पणे । ३ य परिच्छेदे ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उत्तंस पु०
  उद् + तसि--अच् । १ कर्णाभरणे,  २ शिरोभूषणे च ।“नोत्तंसं क्षिपति क्षितौ श्रवणतः सा मे स्फुटेऽप्यागसि”सा० द० । अस्य कर्णमूषणवाचकत्वेऽपि कर्णपदसमभि-व्याहारे भूषणमात्रपरता तत्काले कर्णस्थितत्वद्योतनार्थंवा कर्ण्णादिशब्दप्रयोगः ।

Capeller

German

 उत्तंस m.
  Kranz,  Diadem. 

Burnouf

French

 उत्तंस उत्तंस m.
  (तंस्) boucle d'oreille, 
		 Crête.
		 Aigrette.

Stchoupak

French

 उत्-तंस-
 m.
  ornement sur la tête,  diadème 
 boucle d'oreille 
-ई-कृत- a. v. = °तंसित-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.