इह (iha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 इह ind.
	 1. Here,  in this place.
	 2. Now,  at this time.

Capeller Eng

English

 इह॑ adv.
  here,  hither
 here in this world,  in
this
case,  in this system or book,  etc.
 now,  this moment.  Also = loc.
  of
1 अ. — इहे॑ह here and there,  hence and thence,  now and then. 

Yates

English

 इह
adv. Here
 now.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

इह 	-	 iha 	-	 adverb 	-	  in this world
इह 	-	 iha 	-	 adverb 	-	  here
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  to this place
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  in this book or system
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  in this case
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  in this place
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  now
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  here
इह 	-	 iha 	-	 ind.
  	-	  at this time
इह 	-	 iha 	-	 indecl.
  	-	  in this life
इह समये 	-	 iha samaye 	-	 indecl.
  	-	  under this circumstances

Wilson

English

 इह ind.
1 Here,  in this place.
2 Now,  at this time.

Apte

English

इह [iha],  ind.
  [इदं-ह इशादेशः P.
 V.*
  3.11 Sk.]

Here (referring to time,  place or direction)
 in this place or case. नेहाभिक्रमनाशो$स्ति Bg.*
  2.4.

In this world (opp.  परत्र or अमुत्र)
 oft
 . with जगति
 K.*
  35.

In this case
 in this book or system. 

Now,  at this time. [cf.   Zend. idha]. Comp.
   -अमुत्र ind.
  in this world and the next world,  here and there
 cf.
   इहामुत्रार्थभोगविरागः । शाङ्करभाष्य on ब्रह्मसूत्र 1.1.1. -आगत a.
  come here. -इहind.  here and there,  now and then,  repeatedly. ˚मातृa. 

whose mother is here and there,  that is,  everywhere
 समानो वां जनिता भ्रातरा युवं यमाविहेहमातरा Rv.*
  6.59.2.

of whose mothers one is here and one there. -कालः this life. -क्रतु,  -चित्त a.
  whose intentions or thoughts are centred in this world or place,  इहैवैधि धनसनिरिहचित्त इहक्रतुः Av.*
  18.4.38. -भव or -तन a.
  belonging to this world. -लोकः this world or life
 ˚के in this world
 cf.
   श्रेयो भोक्तुंभैक्ष्यमपीह लोके Bg.*
  2.5. -समये ind.
  here,  now,  at such a time as this. -स्थ a.
  standing here. -स्थान a.
  one whose residence is on the earth.

Apte 1890

English

 इह ind. [इदं-ह इशादेशः P. V. 3. 11 Sk.] 1 Here (referring to time,  place or direction)
 in this place or case. 
2 In this world (opp. परत्र or अमुत्र)
 oft. with जगति
 K. 35. 
3 In this case
 in this book or system. 
4 Now,  at this time. [cf. Zend idha]. 
Comp. 
अमुत्र ind. in this world and the next world,  here and there. 
आगत a. come here. 
इह ind. here and there,  now and then,  repeatedly. °मातृ a. {1} whose mother is here and there
 that is,  everywhere. {2} of whose mothers one is here and one there. 
कालः this life. 
क्रतु,  
चित्त a. whose intentions or thoughts are centred in this world or place. 
भव or 
तन a. belonging to this world. 
लोकः this world or life
 °के in this world. 
समये ind. here,  now,  at such a time as this. 
स्थ a. standing here. 
स्थान a. one whose residence is on the earth. 

Monier Williams Cologne

English

 इह॑ ind.
  (fr.  pronom.
    base 3. इ),  in this place,  here

 to this place

 in this world

 in this book or system

 in this case (e.g. तेनेह न,  ‘therefore not in this case’ i.e. the rule does not apply here)

 now,  at this time,  RV.
   &c.
   &c.
  

 इह [cf.   Zend idha,  ‘here’ 
 Gk. ἰθᾱ or ἰθαι in ἰθα-γενής and ἰθαι-γενής
 Goth.
  ith
 perhaps Lat.
  igi-tur.]

