| YouTube Channel

आशु (Azu)

 
शब्दसागरः
English
आशु
mfn.
 (-शुः-शुः-शु) Going quickly, fleet, first.
mn. (-शुः-शु) Rice ripen-
ing in the rainy season.
n.
 adv. (-शु) Quick, quickly.
E.
 अशू to per-
vade, उण्
aff.
Capeller Eng
English
आशु॑
a.
 swift
n.
adv.
m.
 horse.
Yates
English
आशु (शुः-शु) 2.
m.
n.
 Rice ripening
in the rainy season.
a. Quick.
Spoken Sanskrit
English
आशु - Azu -
adj.
 - quick
आशु - Azu -
adj.
 - fast
आशु - Azu - adverb - immediately
आशु - Azu - adverb - quickly
Wilson
English
आशु
mfn.
 (-शुः-शुः-शु) Going quickly, fleet, fast.
mn. (-शुः-शु)
Rice ripening in the rainy season.
n.
 adv. (-शु) Quick, quickly.
E.
 अशू to pervade, उण्
aff.
Apte
English
आशु [āśu],
a.
 [अश्-व्याप्तौ उण्] Fast, quick -शुः
Ved.
'The quick one', a horse.
Rice (ripening quickly in the rainy season). -शु
ind.
 Fast, quickly, immediately, directly
Bg.*
 2.65
वर्त्म भानोस्त्यजाशु
Me.*
 41, 22. [cf.
L.
 acu
Gr.
 okus.]
Comp.
 -आपस्
a.
 obtaining quickly. -कारिन्, -कृत्
a.
doing anything quickly, smart, active.
operating quickly (as a medicine).-कोपिन्
a.
 irascible, irritable. -क्रिया quick operation of a medicine. -ग
a.
 swift, quick.
(गः) the wind.
the sun.
an arrow
पपावनास्वादितपूर्वमा- शुगः
R.*
 3.54, 11.83, 12.91 -गामिन्
a.
 going quickly.m. the sun. -तोष
a.
 easily appeased or pleased. (षः) an epithet of Śiva. -पत्री a tree which yields frankincense (शल्लकीलता). -पत्वन्
a.
 flying quickly.-फलः A kind of weapon. -बोध
a.
 teaching quickly,
N.
 of a treatise of grammar. -या
a.
 going quickly.
ind.
 quickly. -व्रीहिः rice ripening in the rainy season. -षेणa.
Ved.
 having swift arrows. नम आशुषेणाय चाशुरथाय च Rudra. -संधेय
a.
 Easy to be joined together or reconciled. -हेमन्
a.
 running on quickly, urging the horses. -हेषस्
a.
Ved.
 quickly neighing
having quick horses, quickly praised
(शीघ्रशब्दायमान)
N.
 of the Aśvins.
Apte 1890
English
आशु a. [अश्-व्याप्तौ उण्] Fast, quick.
शुः Ved. 1 ‘The quick one’, a horse.
2 Rice (ripening quickly in the rainy season).
शु ind. Fast, quickly, immediately, directly
वर्त्म भानोस्त्यजाशु Me. 39, 22. [cf. L. acu
Gr. okus.].
Comp.
आपस् a. obtaining quickly.
कारिन्,
कृत् a. {1} doing anything quickly, smart, active. {2} operating quickly (as a medicine).
कोपिन् a. irascible, irritable.
क्रिया quick operation of a medicine.
ग a. swift, quick. (
गः) {1} the wind. {2} the sun. {3} an arrow
पपावनास्वादितपूर्वमाशुगः R. 3. 54, 11. 83, 12. 91.
गामिन् a. going quickly. (
m.). the sun.
तोष a. easily appeased or pleased. (
षः) an epithet of Śiva.
पत्री a tree which yields frankincense (शल्लकीलता).
पत्वन् a. flying quickly.
बोध a. teaching quickly, N. of a grammar.
या a. going quickly. (
ind.) quickly.
व्रीहिः rice ripening in the rainy season.
षेण a. Ved. having swift arrows.
हेमन् a. running on quickly, urging the horses.
हेषस् a. Ved. quickly neighing
having quick horses, quickly praised
(शीघ्रशब्दायमान).
Monier Williams Cologne
English
आशु॑
mfn.
 (√ 1. अश्,
Uṇ.
 i, 1), fast, quick, going quickly,
RV.
AV.
ŚBr.
&c.
आशु (उस्),
m.
Ved.
 the quick one, a horse,
RV.
AV.
आशु॑ (उस् or उ), m
n.
 rice ripening quickly in the rainy season,
ŚBr.
KātyŚr.
L.
