| YouTube Channel

इषुमात्र (iSumAtra)

 
Monier Williams Cologne
English
इषु—मात्र॑
n.
 the length of an arrow,
Āp.
 i, 15, 19
इषु—मात्र॑
mfn.
 having the length of an arrow (about three feet),
ŚBr.
KātyŚr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इषुमात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಣದ ಅಳತೆ /ಬಾಣದ ಉದ್ದ
इषुमात्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಾಣದ ಅಳತೆಯುಳ್ಳ
निष्पत्तिः - > "मात्रच्" (५-२-३७)
व्युत्पत्तिः - > इषुः प्रमाणमस्य
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इषुमात्र
न०
 इषुप्रभाणमस्य इषु + मात्रच् । १ शरप्रमाणे ऋग्-वेदिनां २ कुण्डेकुण्डशब्दे विवृतिः । ३ इषुप्रमाणमात्रे
त्रि०
 स्त्रियां ङीप् । “यद्येकः पशुः स्यात् एकप्रादेशां कुर्य्यात्अथ यदि पञ्च पशवः स्युः पञ्चप्रादेशां कुर्य्यादिषुमात्रींवा वीर्य्यं वा इषुर्वीर्य्यसम्मितैव तद्भवति । पञ्चप्रादेशा हस्मत्वेव पुरेषुर्भवति” शत० ब्रा० ६, ५, २, १० । इदमुखा-मधिकृत्य प्रवृत्तम् । उखां करोतीत्युपक्रम्य “पञ्चप्रादेशागिषुमात्री वा तिर्य्यक् पञ्चपशौ” कात्या० १६, ३, ३५, उक्तेः । इषुमानं च अङ्गुल्यवधिबाहुमूलपर्य्यन्तमानंतच्च प्रादेशत्रयम् याज्ञिकसम्प्रदायप्रसिद्धम् । ४ शरगतिपर्य्य-न्तमाने च । “अथ यदब्रवीत् वर्द्धस्वेति । तस्मादु ह स्मेषु-मात्रमेव तिर्य्यक् वर्द्धते इषुमात्रं प्राङ्क्सोऽवैवावरं समु-द्रम् दघावव” शत० ब्रा० १, ६, ३, ११ वृत्तासुरवर्द्धनप्रकारः । “इषुमात्रं धनुषः सकाशात् बलात् प्रयुक्तेषु-र्यावद्दूरं गच्छति तावन्मात्रं प्रतिक्षणं तिर्य्यक् उभयपार्श्वतः अवर्द्ध्वत” भा० । शरविक्षेपप्रमाणञ्च । इषु-विक्षेपशब्दे दृश्यम् ।