Monier Williams 1872

English

 इह इह,  ind. (fr. pronom. base 3. इ),  in this
place,  here
 to this place
 in this world
 in this
book or system
 in this case (e. g. तेन इह न, 
‘therefore not in this case, ’ i. e. the rule does not
apply here)
 now,  at this time
 [cf. Zend idha, 
‘here
’ Gr. ἰθᾱ or ἰθαι in ἰθα-γενής and ἰθαι-γενής
Goth. ith
 perhaps Lat. igi-tur.]
—इह-काल,  अस्, 
m. this life.
—इह-क्रतु,  उस्,  उस्,  उ,  or इह-चित्त, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. whose intentions or thoughts are
in this world or place.
—इह-त्र,  ind. here,  in this
world.
—इह-भोजन,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. whose goods
and gifts come hither.
—इह-लोक,  अस्,  m. this world, 
this life
 (ए),  ind. in this world.
—इह-समये,  ind.
here,  now,  on the present occasion,  at such a time as
this.
—इह-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  standing here.
—इह-
स्थान,  अस्,  आ,  अम्,  whose place or residence is on
the earth
 (ए),  ind. in this place.
—इहागत (°ह-
आग्°),  अस्,  आ,  अम्,  come or arrived hither.
—इहामुत्र
(°ह-अम्°),  ind. here and there,  in this world and in
the next.
—इहेह (इह-इह),  ind. here and there,  now
and then,  repeatedly.
—इहेह-मातृ,  ता,  m.,  Ved.
of whose mothers one is here and one there
 (Say.)
whose mother is here and there,  i. e. everywhere.

Macdonell

English

 इह i-há,  ad. here,  hither
 here on earth
 🞄in this book
 in the following
 now,  in a 🞄moment
 often = lc. of idam. 

Benfey

English

 इह इह,  i. e. इ + ध,  which appears
still in the Vedas,  cf.  इदम्,  adv.
 1. In
this case,  Chr. 55.
 2. Here,  Man.  9, 
8
 in this world,  Man.  3,  181.
 3.
Hither,  Chr. 13,  13.

Hindi

यहां

Apte Hindi

Hindi

इह
अव्य* - इदम्-ह इशादेशः
"यहाँ(काल,  स्थान या दिशा की ओर संकेत करते हुए),  इस स्थान पर,  इस दशा में"

इह
अव्य* - इदम्-ह इशादेशः
इस लोक में

Shabdartha Kaustubha

Kannada

इह
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಇಲ್ಲಿ /ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ /ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ
प्रयोगाः - > "उअ इमे कृष्णमिहार्चयन्त्यनन्याः"
उल्लेखाः - > याद० १५-९३
इह
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಈಗ /ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ
इह
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ
प्रयोगाः - > "नेह नामुत्र तद्भवेत्"
उल्लेखाः - > मनु० ३-१८१
इह
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
निष्पत्तिः - > इदम् - "हः" (५-३-११) । इश् (५-३-३)
प्रयोगाः - > "इह नाकदसो न मानुषास्ते"
उल्लेखाः - > याद० १५-९३

L R Vaidya

English

 iha {% ind. %} Here (refering to time,  place or direction).

E Bharati Sampat

Sanskrit

(अ) इदम्+हः। ‘इदमो हः’ ५.३.११, ‘इदम इश्’ ४.३.३। १.अत्र, अस्मिन् प्रदेशे । ‘य इमे कृष्णमिहार्चयन्त्यनन्याः’ याद०१५.९३। २.इदानीम्, अस्मिन् काले । ३.अस्मिन् जन्मनि । ‘नेह नामुत्र तद्भवेत’ मनुः३.१८१। ४.अस्मिन् लोके । ‘इह नाकसदो न मानुषास्ते’ याद०१५.९३। ‘जयतादिह देवकीसुतोऽसौ’ याद०१५.९१।

