| YouTube Channel

आवसथ (Avasatha)

 
शब्दसागरः
English
आवसथ mn. (-थः-थं)
1. A house.
2. A fire temple or place where sacrificial
fire is preserved.
m.
 (-थः)
1. A treatise on the poetical metre called
Ārya. (आर्य्याकोषः) see आर्य्या.
2. A particular religious observance.
E.
 आङ् before वस् to dwell, अथ Unādi
aff.
Capeller Eng
English
आवसथ॑
m.
 dwelling-place, habitation.
Yates
English
आ-वसथ (थः-थं) 1.
m.
n.
 A house
a
fire temple
a work on Āryā.
Wilson
English
आवसथ
mn. (-थः-थं)
1 A house.
2 A fire temple or place where sacrificial fire is preserved.
m.
 (-थः)
1 A treatise on the poetical metre called Ārya. (आर्य्याकोषः) see
आर्य्या.
2 A particular religious observance.
E.
 आङ् before वस to dwell, अथ Uṇādi
aff.
Apte
English
आवसथः [āvasathḥ], [आवस्-अथच्
Uṇ.*
 3.116.
A dwelling, dwelling-place, residence, house, habitation
निवसन्नावसथे पुराद्बहिः
R.*
 8.14
रोगी चिरप्रवासी परान्नभोजी परावसथशायी । यज्जीवति तन्मरणं यन्मरणं सो$स्य विश्रामः ॥ Subh. Ratn.
A resting place, asylum
Ms.*
 3.17
Mb.
 * 12.14-41
स ह सर्वत आवसथान् मापयाञ्चक्रे । Ch.
Up.*
 4.1.1. -स...... ग्रासाच्छादनावसथान् प्रतिविदध्यात् Kau.
A.
 1.11.
A dwelling for pupils and ascetics.
A village.
A particular religious observance.
A fire-sanctuary, a place where sacrificial fire is preserved.
Apte 1890
English
आवसथः [आवस्-अथच् Uṇ. 3. 116] 1 A dwelling, dwelling-place, residence, house, habitation
निवसन्नावसथे पुराद्बहिः R. 8. 14.
2 A resting place
asylum.
3 A dwelling for pupils and ascetics.
4 A village.
5 A particular religious observance.
6 A fire-sanctuary, a place where sacrificial fire is preserved.
Monier Williams Cologne
English
आ-वसथ॑
m.
 (Uṇ. iii, 114) dwelling-place, abode, habitation, night's lodging,
AV.
 ix, 6, 7
ŚBr.
ChUp.
Mn.
R.
Hit.
Ragh.
&c.
a dwelling for pupils and ascetics
a village
a particular religious observance,
L.
a treatise on Āryā metres,
T.
Monier Williams 1872
English
आ-वसथ, अस्, m. a dwelling-place, habitation
a
house
a fire-temple or place where sacrificial fire is
preserved
a dwelling for pupils and ascetics
a par-
ticular religious observance
a treatise on the Āryā
metre.
Benfey
English
आवसथ आ-वस् + अथ,
m.
1. A rest-
ing-place, Man. 3, 107.
2. A house.
3.
The mansion of the holy fire, Man. 4, 151.
--
Comp.
देव-,
m.
 a temple, Rājat. 4, 325.
Apte Hindi
Hindi
आवसथः
पुं*
 - आ+वस्+अथच्
"आवास, आवास-स्थान, घर, निवास"
आवसथः
पुं*
 - आ+वस्+अथच्
"विश्राम करने का स्थान, विश्रामस्थल"
आवसथः
पुं*
 - आ+वस्+अथच्
"छात्रावास, सन्यासाश्रम"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आवसथ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಸಸ್ಥಾನ /ಮನೆ
निष्पत्तिः - > आ + वस (निवासे) - "अथः" (उ० ३-११६)
प्रयोगाः - > "निवसन्नावसथे पराद्बहिः"
उल्लेखाः - > रघु० ८-७४
आवसथ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಾನ
आवसथ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಾಮ /ಹಳ್ಳಿ
आवसथ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಶ್ರಮ /ತಪಸ್ವಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳ
आवसथ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಗಾಗ್ನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಡುವ ಸ್ಥಳ
L R Vaidya
English
AvasaTa {% m.n. %} 1. A dwelling place, a house
2. a dwelling for pupils and ascetics, निवसन्नावसथे पुराद्वह्निः R.viii.14.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) आ+वस(निवासे)+अथः। उ०३.११६। १.वासस्थानम् । ‘निवसन्नवसथे पुराद्बहिः’ रघुः ८.७४। २.विश्रान्तिस्थानम् । ३.ग्रामः। ४.आश्रमः। ५.यागाग्निआवसथ्यस्य रक्षकस्थानम् ।
Bopp
Latin
आवसथ m. (r. वस् s. थ servato classis charactere अ) ha-
bitatio, domus, domicilium.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khang pa
