आशा (AzA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishआशा - AzA - - expectation
आशा - AzA - - space
आशा - AzA - - hope
आशा - AzA - - hope - personified as the wife of a vasu
आशा - AzA - - wish
आशा - AzA - - prospect
आशा - AzA - - hope personified as the daughter-in-law of manas
आशा - AzA - - quarter of the heavens
आशा - AzA - - desire
आशा - AzA - - region
आशा - AzA - - direction
आशा - AzA - prep. - in view of
आशा AzA quarter of the heavens
प्रदिव् pradiv fifth of seven heavens
ककुभ् kakubh region or quarter of the heavens
दिङ्मुख diGmukha any quarter or point of the heavens
शिशुमारशिरस् zizumAraziras part of the heavens having stars of that shape
अरूपराग arUparAga longing for immaterial life in the higher heavens
उपधूमिता upadhUmitA quarter of the heavens to which the sun is proceeding
चतुर्महाराज caturmahArAja 4 great kings or guardians of the lowest of the 6 sensuous heavens
सङ्क्रान्ति saGkrAnti passage of the sun or a planet from one sign or position in the heavens into another
गजवीथी gajavIthI course of the elephant or that division of the moon's course in the heavens which contains the signs rohiNI
गजवीथि gajavIthi division of the moon's course in the heavens which contains the signs rohiNI , mRga-ziras , and ArdrA , or (according to others) punar-vasu , tiSya , and AzleSA
Wilson
EnglishApte
Englishआशा [āśā], [आसमन्तात् अश्नुते आ-अश्-अच्]
(a) Hope, expectation, prospect
तामाशां च सुरद्विषाम् 12.96
आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् Subhāṣ.
त्वमाशे मोघाशे 3.6
so ˚भग्न, ˚निराश (b) Wish, desire (in 3-45 आशा is compared to a river).
False hope or expectation.
Space, region, quarter of the compass, direction
अगस्त्याचरितामाशामनाशास्यजयो ययौ 4.44
7.9
Mark also the pun on the word आशा (a direction, a desire) in आशापूरैककर्मप्रवणनिजकरप्राणिताशेषविश्वः (सूर्यः) Nāg.3.18.Comp. -अन्वित, -जनन hopeful, inspiring hope
वचोभिराशाजननैः 3.9. -कृत attended with the hope of success. -गजः a guardian elephant of a quarter or point of the compass
see अष्टदिग्गज. -तन्तुः a thread of hope, slender hope
चिरादाशातन्तुस्त्रुटतु 4.3, 9.26.
पालः a guardian or regent of the regions or quarters
see अष्टदिक्पाल.
A chief ruling over 1 villages. Śukra. 1.191. -पिशाचिका deceptive or illusive hope, phantom of hope. -पुरगुग्गुलुः or -संभवः a kind of Bdellium. -प्राप्त successful (= प्राप्ताश).
बन्धः the tie or bond of hope, confidence, trust, expectation
गुर्वपि विरहदुःखमाशाबन्धः साहयति 4.16
6.25
3
3
1.
consolation.
a spider's web.-भङ्गः disappointment. -वह inspiring hope. (-हः) of a son of heaven. -वासस् Naked
Bh. -विभिन्नa. disappointed in expectation. -हीन despairing, despondent.
Apte 1890
Englishआशा [आसमंतात् अश्नुते आ-अश्-अच्] 1 (a) Hope, expectation, prospect
तामाशां च सुरद्विषां R. 12. 96
आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखं Subhāṣ.
त्वमाशे मोघाशे Bh. 3. 6
so भग्न, °हत, °निराश &c. (b) Wish, desire (in Bh. 3. 25 आशा is compared to a river).
2 False hope or expectation.
3 Space, region, quarter of the compass, direction
अगस्त्याचरितामाशामनाशास्यजयो ययौ R. 4. 44
Ki. 7. 9.
Comp.
अन्वित,
जनन a. hopeful, inspiring hope
V. 3. 9.
कृत a. attended with the hope of success.