Bopp

Latin

 इह (a stirpe pron. इ s. ह,  quod primitive sonuit ध,  =
gr. ϑα et zend. dha)
1) hîc,  ibi. BR. 1. 21. DR. 6. 23.
N. 5. 10. 11. BR. 3. 5.: इह वा…उतवा प्रेत्य aut hîc
(in hoc terrestri mundo) aut post mortem (i. e. in illo
mundo). -- Locativi अस्मिन् loco fungitur SA. 2. 21.:
यदि सन्ती ऽह केचन si sunt in eo quaepiam vitia
HIT. 104. 15.: इह समये hoc tempore.
2) huc. IN. 4. 6.
(Zend. 𐬌𐬜𐬀 idha hîc
 gr. ἰϑᾱ vel ἰϑαι in ἰϑα-γενής,  ἰϑαι-γενής, 
cf. Hartung «Casus» p. 117. et M.
Schmidt «De pron. gr. et lat.» p. 16.
 goth. ith si,  nam, 
vero,  gr. comp. 420.
 fortasse lat. igi-tur pro igi-tus ex
इह + तस्,  v. gr. comp. 421.)

Lanman

English

 ihá,  adv. here,  opp. of atra (87^1) and
amutra (64^6)
 hither,  9^2
 here on earth, 
ici bas,  27^2
 opp. of pretya (√i),  59^2,  58^17
in this book,  17^6
 w. loc. [cf. 1099^4],  iha
samaye,  in this case,  41^10,  42^15. [pron.
root i,  1100a.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अत्र,  इह
adverb
  
अस्मिन् स्थाने।
 "गतावसरे वयम् अत्र एव अमिलाम।"

Synonyms:
  अत्र,  इह,  इहस्थाने,  अस्मिन् देशे
adverb
  
अस्मिन् स्थाने।
 "रहीमः रात्रौ एव अत्र आगतः अस्ति।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 इह,  व्य,
   (अस्मिन् काले,  लोके,  विषये,  देशे,  दिशिवा इत्याद्यर्थे निपातनात् सिद्धम् ।) अस्मिन् ।एइ देशे एइ काले इत्यादि भाषा । इति व्या-करणम् ॥
 (यथा,  मनुः । ३ । १ । ८१ ।“यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत्” ।“षड् दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता” ।इति हितीपदेशे ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 इह अव्य०
  इदम् + ह इशादेशः । अस्मिन् काले देशे दिशिवा १ इत्यर्थे “एकमेवाद्वितीयं ब्रह्म नेह नानास्तिकिञ्चन” श्रुतिः “इह जन्मनि जन्मान्तरे वा” वे० सा० ।“नेह नामुत्र किञ्चन” “नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति” गीता ।“तदखिलमिह भूतं भूतगत्या जगत्याः” नैष० । प्रथमार्थेह ।२ अनुभूयमाने लोके इहामुत्रार्थफलभोग विरागः वेदा०सा० च इहकालः । इह भवः विदितोवा कर्षा० ठञ् ।ऐहिक इहभवे इहविदिते च त्रि०
  । “ऐहिकब्रह्मघ्रपते-र्दाहादिनिषेधात्” शु० त० रघु० ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“यत्रि सङ्कोचने”@} 2 3 ‘यन्तृ--’ इति ऋदिदत्र पाठ इति आभरणकारमतत्वेन धातुवृत्तावु- पादाय-- “अयं पाठः चिरन्तनव्याख्यानेषु न दृश्यते
   प्रत्युत यन्त्रणादिशब्द- मस्मादेव मैत्रेयादयो व्युदपादयन्।” इति विवेचितम्। 
 “अत्रापि पूर्ववत् 4 इदित्करणात् यन्त्रतीत्याद्यपि भवति।” इति मा। 
 धा। 
 वृत्तिः। 
 “यन्त्र--इति पठितुं युक्तम्। 
 यत्तु-इदित्करणात् यन्त्रतीति माधवेनो- क्तम्--तच्चिन्त्यम्।” इति सिद्धान्तकौमुद्युक्तिरेव साधुः। 
 यतः-- ‘चिन्त्यात्’ इत्यादौ उपधानकारसद्भावेन,  णिजभावपक्षे नलोपव्यावृत्त्या सार्थकतां लभमान इकारः णिजभावं चिन्तेर्ज्ञापयतीति तूचितम्। 
 इह तु रेफस्यैवोप- धात्वप्रसङ्गेन नलोपप्रसक्त्यभावात्--इति ज्ञेयम्।]] यन्त्रकः-न्त्रिका,  यियन्त्रयिषकः-षिका
   यन्त्रयिता-त्री,  यियन्त्रयिषिता-त्री
   5 इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकतन्त्रयतिवत् 6 ज्ञेयानि। 
 यति-- 7 अयन्त्र्यम्।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१३३८)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१५३६। अक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (चितिधातुवत्)
 05 =>
  [पृष्ठम्१०६९+ २६]
 06 =>
  (६९८)
 07 =>
  [[आ। ‘संचोरयन्तमरिगर्वमशेषभद्रं चिन्तन्तमन्तकमिवाप्तमयन्त्र्यवीर्यम्।’ धा। का। ३-१३।]]