आशु॑ (उ),
n.
N.
 of a Sāman
आशु॑ (उ),
ind.
 quickly, quick, immediately, directly,
Suśr.
Megh.
Pañcat.
&c.
आशु [cf. Gk. ὠκύς, ὤκιστος
Lat.
 acu in acupedius, ôcissimus: of the same origin may be the
Lat.
 aquila and accipiter.]
Monier Williams 1872
English
आशु आशु, उस्, उस्, उ (said to be fr. 1. अश्),
fast, quick, going quickly
(उ), ind. quickly, quick,
immediately, directly
(उस्), m., Ved. the quick one,
a horse
(उस् or उ), m. n. rice ripening quickly in the
rainy season
[cf. Gr. ὠκύς, ὤκιστος Lat. acu in
acupedeus, ôcissimus: of the same origin may be
the Lat. aquila and accipiter.]
—आशु-कारिन्, ई, इणी,
इ, doing anything quickly, smart, active
(in medic.)
operating speedily.
—आशु-कोपिन्, ई, इनी, इ, easily pro-
voked, irritable.
—आशु-क्रिया, f. quick procedure.
—आशु-ग, अस्, आ, अम्, going or moving quickly,
swift, fleet
(अस्), m. the wind
the sun
an arrow
N. of one of the first five followers of Śākya-muni.
—आशु-गामिन्, ई, इनी, इ, going or moving quickly
(ई), m. an epithet of the sun.
—आशुङ्-ग, अस्, m., Ved.
N. of an animal, perhaps a bird
going to the horse (?).
—आशु-तोष, अस्, आ, अम्, easily pleased or appeased
(अस्), m., N. of Śiva.
—आशु-त्व, अम्, n. quickness.
—आशु-पत्त्री, f. a tree which yields frankincense,
Boswellia Serrata.
—आशु-पत्वन्, आ, m., Ved. flying
quickly.
—आशु-फल, अस्, m. a kind of weapon.
—आशु-बोध, ‘easily understood, ’ ‘teaching quickly, ’
title of a grammar.
—आशु-मत्, आन्, अती, अत्, Ved. quick
(अत्), ind. quickly.
—१। आशु-या, आस्, आस्, अम्, Ved. (Sāy.)
going quickly.
—आशु-रथ, अस्, आ, अम्, Ved. pos-
sessing a fast chariot.
—आशु-व्रीहि, इस्, m. rice ripen-
ing quickly in the rainy season.
—आशु-षेण, अस्, आ,
अम्, Ved. having swift arrows.
—आशु-हेमन्, आ, m.,
Ved. urged to fast course, running on quickly
inciting
his horses (as an epithet of Agni, especially when
regarded as Apāṃ-napāt).
—आशु-हेषस्, आस्, आस्, अस्,
Ved. having neighing horses
(Sāy.) having quick
horses or quickly praised
epithet of the Aśvins.
—आश्व्-
अपस्, आस्, आस्, अस्, Ved. acting quickly.
—आश्व्-अश्व, अस्,
आ, अम्, Ved. possessed of quick horses
an epithet of
the Maruts.
—आश्वश्व्य, अम्, n., Ved. possession of
quick horses.
Macdonell
English
आशु āś-ú,
a.
 swift:
n.
 quickly, at once
m.
 🞄horse
-kārin,
a.
 operating quickly
-klānta, 🞄pp. quickly faded
-gá,
a.
 moving swiftly
🞄m. arrow
-gamana,
n.
 rapid course
-tva, 🞄n. quickness
-mát, ad. quickly.
Benfey
English
आशु आशु, i. e. probably अश् (see शो)
+ उ, adv. Quickly. Cf. ὠκύς
Lat. ocius,
accipiter = ved. आशुपत्वन्, aquila.
Hindi
Hindi
तेज
Apte Hindi
Hindi
आशु
वि* - अश्+उण्
"तेज, फुर्तीला"
आशु
नपुं*
 - अश्+उण्
चावल
आशुः
पुं*
 - अश्+उण्
चावल
आशु
अव्य* - -
"तेजी से, जल्दी से, तुरन्त, सीधा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आशु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾಟಲ ಧಾನ್ಯ /ಕೆಂಪು ಬತ್ತ
निष्पत्तिः - > अशू (व्याप्तौ) - "उण्" (उ० १-१)
विस्तारः - > "आशुर्वीहिः पाटलः स्यात्" - अम० ।
आशु
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ /ವೇಗವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "तदाशु कर्तुं त्वयि जिह्ममुद्यते विधीयतां तत्र विधेयमुत्तरम्"
उल्लेखाः - > किरा० १-२५
L R Vaidya
English
ASu {% (I) ind. %} Quickly, immediately, directly, कथमपि भवान् गन्तुमाशु व्य्वस्येत् Megh.i.22, वर्त्म भानोस्त्यजाशु 39.