गजः a guardian elephant of a quarter or point of the compass
see अष्टदिग्गज.
तंतुः a thread of hope, slender hope
Māl. 4. 3, 9. 26.
पालः a guardian or regent of the regions or quarters
see अष्टदिक्पाल.
पिशाचिका deceptive or illusive hope, phantom of hope.
पुरगुग्गुलुः or
संभवः a kind of Bdellium.
प्राप्त a. successful (= प्राप्ताश).
बंधः {1} the tie or bond of hope, confidence, trust, expectation
गुर्वपि विरहदुःखमाशाबंधः साहयति Ś. 4. 15
Ve. 6. 25
V. 3
U. 3
Me. 10. {2} consolation. {3} a spider's web.
भंगः disappointment.
वह a. inspiring hope. (
हः) N. of a son of heaven.
विभिन्न a. disappointed in expectation.
हीन a. despairing, despondent.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English1. आ-शा, f. wish, desire, hope, expectation, pros-
pect
hope personified as the wife of a Vasu: (for 2.
आशा see next page.)
—आशा-कृत, अस्, आ, अम्, lit.
‘made expectation, ’ attended with the expectation (of
being gratified) or hope of success.
—आशान्वित (°शा-
अन्°), अस्, आ, अम्, having hope.
—आशा-पिशाचिका, f.
fallacious hopes.
—आशा-प्राप्त, अस्, आ, अम्, success-
ful, possessing the object hoped for.
—आशा-बन्ध,
अस्, m. band of hope, confidence, trust, expectation
a spider's web.
—आशा-भङ्ग, अस्, m. disappointment.
—आशा-वत्, आन्, अती, अत्, hoping, having hope, trust-
ing.
—आशा-वह, अस्, m. bringing hope
N. of a son
of heaven
of a Vṛṣṇi.
—आशा-विभिन्न, अस्, आ,
अम्, disappointed in expectation.
—आशा-हीन, अस्,
आ, अम्, one who has lost all hope, desponding,
despairing.
आशा 2. आशा, f. (fr. rt. 1. अश्
for 1. आ-शा see
last page under आ-शंस्), space, region, quarter of the
compass, an intermediate region.
—आशा-गज, अस्, m.
an elephant of a quarter or point of the compass, sup-
porting one division of the globe.
—आशा-दामन्, आ,
m., N. of a king.
—आशादित्य (°शा-आद्°) or आशार्क
(°शा-अर्°), अस्, m., N. of a commentator.
—आशा-पाल,
अस्, m., Ved. a defender or guardian of the regions or
quarters.
—आशा-पुर, आम्, n., N. of a town.
—आशा-
पुर-गुग्गुलु, उस्, or आशापुर-सम्भव, अस्, m.
a kind of Bdellium.
Macdonell
EnglishBenfey
Englishआशा आशा,
I. i. e. 1. अश् + अ, A
quarter, a region, Rām. 3, 22, 8.
II.
i. e. आ-शंस्,
1. Desire, Hit. d. 105.
2.
Hope, Daśak. 191, 5.
--
दुस्-,
want of hope, Rājat. 3, 213.
धन-,
desire of wealth, Hit. i. d. 105.
निस्-,
, शा, hopeless, Rām. 4, 19, 4.
भग्न- (vb. भञ्ज्), disappointed.
हत- (vb. हन्), hopeless, despe-
rate, Mālav. 36, 20.