Capeller

German

 इह॑ hier,  hierher,  hienieden
 jetzt,  nun,  im
Folgenden
 (oft = Loc. von 1. इ).

Grassman

German

 ihá,  hier,  hierher,  nun [vom Deutestamme i].
1〉 hier: {24, 11}
 {28, 5}
 {35, 1}
 {36, 2}
 {37, 3}
 {38, 15}
 {42, 7}
 {45, 1}
 {76, 2}
 {92, 14}
 {94, 16}
 {106, 4}
 {110, 1}
 {113, 7}. _{113, 12}
 {121, 8}
 {135, 6}
 {177, 4}
 {191, 7}
 {224, 15}
 {226, 13}
 {228, 5}
 {232, 4}. _{232, 21}
 {233, 2}
 {243, 2}
 {246, 3}
 {248, 7}
 {285, 7}. _{285, 8}
 {286, 5}
 {291, 5}
 {294, 6}. _{294, 7}
 {298, 2}
 {300, 9}
 {303, 1}
 ….
2〉 hierher: {1, 2}
 {12, 3}. _{12, 10}
 {13, 3}. _{13, 10}
 {14, 12}
 {15, 4}
 {16, 2}
 {21, 1}. _{21, 4}
 {22, 1}. _{22, 9}. _{22, 10}. _{22, 12}
 {34, 11}
 {44, 7}
 {45, 9}
 {74, 6}
 {76, 2}
 {89, 7}
 {92, 18}
 {134, 1}
 {135, 5}
 {142, 4}
 {181, 2}
 {183, 6}
 {186, 6}
 {188, 6}
 {227, 4}
 {236, 5}
 {237, 5}
 {292, 5}
 {304, 2}
 ….
3〉 nun: {35, 6}
 {161, 3}
 {164, 7}. _{164, 18}. _{164, 49}
 {185, 11}
 {288, 5}
 {301, 14}
 ….
4〉 ihá‿iha,  hier und dort,  an vielen Orten: {294, 1}
 {384, 10}
 {401, 5}
 {575, 11}
 {957, 2}
 jetzt und jetzt = wiederholt: {181, 4}
 {339, 7}.

Burnouf

French

 इह इह adv. (sfx. ह pour ध) ici
 en ce monde.
Qqf.  en moi,  en toi,  en lui,  etc.

Stchoupak

French

 इह
 adv. ici 
 dans ce monde-ci 
 dans ce cas 
 maintenant.
°लोक- m.
  ce monde-ci.
°स्थ- a. situé ici.
इहार्थ- a. utile pour ce monde 
 -इन्- qui souhaite les biens de ce
monde.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.