ASu {% (II) m.n. %} Rice.
Bopp
Latin
आशु Adv. celeriter, cito. (Neutrum perditi Adjectivi cu
gr. ὠϰύς respondet
lat. acu-pedeus apud Festum. Huc
etiam cum Pottio 2. 54. trahimus aqui-la, ita ut τῶ उ
vocis आशु vocalis i sit adjecta sicut e. c. in tenui-s e
तनु
etiam accipiter, quod male ab accipiendo deducitur
est velociter volans vel potius veloces alas ha-
bens (ὠϰύπτεϱος), ita ut acci ortum sit assimilatione ex
aqvi sicut e. c. gr. τέσσαϱες et prâcr. चत्तारो = चत्वा-
रस्, v. gr. comp. 312. E german. vet. huc retulerim
Verba âhtian, âhtên, âhtôn persequi, quae a Substantivo
âh-ta persecutio, proscriptio, quod est nostrum Acht,
descendunt. In Sanscrito ipso vox अश्व equus originem
trahere videtur ex nostro आशु, ita ut sit correpta ex
आश्व vel आशव et equus a velocitate sit nominatus,
cui qualitati etiam nomina तुरग, तुरङ्ग et तुरङ्गम debet.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
[āśu: Johnston, notes on Saundarān. 〔vi.9〕 and Buddhac. 〔vi.64〕, assumes use as ‘expletive’, ‘to strengthen the force of the verb, ’ ‘in epic and Buddhist Skt., ’ and suggests relation to the Pali particle assu. He so interprets āśu in Manu 〔4.171〕. I disagree on all this
it seems to me that there is no reason to assume any āśu except the adj. and adverb, quick(ly). Tib. renders quickly at Buddhac. 〔vi.64〕.]
Indian Epigraphical Glossary
English
āśu (SII 2), probably, a hilt.
Lanman
English
āśú, a. swift. [cf. ὠκύ-ς, ‘swift’
Lat.
ōc-ior, ‘swifter.’]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 साक्षात्, आरात्, आशु, क्षिप्रम्, क्षिप्रात्, संनिपत्य, तरसा, मक्षू, मङ्क्षु, शश्वत्
adverb
विरामेन विना।
"त्वम् इतः साक्षात् गृहं गच्छ।"
Synonyms:
 सत्वरम्, शीघ्रम्, आशु, सपदि, झटिति, सहसा, द्राक्, अकालहीनम्, अकालिकम्, अनुष्ठु, आरात्, अनुष्ठुष्ठुया, आः, मनाक्, सकृत्, सद्यः, आपाततः
adverb
त्वरया सह।
"अयि, सत्वरं गृहं गच्छ नो चेत् वर्षा प्रारप्स्यते।"
Synonyms:
 शीघ्रम्, त्वरया, त्वरितम्, द्रुतम्, वेगेन, वेगतः, जवेन, तूर्णम्, आशु, सत्वरम्, सत्वरितम्, अञ्जसा, क्षिप्रम्, झटिति, द्राक्, अजिरम्, अञ्जस्, अभितः, चतुरम्, चपलम्, अम्, क्षेप्णा, क्षेपीयः, द्रवत्
adverb
तीव्रगत्या सह यथा स्यात् तथा।
"शीघ्रम् एतत् कार्यं सम्पन्नतां नयतु।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyen pa
१) आशु २) जव ३) धारव (?) ४) विक्रमिन्
khyab pa
१) अनुयायिन् २) आकुल ३) आक्रामि ४) आशु ५) गत ६) प्रभूत ७) प्रसर ८) प्रसृत ९) विभू १०) विषृत ११) विष्कम्भ १२) विसारिन् १३) व्यापन १४) व्यापिन् १५) व्याप्त १६) व्याप्तत्व १७) व्याप्ति १८) व्याप्तिमत् १९) संकुल २०) स्फरन २१) स्फुट २२) स्फुरण २३) स्फुरत् २४)
mgyogs
१) आशु २) जव
mgyogs pa
१) आशु २) क्षिप्र ३) जव ४) जवन ५) तूर्ण ६) वेग ७) शीघ्र ८) सपदि
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आशुः स्यात्पाटलो व्रीहिर्गर्भपाकी तु षष्टिकः ॥ ११६८ ॥