Hindi
Hindiइच्छा
Apte Hindi
Hindiआशा
- आ+अश्+अच्
"उम्मीद, प्रत्याशा, भविष्य"
आशा
- आ+अश्+अच्
मिथ्या आशा या प्रत्याशा
आशा
- आ+अश्+अच्
"स्थान, प्रदेश, दिग्देश, दिशा"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿಕ್ಕು
प्रयोगाः - > "अनुजगुरुरथ दिव्यं दुन्दुभिध्वानमाशाः"
उल्लेखाः - > किरा० ३-६०
आशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರೀಕ್ಷೆ /ಪ್ರತ್ಯಾಶೆ
प्रयोगाः - > "राघवो रथमप्राप्तां तामाशां च सुरद्विषाम्"
उल्लेखाः - > रघु० १२-९६
आशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಸೆ /ಅಪೇಕ್ಷೆ
प्रयोगाः - > "महोत्सवमिवाशानामाशाभ्यधिकसम्पदम्"
उल्लेखाः - > याद० १६-४
आशा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಯಕೆ
प्रयोगाः - > "आशा बलवती राजन् पुत्राणां तेऽभवत्तदा"
उल्लेखाः - > भा० शल्य० ७-१६
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit१०, अङ्गुलि, अङ्गुली, अवतार, आशा, ककुभ्, कर्म, काष्ठ, काष्ठा, दिक्, दिक्पाल, दिश्, दिशा, पङ्क्ति, रावणशिरस्, हरित्
E Bharati Sampat
Sanskrit(स्त्री) आ समन्तात् अश्नुते । आ+अशू(व्याप्तौ)+अच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। १.दिक् । ‘अनुजगुरथ दिव्यं दुन्दुभिध्वानमाशाः’ किराता०३.६०। २.प्रत्याशा । ‘राघवो रथमप्राप्तां तामाशां च सुरद्विषाम्’ रघुः १२.९६। ३.अपेक्षा । ‘महोत्सवमिवाशाभ्यधिकसम्पदम्’ याद०१६.४। ४.दुर्लभस्य आशा, दुराशा । ‘आशा बलवती राजन् पुत्राणां तेऽभवत्तदा’ भा०शल्य०७.१६।
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritककुभ्
स्त्री
ककुभ्, आशा, संज्ञा
आशासंज्ञे ककुप्प्रोक्ते स्तनमेघौ पयोधरौ ॥ २६ ॥
verse 3.1.1.26
page 0015
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishĀśā,
(1) n. of one of four daughters of Indra: Mv 〔ii.58.22 ff.〕
all four are among eight devakumārikā in the northern quarter, Mv 〔iii.309.9〕 = LV 〔391.4〕
(2) n. of a [Page109-b] female lay-disciple (upāsikā): Gv 〔99.12 ff.〕 In mg. 1 certainly a personification of āśā hope: the other three are Śraddhā, Śrī, and Hrī, qq.v.
Lanman
EnglishWordnet
Sanskrit आशा
दक्षप्रजापतेः कन्या।
"आशायाः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
दिक्, आशा, हरित्, निदेशिनी, दिशा, ककुभः, हरितः, गौः
क्षितिजस्य कल्पितेषु चतुर्षु विभागेषु एकः।
"मम गृहम् उत्तरस्यां दिशि वर्तते।"
आशा, प्रत्याशा, आशंसा, आकाङ्क्षा, अपेक्षा, स्पृहा, आशाबन्धः, मनोरथः, व्यपेक्षा, प्रतीक्षा, सम्प्रतीक्षा, निरीक्षा, उदीक्षणम्, ईप्सितम्, मनस्विता
मनसः अवस्था यस्यां कोऽपि किमपि वस्त्वोः प्राप्तिः आशंसते।
"भवतः एषा आकाङ्क्षा नासीत् अस्माकम्। "
Sanskrit Tibetan
Tibetandgongs pa
