इरावत् (irAvat)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English इरावत् irAvat endowed with provisions
इरावत् irAvat full of food
इरावत् irAvat comfortable
इरावत् irAvat granting drink or refreshment
इरावत् irAvat satiating
इरावत् irAvat giving enjoyment
इरावत् irAvat possessing food
इरावत् irAvat ocean
इरावत् irAvat cloud
इरावत् irAvat king
Wilson
EnglishApte
Englishइरावत् [irāvat],
Granting drink or refreshment, satiating.
Endowed with provisions, comfortable. आत्मा हि जज्ञ आत्मनः स इरावत्यतितारिणी Ait. Br.VII.13.
(वान्) Ocean.
A cloud.
A king.
of a son of Arjuna.
ती of a river in the Panjab (रावी).
of a plant.
of Durgā, Rudra's wife.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiइरावत्
- इरा-मतुप्
समुद्र
Shabdartha Kaustubha
Kannadaइरावत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರ
इरावत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
इरावत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಲೂಪಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗ ಇರಾವಂತ
Wordnet
Sanskrit इरावत्
पर्वतविशेषः।
"सः इरावतम् आरोढुम् इच्छति।"
इरावत्
अर्जुनस्य पुत्रः।
"नागकन्या उलूपी इरावतः माता आसीत्।"
इरावत्
सर्पविशेषः।
"इरावतः उल्लेखः पौराणिकासु कथासु प्राप्यते।"
Mahabharata
EnglishIrāvat, a son of Arjuna Pāṇḍava. § 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 45^21, 1737 (fought with Śrutāyus).--§ 580 (do.): VI, 56, 2418 (in the array of the Pāṇḍavas).--§ 583 (do.): VI, 75, 3288 (do.).--§ 584 (do.): VI, 81^1, 3557 (attacked by Vinda and Anuvinda (Āvantyau))
83^3, 3650 (fought with Vinda and Anuvinda), 3651, 3654, 3657, 3659, [3661 (Nāgarājasutāsutaḥ, vanquished Vinda and Anuvinda)].--§ 585b (do.): I. was begotten by Arjuna on the daughter (so C. (sutāyāṃ) and PCR., B. has snushāyāṃ) of the king of the Nāgas
when her husband had been slain by Garuḍa, childless as she was, she was bestowed upon Arjuna by Airāvata. I. grew up in the Nāgaloka, protected by his mother, and when his wicked uncle (pitṛvyeṇa) had abandoned him from hatred of Arjuna, I. went to Indraloka, having heard that Arjuna had gone thither. There he gladdened Arjuna who, dismissing him, told him to render him assistance in the battle: VI, 90, 3977 (Arjunasyātmajaḥ), 3983.--§ 585 (do.): VI, 90, 4000 (fought with the brothers of Śakuni), 4002, 4004, 4006, 4008, 4011, 4012 (slew the brothers of Śakuni, except Vṛshabha), 4024 (attacked by Alambusha), 4025, 4030, 4032, 4036, 4040, 4042, 4046 (is slain by Alambusha), 4047
91, 4064 (nihataṃ), 4065 (do.)
96, 4323 (do.). Cf. Arjunasuta, Arjunātmaja, Ārjuni.
वाचस्पत्यम्
Sanskritइरावत् इरा + भूम्रि मतुप् मस्य वः । समुद्रे तत्र भवः अण् ऐरा-वतः । अर्जुनेन नागकन्यायामुत्पादिते ३ वीरभेदे तदु-त्पत्तिकथा” भा० भी० ९१ अ० ।“अर्जुनस्यात्मजः श्रीमानिरावान्नाम वीर्य्यवान् । स्नुषायांनागराजस्य जातः पार्थेन धीमता । ऐरावतेन सादत्ता ह्यनपत्या महात्मना । पत्थौ हते सुपर्णेन कृपणादीनचेतना । भार्य्यार्थं ताञ्च जग्राह पार्थः कामवशा-नुगाम् । एवमेष समुत्पन्नः परक्षेत्रेऽर्जुनात्मजः । सनागलोके संवृद्धो नात्रा च परिरक्षितः । पितृव्येणपरित्यक्तः पार्थद्वेषाद्दरात्मना । रूपवान् बलसम्पन्नो गुण-वान् सत्यविक्रमः । इन्द्रलोकं जगामाशु श्रुत्वा तत्रा-र्जुनं गतम् । सोऽभिगम्य महाबाहुः पितरं सत्यविक्रमः ।अभ्यवादयदव्यग्री विनयेन कृताञ्जलिः । न्यवेदयत चा-त्मानमर्जुनस्य महात्मनः । इरावानस्मि भद्रं ते पुत्त्र-श्चाहं तव प्रभो! । मातुः समागमो यश्च तत्सर्वं प्रत्यवेद-यत् । तच्च सर्वं यथावृत्तमनुसस्मार पाण्डवः । परिष्वज्यसुतञ्चापि सोत्मनः सदृशं गुणैः । प्रीतिमानभवत् पार्थोदेवराजनिवेशने । सोऽर्जुनेन समादिष्टो देवलोके तदानृप! । प्रीतिपूर्वं महाबाहुः स्वकार्य्यं प्रति भारत ।युद्धकाले त्वयास्माकं सह्य देयमिति प्रभो । वाढमित्येव-मुक्त्वा च युद्धकाल इहागतः” ।“इरावन्तं तु निहतं दृष्ट्वा पार्था महारथाः” भा० भी०९२ अ० । “पुत्रं विनिहतं श्रुत्वा इरावन्तं धनञ्जयः ।” ९५अ० । ३ नदीभेदे स्त्री ङीप् । भा० स० प० ९ अ० वरुण-सभावर्णने । “इरावती वितस्ता च सिन्धुर्देवनदी तथा” “इ-रावत्यां हतो भोजः कार्त्तवीर्य्यसमो युधि” भा० व० १२ अ०“शतद्रुकामहं तीर्त्वा तथा रम्यामिरावतीम्” । भा० क० ४४अ० । “इरावत्यां महाभोजावग्निसूर्य्यसमौ युधि” हरिवं०१६१ । “इरावती धेनुमती हि भूतं” ऋ० ७, ९९, ३ । ४ अन्ना-दियुक्ते “यासिष्टं वर्त्तिरश्विनाविरावत्” ऋ० ७, ४०५ । “इरावत् हविरन्नादियुक्तम्” भा० । “सुनृतावन्तःसुभगा इरावन्तोहतप्रमाः” अथ० ७, ६०, ६ ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.