-wordlist-
आशु (पुं), पाटल (पुं), व्रीहि (पुं), गर्भपाकिन् (पुं), षष्टिक (पुं)
--source--
सांप्रतमधुनेदानीं संप्रत्येतर्ह्यथाञ्जसा ।
द्राक्स्रागरं झटित्याशु मङ्क्ष्वह्नाय च सत्वरम् ॥ १५३० ॥
-wordlist-
साम्प्रतम् (अ), अधुना (अ), इदानीम् (अ), सम्प्रति (अ), एतर्हि (अ), अञ्जसा (अ), द्राक् (अ), स्राक् (अ), अरम् (अ), झटिति (अ), आशु (अ), मङ्क्षु (अ), अह्नाय (अ), सत्वरम् (अ)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
द्राक्
द्राक्, चपल, लघु, मङ्क्षु, स्राक्, तूर्ण, त्वरित, आशु, शीघ्र, अरम्, अह्नाय, सत्वर, क्षिप्र, द्रुत, अञ्जसा, झटिति
द्राक् चपलं लघु मङ्क्षु स्राक् तूर्णं त्वरितमाशु शीघ्रमरम् ।
अह्नाय सत्वरं च क्षिप्रं द्रुतमञ्जसा झटिति ॥ ६९७ ॥
verse 4.1.1.697
page 0081
नाममाला
Sanskrit
क्षिप्र, आशु, मङ्क्षु, अरम्, शीघ्र, सहसा, झटिति, द्रुत, तूर्ण, जव, स्यद, रंहस्, रयस्, वेग, तरस्, लघु
क्षिप्राशुमङ्क्ष्वरं शीघ्रं सहसा झटिति द्रुतम् ।
तूर्णं जवः स्यदो रंहो रयो वेगस्तरो लघुः ॥ १७२ ॥
verse 0.1.1.172
page 0083
Vedic Reference
English
Āśu, the ‘swift, ’ is frequently used without Aśva to denote
the chariot steed from the Rigveda^1 onwards.
1) ii. 16, 3
31, 2
38, 3, etc.
Av. ii.
14, 6
iv. 27, 1
xiii. 2, 2
Taittirīya
Saṃhitā, i. 8, 10
Satapatha Brāh-
maṇa, v. 3, 3, 3, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आशुः,
पुं,
क्ली,
 (अशू + उण् ।) प्रावृट्कालसमुद्भव-धान्यं । आउश इति भाषा । तत्पर्य्यायः । प्रीहिः२ पाटलः ३ । अस्य गुणाः । मधुरत्वम् । पाकेअम्लत्वम् । पित्तकारित्वम् । गुरुत्वञ्च । इतिराजवल्लभः ॥
आशु,
क्ली,
 (अश्नुते इति । अशूङ् व्याप्तौ उण् ।)शीघ्रम् । द्रुतम् । (यथा शाकुन्तले १ अङ्के ।(“तदाशु कृतसन्धानं प्रतिसंहर सायकम्” ।)सत्त्वगामि चेत् त्रि । इत्यमरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आशु
त्रि०
 अश--व्याप्तौ उण् । १ शीघ्रे “यदाशुभिः पततियोजना पुरः” ऋ० २, १६, ३, गुणवचनत्वात् स्त्रियां वा ङीप् ।वर्षाभवे २ धान्यभेदे
पु०
 (आउस) । तस्य षष्टिदिवसमघ्येपच्यमानतयाऽऽशुपाकात् आशुत्वम् तद्गुणलक्षणानि भाव-प्र० । “वार्षिकाः काण्डिताः शुक्लाव्रीहयश्चिरपाकिणः ।कृष्णव्रोहिः पाटलश्च कुक्कुंटाण्डक इत्यपि । शालीमुखोजतुमुख इत्याद्याव्रीहयः स्मृताः । कृष्णव्रीहिः स विज्ञेयोयः कृष्णतुषतण्डुलः (कोद्रव) । पाटलः पाटलापुष्पवर्ण्णको व्रीहिरुच्यते (राङ्गिधान्य) कुक्कुटाण्डाकृतिर्व्रीहिःकुक्कुटाण्ड इहोच्यते । शालीमुखः कृष्णशुकः कृष्णतण्डुलउच्यते । लाक्षावर्ण्णं मुख यस्य ज्ञेयोजतुमुखस्तु सः ।व्रीहयः कथिताः पाके मधुरा वीर्य्यतो हिमाः । अल्पाभि-ष्यन्दिनोबद्धवर्चस्काः षष्टिकैः समाः” “कृष्णव्रीहिर्वर-स्तेषां तस्मादल्पगुणाः परे” ३ पाटले व्रीहौ
न०
 ।४ क्रियाविशेषणत्वे
न०
 । “प्रत्युद्यातः कथमपि भवान्गन्तुमाशु व्यवस्येत्” शान्तिं नेयं प्रणयिभिरतोवर्त्मभानोस्त्यजाशु” मेघदूतम् “स जीवसन्नेव शूद्रत्वमाशु गच्छतिसान्वयः” कुलान्येव नयन्त्याशु समस्तानि च शूद्रताम्” मनुः
Capeller
German
आशु॑ schnell
n.
 adv.
m.