१) अभिप्राय २) अभिसन्धि ३) आशय ४) आशा ५) चित्त ६) चिन्तयन्ति ७) बुद्धि ८) भाव ९) मनोरथ १०) विगर्ह ११) संकोचन १२) सन्धा १३) सन्धि १४) समन्वाहार १५) समन्वाहृत १६) स्मृति १७)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritघनोपलस्तु करकः काष्ठाशा दिग्धरित्ककुप् ॥ १६६ ॥
घनोपल (पुं), करक (त्रि), काष्ठा (स्त्री), आशा (स्त्री), दिश् (स्त्री), हरित् (स्त्री), ककुभ् (स्त्री)
गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥
p{0021}
लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।
काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥
कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।
अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥
गृध्नु (पुं), गर्धन (पुं), तृष्णज् (पुं), लिप्सु (पुं), लुब्ध (पुं), अभिलाषुक (पुं), लोलुप (पुं), लोलुभ (पुं), लोभ (पुं), तृष्णा (स्त्री), लिप्सा (स्त्री), वश (पुं), स्पृहा (स्त्री), काङ्क्षा (स्त्री), आशंसा (स्त्री), गर्ध (पुं), वाञ्छा (स्त्री), आशा (स्त्री), इच्छा (स्त्री), ईहा (स्त्री), तृष् (स्त्री), मनोरथ (पुं), काम (पुंक्ली), अभिलाष (पुं), अभिध्या (स्त्री), परस्वेहा (स्त्री), उद्धत (पुं), अविनीत (पुं), विनीत (पुं), निभृत (पुं), प्रश्रित (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritआशा
आशा, ककुभ्, काष्ठा, हरित्, दिश्
आशाः ककुभः काष्ठा हरितश्च दिशः समाख्याताः ।
verse 1.1.1.100
page 0013
तृष्णा
तृष्णा, अभिलाष, लिप्सा, आशा, धनाया, गर्धना
तृष्णाभिलाषो लिप्साशा धनाया गर्धनोच्यते ।
verse 2.1.1.364
page 0043
नाममाला
Sanskritकाष्ठा, ककुप्, दिक्, आशा, दक्षकन्या, हरित्
काष्ठा ककुब्दिगाशा च दक्षकन्या तथा हरित् ।
तत्पर्यायपरं योज्यं प्राज्ञैः पालगजाम्बरम् ॥ ६१ ॥
verse 0.1.1.61
page 0032
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआशा, (आ समन्तात् अश्नुते व्याप्नोतीति ।आङ् + अशू + पचाद्यच् + टाप् ।) दीर्घाकाङ्क्षा ।आयता तृष्णा । (यथा, शान्तिशतके, ४ । २६ ।“आशा नाम नदी मनोरथजला तृष्णातरङ्गाकुला” ।दिक् । इत्यमरः ।वासवाशामुखे भाति इन्दुश्चन्दनविन्दुवत्” ॥
इति साहित्यदर्पणे १० परिच्छेदे । स्वनामख्यातादक्षप्रजापतिकन्या । यथा, हरिवंशे, --“श्रीर्ह्रोर्धृतिस्तथा कीर्त्तिराशा मेधा च सुव्रता” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritआशा स्त्री समन्तात् अश्नुते आ + अश--अच् । दिशि, “अगस्त्याचरितामाशामनाशास्यजयोययौ” रघुः “कर-भकण्ठकडारमाशाः” माघः । “गच्छतस्तस्य चित्ररथतनयान केवलमन्तर्बहिरपि सैव सर्व्वाशानिबन्धनमासीत्” काद० ।