| YouTube Channel

उडुप (uDupa)

 
शब्दसागरः
English
उडुप mn. (-पः-पं) A raft or float.
m.
 (-पः) The moon.
E.
 उडु as above,
and प from पा to preserve, affix ड.
Capeller Eng
English
उडुप
m.
n.
 boat
m.
 =
seq.
Yates
English
उडु-प (पः-पं) 1.
m.
n.
 A raft or float.
m.
 The moon.
Spoken Sanskrit
English
उडुप uDupa
m.
n.
 raft
उडुप uDupa
m.
n.
 raft or float
उडुप uDupa
m.
n.
 kind of drinking vessel covered with leather
Wilson
English
उडुप
mn. (-पः-पं) A raft or float.
m.
 (-पः) The moon.
E.
 उडु as above, and प from पा to preserve, affix ड.
Monier Williams Cologne
English
उडु—प mn. a raft or float,
MBh.
Ragh.
&c.
a kind of drinking vessel covered with leather Comm. on
Ragh.
 i, 2
the moon (the half-moon being formed like a boat),
MBh.
Mṛcch.
&c.
Macdonell
English
उडुप uḍu-pa,
m.
 moon
m.
n.
 boat, skiff
🞄-pati,
m.
 moon.
Benfey
English
उडुप उडुप, i. e.
I. उडु (perhaps
akin to उदन्, and a dialectical form of
उद्र in समुद्र) -प (vb. 2. पा),
m.
and
n.
 A raft, Mṛcch. 123, 20.
II.
उडु-प (vb. 2. पा),
m.
 The moon.
Apte Hindi
Hindi
उडुपः
पुं*
 उडुः-पः -
लट्ठों का बना बेड़ा
उडुपम्
नपुं*
 उडुः-पम् -
लट्ठों का बना बेड़ा
उडुपः
पुं*
 उडुः-पः -
चन्द्रमा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उडुप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > उडुः उडून् वा पाति
उडुप
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆಪ್ಪ /ಹರಿಗೋಲು
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > उडुनो जलात् पाति
प्रयोगाः - > "तितीर्षुर्दुस्तरं मोहादुडुपेनास्मि सागरम्"
उल्लेखाः - > रघु० १-२
L R Vaidya
English
uqupa {% (I) m.n. %} a raft or float, तितीर्षुर्दुस्तरं मोहादिडुपेनास्मि सागरम् R.i.2.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
उडुप , vgl. रथोडुप weiter unten.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkyal
१) उडुप २) प्लव ३) प्लवित ४) भेलक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
केनिपातः कोटिपात्रमरित्रेऽथोडुपः प्लवः ।
कोलो भेलस्तरण्डश्च स्यात्तरपण्यमातरः ॥ ८७९ ॥
-wordlist-
केनिपात (पुं), कोटिपात्र (क्ली), अरित्र (क्ली), उडुप (पुंक्ली), प्लव (पुं), कोल (पुं), भेल (पुं), तरण्ड (पुं), तरपण्य (क्ली), आतर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
तल्प
तल्प, उडुप, प्लव
आतरस्तरपण्यं च तल्पं स्यादुडुपः प्लवः ॥ ६७१ ॥
verse 3.1.1.671
page 0076
Mahabharata
English
Uḍupa (“lord of the sturs”) = Soma (the Moon): III, 11149 (iva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उडुपः, पुं
क्ली,
 (उडुनोजलात् पाति रक्षतीति ।उडु + पा + क ।) भेलकम् । भेला माड् इत्यादिभाषा । तत्पर्य्यायः । प्लवः २ कोआलः ३ । इत्यमरः ॥
भेलकः ४ उडूपः ५ तरणः ६ तारणः ७ तारकः८ । इति शब्दरत्नावली ॥
(“तितीर्षुर्दुस्तरं मोहादुडुपेनास्मि सागरम्” ॥
इति रघुवंशे । १ । २ ।) चन्द्रे पुं । इति मेदिनी ॥
(“अपश्यत् वदनं तस्य रश्मिवन्तमिवोडुपम्” ।इति महाभारते । वनपर्ब्बणि ॥
चर्म्मावनद्धपान-पात्रं । यथा, --“चर्म्मावनद्धमुडुपं प्लवः काष्ठं करण्डवत्” ॥
इति सज्जनः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उडु(डू)प
पु०
 उडुनि जले पाति पा--क । १ प्लवे भेलायाम् ।“उडुपप्लवसन्तारोयत्र नित्यं भविष्यति” भा० आ०८१ अ० । “वहन्तोवारिबहुलं फेनोडुपपरिप्लुतम् ।भा० व० १४६ । “तितोर्षुर्दुस्तरं माहादुदुपेनास्मि सागरम्”रघुः । उडुरूपजलसन्तारहेतुत्वादस्य उडुपत्वम् । चर्मा-वनद्धयानपात्रे
न०
 तच्छ्लोकव्याख्याने मल्लिनाथेन “उडुपेनचर्मावनद्धयानपात्रेणेत्यभिधाय “चर्माबनद्धमुडुपं प्लवकाष्ठंकस्ण्डवदिति” सज्जनोक्तिरुदाहृता । पृषो० । उड-पोऽपि प्लवे अमरटी० । उडूनि उडूर्पा नक्षत्राणिपाति पा--क । २ चन्द्रे स हि ताराणां पतिरतस्त-द्रक्षकः । उडूनां दिवा हि सूर्य्यकिरणैरभिभवादप्रकाशत्वेनरात्रौ च प्रकाशवत्त्येन निशाधीशचन्द्रस्य ततपतित्वम् ।एवम् “नक्षत्राणामवीशत्वमोषिधीनां तथैव चेति” का० ख०प्रजापतिना तदधीशत्वदानमुक्तम्” । गोतायामपि “नक्षत्रा-णामहं शशी” इत्युक्तेः तन्मध्ये तस्य श्रेष्ठत्वापि तत्पतिता“सलिलमये शशिनि” वृह० सं० तस्य जलमयत्वोक्तेःउडुमयत्वात् जलमयत्वात् तस्य उडुपतित्वं वा बोध्यम्दक्षकन्याश्विन्यादितारापतित्वाद्वा तथात्वम् ।
Capeller
German
उडुप
m.
n.
 Nachen
m.
 auch = folg.