१) आगार २) आवसथ ३) कुटिका ४) कुटी ५) गृह ६) गेह ७) धामन् ८) प्रासाद ९) भवन १०) मन्दिर ११) लयन १२) वेशमन् १३) शाला १४) संगीतिप्रासाद १५) सदन
khyim
१) अगार २) आगार ३) आवसथ ४) ओकस् ५) कुल ६) गृह ७) गेह ८) निवेशन ९) परिवेश १०) पुर ११) प्रासाद १२) भवन १३) राशि १४) लयन १५) वेश्म १६)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥
धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
-wordlist-
गेहभू (स्त्री), वास्तु (पुंक्ली), गेह (पुंक्ली), गृह (पुंक्ली), वेश्मन् (क्ली), निकेतन (क्ली), मन्दिर (स्त्रीक्ली), सदन (क्ली), सद्मन् (क्ली), निकाय्य (पुं), भवन (पुंक्ली), कुट (पुं), आलय (पुं), निलय (पुं), शाला (स्त्री), सभा (स्त्री), उदवसित (क्ली), कुल (क्ली), धिष्ण्य (क्ली), आवसथ (क्ली), स्थान (क्ली), पस्त्य (क्ली), संंस्त्याय (पुं), आश्रय (पुं), ओकस् (क्ली), निवास (पुं), आवास (पुं), वसति (स्त्री), शरण (क्ली), क्षय (पुं), धामन् (क्ली), अगार (क्ली), निशान्त (क्ली), कुट्टिम (क्ली), बद्धभू (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आवास
आवास, आवसथ, गृह, भवन, स्थान, निशान्त, कुल, संस्त्याय, निलय, निकाय्य, उटज, गेह, कुट, मन्दिर, धिष्ण्य, धामन्, निकेतन, सदन, पस्त्य, वास्तु, क्षय, शाला, वेश्मन्, निवेशन, उदवसित, सद्मन्, ओकस्, शरण, अगार, निवसन, आलय
आवासावसथं गृहं च भवनं स्थानं निशान्तं कुलं,
संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम् ।
धिष्ण्यं धाम निकेतनं च सदनं पस्त्यं च वास्तु क्षयः
शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते च सद्मौकसी ॥ २९१ ॥
शरणमगारं निवसनमालय एकार्थवाचकाः शब्दाः ।
verse 2.1.1.291
page 0035
नाममाला
Sanskrit
सदन, सद्म, भवन, धिष्ण्य, वेश्मन्, मन्दिर, गेह, निकेतन, आगार, निशान्त, निवृत, गृह, वसति, आवसथ, आवास, स्थान, धामन्, आस्पद, पद, निकाय, निलय, पस्त्य, शरण, आलय
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम् ।
गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् ॥ १३२ ॥
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम् ।
निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् ॥ १३३ ॥
verse 0.1.1.132
page 0067
Vedic Reference
English
Ā-vasatha (‘dwelling’). — The precise sense^1 of this term
appears to be a place for the reception of guests, especially
Brāhmaṇas and others on the occasion of feasts and sacrifices
(somewhat like the modern meaning of Dharma-śālā as a rest-
house for pilgrims), a use derived from the more general sense
of ‘abode.’^2
1) Av. ix. 6, 5 (a hymn in praise of
entertaining Brāhmaṇas)
Taittirīya
Brāhmaṇa, i. 1, 10, 6
iii. 7, 4, 6
Satapatha Brāhmaṇa, xii. 4, 4, 6
(where Eggeling renders the word as if
meaning ‘house’ merely)
Chāndogya
Upaniṣad, iv. 1, 1, etc. Details are
given in the Sūtras — e.g., Āpastamba
Śrauta Sūtra, v. 9, 3
Dharma Sūtra,
ii. 9, 25, 4.
2) E.g., Aitareya Upaniṣad, iii. 12.
Cf. Hillebrandt, Vedische Mythologie, 2,
120, n. 1.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आवसथं,
क्ली,
 (आवसन्ति आगत्य वसन्ति अस्मिन् ।आङ् + वस + अथच् ।) गृहं । इति हेमचन्द्रः ॥
(वसतिस्थानं । विश्रामस्थानं । अग्निगृहं । अग्नि-होत्रस्थानं ।रघुवंशे, ८ । १४ “निवसन्नावसथे पुराद्वहिः” ।मनुः । ३ । १०७ ।“आसनावसथौ शय्यामनुव्रज्यामुपासनाम्” ।)
आवसथः,
पुं,
 (आवसन्त्यत्र । आ + वस + अधि-करणे अथच् ।) गृहं । (यथा, हितोपदेशे मित्र-लाभे “अस्ति चम्पकाभिधानायां नगर्य्यां परि-ब्राजकावसथः” ।) आर्य्याकोषः । आर्य्याच्छन्दसोग्रन्थभेदः । व्रतविशेषः । इत्युणादिकोषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आवसथ
पु०
 आवसत्यत्र आ + वस--अथच् । १ वसतिस्थाने, २ विश्रामस्थाने ३ ग्रामे ४ व्रतभेदे च । तत्र वासस्थाने“दूरादावसथान्मूत्रं दूरात् पादावसेचनम्” मनुःविश्रामस्थाने । “आसनाव सथौ शय्यामनुव्रज्यामु-पासनाम्” मनुः विश्रामस्थाने “स किलाश्रममन्त्यमा-श्रितो निवसन्नावसथे पुराद्बहिः” रघुः । ग्रामे “सह-सर्व्व त आवसथान् मापयाञ्चक्रे” छा० उ० । ५ आर्य्या-च्छन्दोरचिते कोषभेदे ।
Stchoupak
French
आ-वसथ-
m.
 logement, quartier de nuit.