दिक् च नैयायिकादिमते संख्यापरमितिपृथक्त्वसंयोगवि-भागाश्रयोद्रव्यभेदः दैशिकपरत्वापरत्वयोरसमवायिकारण-संयोगाश्रयतया तत्सिद्धिः तस्या एकत्वेऽपि उपाधि-भेदात् प्राच्यादिव्यवहारः तथा च यत्पुरुषस्य उदयगिरिसन्निहिता या दिक् सा तस्य प्राची, उदयगिरिव्यव-हिता प्रतीची तत्पुरुषीयमेरुसन्निहिता दिगुदीची “सर्वे-षाञ्चैव वर्षाणां मेरुरुत्तरतः स्थितः” इत्युक्तेस्तस्यास्तथा-त्वम् । तद्व्यवहिता दिक् अवाची । इयञ्च दिक् ईश्वरएवेति रघुनाथः “दिक्कालावीश्वरान्नातिरिच्यते” इतिपदार्थखण्डने तस्योक्तेः सां० कौ० मते यदुपाधिना पूर्व्वा-परत्यव्यवहारस्तदुपाधेरेव दिक्शब्दवाच्यत्वं न तदाश्रयत्वे-नातिरिक्तदिक्कल्पनम् तथा च गगनात्मकत्वमेव दिशः“दिक्कालावाकाशादिभ्यः” सां० सू० आकाशोपा-धिभ्यामेव दिक्कालयोर्नार्थान्तरत्वमिति व्यवस्थापितम् ।२ अशक्योपायार्थविषयायाम् तीव्राकाङ्क्तायाम् ३ अ-प्राप्तप्राप्तीच्छायां तृष्णायां च । “आशा बलवतीराजन्! शल्योजेष्यति पाण्डवान्” “तामाशां हृदयेकृत्वा” भा० शल्यप० । “आशा हि परमं दुःखंनैराश्यं परमं सुखम् । यथा संछिद्य कान्ताशां सुखंसुष्वाप पिङ्गला” पुरा० “मनो बभूवेन्दुमतीनिराशम्” ।“राघवोरथमप्राप्तां तामाशाञ्च सुरद्विषाम्” रघुः आशा-याश्च व्रह्मरूपेणोपासनं श्रुतौ विहितं यथा “स्मरा-द्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान् ब्रवीत्विति” प्रश्ने “आशा-वाव स्मराद्भूयस्याशेद्धोवै स्मरोमन्त्रानधीते कर्म्माणि कुरुतेपुत्रांश्च पशूंश्चेच्छत इमं च लोकममुञ्चेच्छत आशामुपा-स्वेति । स य आशां ब्रह्मेत्युपास्ते आशयास्य सर्व्वे कामाःसमृध्यन्त्यमोघाः हास्याशिषो भवन्ति यावदाशायागतं तत्रास्य यथा कामचारो भवति य आशां ब्रह्मेत्यु-पास्ते” छा० उ० व्याख्यातं च भा० । यथा “आशा वावस्मराद्भूयसी । अप्राप्तवस्त्वाकाङ्क्षा आशा तृष्णा कामइति यामाहुः पर्य्यायैः । सा च स्मरात् भूयसी । कथम्?आशया ह्यन्तःकरणस्थया स्मरति स्मर्त्तव्यम् । आशाविषयरूपं स्मरन्नसौ स्मरो भवति आशेद्ध आशयाभिवर्द्धितःस्मरभूतः स्मरन्नृगादीन्मन्त्रानधीतेऽधीत्य च तदर्थं ब्राह्म-णेभ्यो विधींश्च श्रुत्वा कर्म्माणि कुरुते तत्फलाशयैव ।पुत्रांश्च पशूंश्च कर्म्मफलभूतानिच्छतेऽभिवाञ्छति आशयैवतत्साधनान्यनुतिष्ठन् इमञ्च लोकमाशेद्धएव स्मरन् लोक-संग्रहसेतुभिरिच्छन्नमुञ्च लोकमाशेद्धः स्मरन् स्मराकाशा-दिनामपर्य्यन्तं जगच्चक्रीभूतं प्रतिप्राणि, अत आशायाःस्मरादपि भूयस्त्वमित्यत आशामुपास्व । यस्त्वाशांब्रह्मेत्युपास्ते शृणु तस्य फलम् आशया सदोपासितयास्यो-पासकस्य सर्वे कामाः समृद्ध्यन्ति समृद्धिं गच्छन्त्यमोघा-हास्याशिषः प्रार्थनाः सर्व्वा भवन्ति यत् पार्थितं सर्व्वंतदवश्यं भवतीत्यर्थः” । ईषद्भेदमादायैव आशाकामतृष्णादे-र्भेदः तदभिप्रायेणैव “आशा नाम नदी मनोरथजला तृष्णा-तरङ्गाकुला” इत्यादौ आशादीनां भेदेन वर्ण्णनम् ।
Capeller
GermanGrassman
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
