आर्थ (Artha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
Englishआर्थ - Artha - - noble
कुलीन - kulIna - - noble
उदात्त - udAtta - - noblelife
अवदात - avadAta - - noble
कल्पाण - kalpANa - - noble
अभिजात - abhijAta - - noble
कुलिन् - kulin - - noble
उदार - udAra - - noble
महात्मन् - mahAtman - - noble
साधु - sAdhu - - noble
उन्नत - unnata - - noble
उदारचरित - udAracarita - - noble
ऋष्व - RSva - - noble
कल्याण - kalyANa - - noble
तेजस्विन् - tejasvin - - noble
महाज - mahAja - - noble
महाशय - mahAzaya - - noble
राजार्ह - rAjArha - - noble
रूढ - rUDha - - noble
वाम - vAma - - noble
आर्थ - Artha - - honourable
मान्य - mAnya - - honourable
आचार्यमिश्र - AcAryamizra - - honourable
आर्य - Arya - - honourable
पूजनीय - pUjanIya - - honourable
प्रमुख - pramukha - - honourable
यशस्वत् - yazasvat - - honourable
शीलभाज् - zIlabhAj - - honourable
शीलधर - zIladhara - - honourable
शीलवृद्ध - zIlavRddha - - honourable
साधु - sAdhu - - honourable
सेव्य - sevya - - honourable
भट्टार - bhaTTAra - - honourable
पूज्यता - pUjyatA - - honourableness
अभ्यर्हणीयता - abhyarhaNIyatA - - honourableness
साधुवृत्तता - sAdhuvRttatA - - honourableness
आर्य - Arya - - honourable man
पूज्य - pUjya - - honourable man
माननीय - mAnanIya - - honourable man
मार्ष - mArSa - - honourable man
आर्थ - Artha - - respectable
आर्थ - Artha - - honourable
आर्थ - Artha - - noble
आर्थ - Artha - - resulting from or based on the possession of a thing
आर्थ - Artha - - significant
आर्थ - Artha - - advantageous
आर्थ - Artha - - material
आर्थ - Artha - - relating to a thing or object
आर्थ - Artha - - respectful person
Apte
Englishआर्थ [ārtha], (-र्थी ) [अर्थादागतः अण्]
Relating to a thing or object.
Relating to, dependent on, sense (opp. शाब्द)
आर्थी उपमा
Material, significant.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiआर्थ
वि* - -
किसी वस्तु या पदार्थ से संबंध रझने वाला
आर्थ
वि* - -
"अर्थ सम्बन्धी, अर्थाश्रित"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआर्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಪಾತ್ತಶಬ್ದದಿಂದ ಉಂಟಾಗದೆ ಅರ್ಥದಿಂದ ಉಂಟಾದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-७४)
व्युत्पत्तिः - > अर्थादागतः
आर्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥಲಬ್ಧವಾದ ವ್ಯಂಜನೆ
Sanskrit Tibetan
Tibetanjo bo
१) आर्थ २) प्रभु ३) भर्तृ ४) शाक्यमुनि ५) स्वामिन्
वाचस्पत्यम्
