| YouTube Channel

इन्द्रयव (indrayava)

 
शब्दसागरः
English
इन्द्रयव mn. (-वः-वं) The seed of the Wrightea antidysenterica.
E.
 इन्द्र the
plant, and यव seed: it is used medicinally in cases of diarrhœa,
dysentery, &c.
Yates
English
इन्द्र-यव (वः-वं) 1.
m.
n.
 Wrightea
antidysenterica.
Wilson
English
इन्द्रयव
mn. (-वः-वं) The seed of the Wrightea antidysenterica.
E.
 इन्द्र the plant, and यव seed: it is used medicinally in cases of
diarrhoea, dysentery, &c.
Monier Williams Cologne
English
इन्द्र—यव
n.
 Indra's grain
the seed of the Wrightia Antidysenterica,
Suśr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इन्द्रयव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬೀಜ
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रस्य कुटजवृक्षस्य यवः यवाकारबीजत्वात् यव इव बीजम्
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: इन्द्रयवः
Root: इन्द्रयव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कुटजबीजम्
Meaning(s):
⇒ Seed of the Koraiya
Echites antidysenterica or Nerium antidysenterica or Nerium antidysentericum
Tamil Vel̤pālai ariśi
Shloka(s):
3|3|73|2 ► एतस्यैवास्त्रियाविन्द्रयवभद्रयवौ फले॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|73|2 ⇢ इन्द्रयवः (इन्द्रयव) (पुं) ⇒ Seed of the Koraiya
Echites antidysenterica or Nerium antidysenterica or Nerium antidysentericum
Tamil Vel̤pālai ariśi ⇒ कुटजबीजम्
➠ 3|3|73|2 ⇢ इन्द्रयवम् (इन्द्रयव) (नपुं) ⇒ Seed of the Koraiya
Echites antidysenterica or Nerium antidysenterica or Nerium antidysentericum
Tamil Vel̤pālai ariśi ⇒ कुटजबीजम्
➠ 3|3|73|2 ⇢ भद्रयवः (भद्रयव) (पुं) ⇒ Seed of the Koraiya
Echites antidysenterica or Nerium antidysenterica or Nerium antidysentericum
Tamil Vel̤pālai ariśi ⇒
➠ 3|3|73|2 ⇢ भद्रयवम् (भद्रयव) (नपुं) ⇒ Seed of the Koraiya
Echites antidysenterica or Nerium antidysenterica or Nerium antidysentericum
Tamil Vel̤pālai ariśi ⇒
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ कुटजः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इन्द्रयवः,
पुं,
क्ली,
 (इन्द्रस्य इन्द्रवृक्षस्य यवः यवाकार-वीजत्वात् तथात्वम् ।) स्वनामख्याततिक्तवीजविशेषः ।तत्पर्य्यायः । कलिङ्गम् २ भद्रयवम् ३ । इत्यमरः ॥
शक्राह्वः ४ शक्रवीजम् ५ वत्सकः ६ वत्सकवीजम् ७भद्रजः ८ कुटजः ९ कुटजवीजम् १० कलिङ्गवीजम्११ । अस्य गुणाः । कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । शीतत्वम् ।कफवातरक्तपित्तहरत्वम् । दाहातिसारशमनत्वम् ।ज्वरदोषशूलमूलनाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
कुडचिर विचि इति भाषा । यथा, --“उक्तं कुटजवीजन्तु यवमिन्द्रयवं तथा ।कलिङ्गञ्चापि कालिङ्गं तथा भद्रयवं स्मृतम्” ॥
इति क्लीवे अमरः प्राह ।“क्वचिदिन्द्रस्य नामैव भवेत्तदभिधायकम् ।फलानीन्द्रयवास्तस्य तथा भद्रयवा अपि” ॥
इति धन्वन्तरिः प्राह ।“ऐन्द्रं यवं त्रिदोषघ्नं संग्राहि कटु शीतलम् ।ज्वरातीसाररक्तार्शःकृमिविसर्पकुष्ठनुत् ॥
दीपनं गुदकीलास्रवातास्नश्लेष्मशूलजित्” ।इति भावप्रकाशः ॥
(यथा, वैद्यकद्रव्यगुणः ।“तद्वोजं ज्वरजित्तिक्तं रक्तपित्तातिसारजित्” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इन्द्रयव
न०
पु०
 इन्द्रस्य कुटजवृक्षस्य यवाकृतिवीजत्वात् यवइव वीजम् । कुटजवृक्षस्य यवाकारे तिक्तरसे वीजे स्वनामख्याते । “ऐन्द्रोयवस्त्रिदोषघ्नः संग्राही कटुशीतलः ।ज्वरातिसाररक्तार्शःकृभिवीसर्पकुष्ठनुत् । दीपनो गुद-कीलास्रवातास्रश्लेष्मशूलजित्” भावप्र० ।