| YouTube Channel

ईतिः (ItiH)

 
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 24,
पादेऽक्षराणि-
 6
मात्राः - 9
मात्रा-विन्यासः
दा द द द दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
ईतिः
स्त्री*
 - ई-क्तिच्
"महामारी, दुःख, मौसम, संकट"
ईतिः
स्त्री*
 - ई-क्तिच्
संक्रामक रोग
ईतिः
स्त्री*
 - ई-क्तिच्
"विदेश में घूमना, विदेश यात्रा"
ईतिः
स्त्री*
 - ई-क्तिच्
दंगा
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) ईयते अनया । ईङ्(गतौ)+क्तिच् । ‘क्तिच् क्तौ च संज्ञायामे’ ३.३.१७४। १.क्लेशः। अतिवृष्ट्यनावृष्ट्यदयः षड्क्लेशाः। ‘अतिवृष्टिरनावृष्टिर्मूषकाः शलभाः खगाः। अत्यासन्नाश्च राजानः षडेता ईतयः स्मृताः॥’ ‘पुरूषायुषजीविन्यो निरातङ्का निरीतयः’ रघुः १.६३। २.प्रयाणम्, प्रवासः। ३.शिशुः, शावकः। ‘ईतिर्डिम्बे प्रवासेऽतिवृष्टयादिषटसु च स्त्रियाम्’ मेदिनी०।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ईतिः
noun
कृषिक्षेत्रस्य षट् उपद्रवाः।
"अतिवृष्टिः अनावृष्टिः शलभाः मूषिकाः खगाः प्रत्यासन्नाः राजानश्च एताः ईतयः सन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ईतिः,
स्त्री,
 (ईयते ऽनया । ई + क्तिन् ।) डिम्वः ।प्रवासः । इत्यमरो मेदिनी च ॥
कृषेः षट्प्रका-रोपद्रवविशेषः । यथा, --“अतिवृष्टिरनावृष्टिः शलभा मूषिकाः खगाः ।प्रत्यासन्नाश्च राजानः षडेता ईतयः स्मृताः” ॥
इति स्मृतिः ॥
(कलहभेदः । नृपतिरहितयुद्धम् ।“ईतयो व्याधयस्तन्द्रा दोषा क्रोधादयस्तथा ।उपद्रवाश्च वर्त्तन्ते आधयः क्षुद्भयं तथा” ॥
इति महाभारते हनूमद्भीमसंवादे । ३ । १४९ । ३४ ।)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ई 2 गतिव्याप्तिप्रजनकान्त्यसनखादनेषु”@} 3 ‘अयत्येतीयते गत्यां, अधीतेऽध्येति चेङिकोः।’ 4 इति देवः।
प्रजनम् = गर्भग्रहणम्।
‘वी गति--’ 5 इति धातौ प्रश्लिष्टोऽयं धातुः।
आयकः-यिका, आयकः-यिका, 6 ईषिषकः-षिका
एता-त्री, आययिता-त्री, ईषिषिता-त्री
7 इयन् 8 -ती, आययन्-न्ती, ईषिषन्-न्ती
9 एष्यन्-न्ती-ती, आययिष्यन्-न्ती-ती, ईषिषिष्यन्-न्ती-ती
-- आययमानः, आययिष्यमाणः
ईः--इयौ-इयः
-- -- 10 ईतः-तम्-तवान्, आयितम्-तः, ईषिषितः-तवान्
अयः, आयः, ईषिषिषुः, आयिययिषुः
एतव्यम्, आययितव्यम्, ईषिषितव्यम्
अयनीयम्, आयनीयम्, ईषिषणीयम्
एयम्, उपेयम् 11, आय्यम्, ईषिष्यम्
ईषदयः, दुरयः, स्वयः
-- -- ईयमानः, आय्यमानः, ईषिष्यमाणः
अयः, आयः, ईषिषः
एतुम्, आययितुम्, ईषिषितुम्
ईतिः, आयना, ईषिषिषा
आयिययिषा
अयनम्, आयनम्, ईषिषणम्
ईत्वा, आययित्वा, ईषिषित्वा
समीय-प्रतीय, 12 समाय्य, समीषिष्य
आयम् २, ईत्वा २, आयम् २, आययित्वा २, ईषिषम् २
ईषिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (७७)
02
=>
 (वी)
03
=>
 (२-अदादिः-१०४८-स। अनि। पर।)
04
=>
 (श्लो १४)
05
=>
 (ईई-१०४८। सक। अनि। पर।)
06
=>
 [[५। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वम्। ‘पर्जन्यवल्लक्षणं प्रवर्तते’ (भाष्यम्) इति न्यायात् ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः।]]
07
=>
 [[६। ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इतीयङ्।]]
08
=>
 [[B। ‘इयञ्जनं राजपथं समायात् वाताकुलोद्भातपताकमीशः।।’ धा। का। २-४८।]]
09
=>
 [पृष्ठम्००७९+ २७]
10
=>
 [[आ। ‘इदं वचोऽनुच्चरमाण ईते तस्मिन् स्वमादाय शिशुं निकाय्यम्।’ वासुदेवविजये --२-२०। ईते इति क्तान्तात् सप्तमी।]]
11
=>
 [[B। ‘ई गताविति धातोर्यत्, तस्मादेयमिति स्थिते। ‘एङी’ ति पररूपे स्यादुपेय- मिति न त्विणः।।’ इति प्रक्रियासर्वस्वे (पु। ८०)।]]
12
=>
 [[C। ‘प्रतीय सा पूर्ददृशे जनेन द्यौर्भानुशीतांशुविनाकृतेव। राजन्यनक्षत्रसमन्विताऽपि शोकान्धकारक्षतसर्वचेष्टा।।’ भ। का। ३-१९।]]