Sanskritआर्थ अर्थादागतः अण् । अर्थतः प्राप्ते वाक्यार्थ-मर्य्यादया प्राप्ते” स्त्रियां ङीप् । सा च अलङ्कारोक्तायामर्थ-सम्भवायां २ व्यञ्जनायाम् । तल्लक्षणादि सा० द० । यथाएवं शाब्दीं व्यञ्जनामुक्त्वा आर्थीं व्यञ्जनामाह “वक्तृबोद्ध-व्यवाक्यानामन्यसन्निधिवाच्ययोः । प्रस्तावदेशकालानांकाकोश्चेष्टादिकस्य च । वैशिष्ट्यादन्यमर्थं या बोधयेत्सार्थ-सम्भवा” । व्यञ्जनेति सम्बध्यते तत्र वक्तृवाक्यप्रस्तावदेशका-लवैशिष्ट्ये यथा । “कालोमधुः कुपितएष च पुष्प-धन्वा धीरावहन्ति रतिखेदहराः समीराः । केलीवनीय-मपि वञ्जुलकुञ्जमञ्जुर्दूरे पतिः कथय किं करणीयमद्य” ।अत्रैतं देशं प्रति शीघ्रं प्रच्छन्नकामुकस्त्वया प्रेष्यतामितिसखीं प्रति कयाचित् द्योत्यते । बोद्धव्यवैशिष्ट्ये यथा ।“निःशेषच्युतचन्दनं स्तनतटं निर्मृष्टरागोऽधरोनेत्रे दूर-मनञ्जने पुलकिता तन्वी तवेयं तनुः । मिथ्यावादिनि! दूति!बान्धवजनस्याज्ञातपीडागमे! वापीं स्नातुमितोगतासि, नपुनस्तस्याधमस्यान्तिकम्” । अत्र तदन्तिकमेव गतासीतिविपरीतलक्षणया लक्ष्यं तस्य च रन्तुमिति व्यङ्ग्यं प्रति-पाद्यदूतीवैशिष्ट्याद्बोध्यते । अन्यसन्निधिवैशिष्ट्ये यथा“उअ णिच्चल णिप्पन्दभिसिणीपत्तम्मि रेऐ बलाआ ।णिम्मलमरगअभाअण--परिठिटआ संखसुत्ति ब्ब” । उत्रवलाकाया निस्पन्दत्वेन विश्वस्तत्वं तेनास्य देशस्य विज-नत्वमतः सङ्केतस्थानमेतदिति कयापि सन्निहितप्रच्छन्न-कामुकं प्रत्युच्यते । अत्रैव स्थाननिर्ज्जनत्वरूपव्यङ्ग्यार्थ-वैशिष्ट्यं प्रयोजनम् । भिन्नकण्ठध्वनिर्धीरैः काकुरित्यभि-धीयते । इत्युक्तप्रकारायाः काकोर्भेदाः आकरादिभ्यो-ज्ञातव्याः । एतद्वैशिष्ट्ये यथा । “गुरुपरतन्त्रतया वतदूरतरं देशमुद्यतोगन्तुम् । अलिकुलकोकिलललितेनेष्यति सखि! सुरभिसमयेऽसौ” । अत्र नेष्यति अपि तर्हिएष्यत्येवेति काक्का व्यज्यते । चेष्टाबैशिष्ट्ये यथा ।“सङ्केतकालमनसं विटं ज्ञात्वा विदग्धया । हसन्नेत्रार्पिताकूतं लीलापद्मं निमीलितम्” । अत्र सन्ध्यासङ्केतकाल इतिपद्मनिमीलनादिचेष्टया कयाचित् द्योत्यते । एवं वक्त्रा-दीनां व्यस्तसमस्तानां वैषिष्ट्ये बोद्धव्यम् । त्रैविध्यादियभ-र्थानां प्रत्येकं त्रिविधा मता । अर्थानां वाच्यलक्ष्यव्यङ्ग्य-त्वेन त्रिरूपतया सर्व्वा अप्यनन्तरोक्ताव्यञ्जनास्त्रिविधाःतत्र वाच्यार्थस्य व्यञ्जना यथा । कालोमधुरित्यादि । ल-क्ष्यार्थस्य यथा । निःशेषच्युतचन्दनमित्यादि । व्यङ्ग्या-र्थस्य यथा उअ णिच्चलेत्यादि” ।भाट्टमते ३ भावनाभेदे । भावना हि भावयितुर्व्यापारः साच द्विविधा श्रौतो आर्थी च । तत्र प्रयोजनसाधनतयातदिच्छाविषयनिष्पादको व्यापारःआर्थी भावना सा चाख्या-तेनोच्यते आख्यातसामान्यस्य व्यापारवाचित्वात् । सा चां-शत्रयवती किं भावयेत्, केन भावयेत् कथं भावयेदित्याका-ङ्क्षात्रयोदयात् । तत्रपोक्षणीयमंशत्रयञ्च साध्यं साधनमिति-कर्त्तव्यता चेति । तथा च किंभावयेदिति साध्याकाङ्क्षायांस्वर्गादिफलं साध्यंत्वेनान्वेति, साधनाकाङ्क्षायां यागादिः-साधनत्वेन, इतिकर्त्तव्यताकाङ्क्षायां प्रयाजाद्यङ्गजातमिति-कर्त्तव्यतात्वेन । तेन प्रायाजाद्यङ्गजातेतिकर्त्तव्यताकेन या-गेन स्वर्गादिफलं साधयेदिति विशिष्टवाक्यार्थ बोधः इतिभाट्टा मन्यन्ते ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.