 Ross.
Grassman
German
āśú, a., Superl. ā́śiṣṭha, rasch, schnell, gr. ὠϰύ-ς, Superl. ὤϰιστο-ς [von 1. aś, erreichen, (im Laufe) einholen], von Rossen (áśva, árvat, átya, hári, étaśa, dadhikrā́, tā́rkṣya, -sápti, váhnī), Vögeln [pataṃgá, śyená], Wagen [rátha], Rad [cakrá], Boten [dūtá], Siegern [jétṛ], dem Winde [vā́ta] dem Indra, dem Soma, dem Somastrome oder den Somatropfen [sóma, índu, sárga, máda], die häufig mit Rossen verglichen werden (Buch IX), selten von abstracten Gegenständen [hóman]
2〉 m., Ross.
-ús árvā {307, 4}
étaśas {582, 14}
índras {929, 1}
sómas {768, 1}
{751, 1}
(jánas) {534, 9}. — 2〉 {318, 8}
{776, 20}.
-úm áśvam {117, 9}
{587, 5}
{933, 10}
árvantam {91, 20}
átyam {135, 5}
dadhikrā́m {335, 1}
tā́rkṣyam {1004, 1}
sáptim {982, 1}
śyenám {334, 2}
rátham {339, 2}
cakrám {297, 3}
dūtám (agním) {303, 4}
{243, 8}
jétāram (índram) {708, 7}
jáyantam {398, 1}
(vā́tam) {303, 11}
(sómam) {4, 7}. — 2〉 {60, 5}
{223, 3}
{774, 18}.
-ú hóma {84, 18}.
-áve (índrāya) {4, 7}.
-ós (dadhikrā́vṇas) {334, 9}.
-ū́ [d.] hárī {269, 4}.
-ávas áśvās {945, 3}
áśvāsas {904, 5}
árvantas {360, 1}
{639, 6}
átyās {725, 6}
hárayas {1018, 8}
patamgā́s {118, 4}
ádrayas {920, 8}. _{920, 1}
sómās {135, 6}
{729, 1}
{735, 1}
{775, 4}
sómāsas {5, 7}
{734, 1}
{776, 4}
índavas {621, 15}
{774, 1}
[Page188] {775, 26} {776, 16}
{779, 7}
sárgāsas {781, 6}
mádās {798, 1}. — 2〉 {140, 4}
{222, 2}
{666, 23}
{683, 14}
{795, 2}.
-ún árvatas {501, 12}. — 2〉 {325, 4}
{894, 2}.
-úbhis áśvais {409, 1}
áśvebhis {633, 11}
etaśébhis {875, 7}
śyenébhis {625, 7}
ráthebhis {727, 1}. — 2〉 {37, 14}
{207, 3}
{225, 3}
{229, 3}
{415, 11}
{674, 1}
{1018, 7}.
-úṣu draváccakreṣu (rátheṣu) {654, 18}.
-iṣthās [m.] váhnayas {215, 13}.
āśú:
-ávas mádāsas {781, 7}
{798, 2}.
Burnouf
French
आशु आशु a. rapide
hâtif, précoce.
Au
n.
 rapidement.
Gr.
ὠϰύς.
आशुकारिन् a. (कृ) qui fait ou agit promptement,
expéditif.
आशुग a. (गम्) qui va vite. -- S.
m.
 vent
flèche.
आशुत्व
n.
 rapidité
précocité
gr.
ὠϰύτης.
आशुपत्री
f.
 (पत्र) boswellia serrata, bot. plante qui
produit l'encens.
आशुव्रीहि
m.
 (व्रीहि riz) riz hâtif, qui mûrit dans
la saison des pluies.
आशुशुक्षणि
m.
 (शुष्) m à
m.
 qui dessèche vite, c-à-d.
air, vent, feu.
Stchoupak
French
आशु-
a. rapide
-उ rapidement.
°कारिन्- a. qui opère rapidement.
°ग- a. qui va vite
m.
 flèche.
°गामिन्-
m.
 soleil.
°तोष- a. aisé à satisfaire.
°विक्रम- a. au pas rapide.
°श्रवस्-
m.
n.
 d'un cheval mythique.
°संधेय- a. v. aisé à joindre
à réconcilier.