| YouTube Channel

ईष् (IS)

 
Capeller Eng
English
ईष् रि॑षति & रि॑ष°ते move, hasten, flee, retire, deviate
from (abl. )
leave, abandon (acc. )
ई॑षन्त् assaulting, hurting.
—अप withdraw from (abl. ). आ (mostly
M.
 ) hasten towards
approach
with prayers, beseech, assail, attack
strive after, covet. वि stretch
(intr. ). — Cf. उ॑दीषित, स॑मीषित.
Yates
English
ईष् (ङ) ईषते 1.
d. To go
to hurt
to see
to give.
ईष् (उ) ईषति 1.
a. To glean, to
collect, to gather together.
Apte
English
ईष् [īṣ], 1
U.
 (ईषति-ते, ऐषीत्, ईषितुम्, ईषित)
To fly away escape.
To creep along.
To glean, collect a few grains.
To look, see.
To give.
To attack, hurt, kill.
Apte 1890
English
ईष् {c1c} U. (ईषति-ते, ऐषीत्, ईषितुं, ईषित) 1 To fly away, escape.
2 To creep along.
3 To glean, collect a few grains.
4 To look, see.
5 To give.
6 To attack, hurt, kill.
Monier Williams Cologne
English
1. ईष्
cl.
 1. Ā. (with prep. also
P.
 ) ई॑षते, -ति (p. ई॑षमाण,
RV.
AV.
ईषे॑, ईषितुम्)
to go
to fly away, escape,
RV.
AitBr.
to attack, hurt,
TS.
to glean, collect a few grains
to look,
Dhātup.
2. ईष्
ind.
 a Nidhana or concluding chorus at the end of a Sāman, ĀrṣBr.
Monier Williams 1872
English
ईष् ईष्, cl. 1. A. (with prep. also P.)
ईषते, -ति, ईषाञ्-चक्रे or -चकार, and
Ved. ईषे, ईषितुम्, to go, to fly away, escape
to
attack, to hurt
to glean, to collect a few grains
to look.
Macdonell
English
ईष् ĪṢ, Ⅰ. ī́ṣa, move away, depart from 🞄(ab.)
leave (ac.). ā, rush on. ud, rise up. 🞄sam-ud, id.
Benfey
English
ईष् ईष् (akin to 1. इष्), i. 1, Ātm.
1. To go, to hasten, to fly. †
2. To
kill. †
3. To see (or to give). † i. 1,
Par. To glean.
Apte Hindi
Hindi
ईष्
"भ्वा*उभ* , , " - -
उड़ जाना
ईष्
"भ्वा*उभ* , , " - -
"देखना, नजर डालना"
ईष्
"भ्वा*उभ* , , " - -
देना
ईष्
"भ्वा*उभ* , , " - -
मार डालना
L R Vaidya
English
Iz {% vt. 1A (pp. ईषित) %} 1. To go, to move
2. to kill
3. to see.
Bopp
Latin
1. ईष् 1. P. (उञ्छे) spicas colligere.
2. ईष् 1. A. (गतिदर्शनहिंसादानेषु K. दानेक्षहिंसे
सर्पणे) ire
videre
ferire, occidere
dare.
Lanman
English
√īṣ (ī́ṣate
īṣé
īṣitá). hasten from, flee
before, w. abl. [if not desid. of √i (108g^1
end), perhaps akin w. √1iṣ, orig. ‘go.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
ईष् (ई꣡षँ॒ गतिहिंसादर्शनेषु - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ईषणम्
अनीयर् = ईषणीयः - ईषणीया
ण्वुल् = ईषकः - ईषिका
तुमुँन् = ईषितुम्
तव्य = ईषितव्यः - ईषितव्या
तृच् = ईषिता - ईषित्री
क्त्वा = ईषित्वा
ल्यप् = प्र ईष्य
क्तवतुँ = ईषितवान् - ईषितवती
क्त = ईषितः - ईषिता
शानच् = ईषमाणः - ईषमाणा
ईष् (ई꣡षँ꣡ उञ्छे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ईषणम्
अनीयर् = ईषणीयः - ईषणीया
ण्वुल् = ईषकः - ईषिका
तुमुँन् = ईषितुम्
तव्य = ईषितव्यः - ईषितव्या
तृच् = ईषिता - ईषित्री
क्त्वा = ईषित्वा
ल्यप् = प्र ईष्य
क्तवतुँ = ईषितवान् - ईषितवती
क्त = ईषितः - ईषिता
शतृँ = ईषन् - ईषन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 ईष्
मूलधातुः:
 ईष
धात्वर्थः:
 गति-हिंसा-दर्शनेषु
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 ईषते
धातुः:
 ईष्
मूलधातुः:
 ईष
धात्वर्थः:
 उञ्छे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 ईषति
Capeller
German
ईष् u.
°ते enteilen, weichen, fliehen.
उद् emporsteigen.
Grassman
German
√īṣ, aus i „gehen“ gebildet nach Art eines Desiderativs. Es steht mit iṣ in nächster Berührung
die Grundbedeutung ist „eilen“, welche sich beim einfachen Verb zu dem Begriffe „enteilen, fliehen“ umgestaltet hat, mit ā́, úpa, aber regelrecht den Begriff „worauf loseilen“ bildet. Also 1〉 enteilen, fliehen
2〉 mit Ab. vor einer Sache oder Person fliehen, weichen oder 3〉 von jemand (Ab.) weichen, ihn verlassen
4〉 wovon (Ab.) abweichen
5〉 mit Acc. jemand verlassen.
ápa, sich entfernen von [Ab.].
ā́ (mit īṣ zu eṣ verschmolzen) 1〉 auf jemand [A.] losgehen
2〉 Schätze [A.] erstreben
3〉 Götter [A.] anflehen, angehen
4〉 nach etwas [L.] hinstreben
5〉 etwas zu thun [A. des Inf.] streben.
úpa ā́, Götter [A.] angehen, anflehen.
práti ā́, jemandem [D.] zustreben.
úpa, losgehen auf [A.].
úd, emporsteigen.
Stamm ī́ṣa:
-ate 3〉 árbhāt, mahás {124, 6}. — ā́ 1〉 nas {39, 8}.
-ante 4〉 janúṣas {507, 4}. [Page238]
-ati ā́ 5〉 āsádam {783, 6}.
-e [1. s.] ā́ 3〉 {403, 1}. — úpa ā́ vas {186, 4}.
-ate 1〉 {84, 17}. — 2〉 tveṣáthāt {141, 8}
átas, kílbiṣāt {388, 4}
vṛ́ṣṇiāvatas {437, 2}. — 3〉 asmát {665, 37}. — ā́ (éṣate) 1〉 tám-tam {483, 3}. — 2〉 rāyás {149, 1}
{919, 6}. — 3〉 {687, 9} (kā́mas) {421, 5} (matís). — prátiā́ vṛtraghné {440, 3}.
-anta ā́ 4〉 āsán {705, 3}.
Perf. īṣ:
-ṣe [1. s.] ā́ 3〉 {403, 1} devám. — úpa ā́: vas {186, 4}
{395, 7}.
-ṣé [3. s.] 4〉 sákhāyam {915, 3}
úpa {129, 8}.
Aorist aíyeṣ:
-s [3. s.] ápa: mát {356, 8}.
Part. ī́ṣamāṇa:
-as 2〉 taviṣā́t índrāt {171, 4}.
-ās [m.] 2〉 kṣipaṇós {354, 6}
śvasáthāt {705, 7}.
Part. II. īṣita:
-as úd {945, 12}.
īṣ,
Part. *ī́ṣat:
-at [n.] ā rákṣas ā‿ī́ṣat (zu schaden suchend) {915, 14}.
Burnouf
French
*ईष् ईष्। ईषामि 1, ramasser des épis, glaner.
*ईष् ईष्। ईषे 1
pp. ईषित। Aller:
s'en aller, s'enfuir
marcher à, aborder, frapper, blesser, tuer
aller voir
donner, Vd.