आराम (ArAma)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishआराम - ArAma - - garden establishment
आराम - ArAma - - grove
आराम - ArAma - - pleasure ground
आराम - ArAma - - delight
आराम - ArAma - - place of pleasure
आराम - ArAma - - pleasure
आराम - ArAma - - gardens
आराम - ArAma - - garden
आराम - ArAma - - gardens
केलिवन - kelivana - - gardens
उद्यानमाला - udyAnamAlA - - row of gardens
पुण्योद्यान - puNyodyAna - - having beautiful gardens
वासपुष्पा - vAsapuSpA - - kind of cress growing in gardens
Apte
Englishआराम [ārāma], [रम्-घञ्] Pleasing, delightful
रामभद्र गुणा- राम 7.4.
मः Delight, pleasure
इन्द्रियारामः 3.16
आत्मारामाः 1.31
एकाराम 3.58.
A garden, grove
प्रियारामा हि वैदेह्यासीत् 2
आरामाधिपतिर्विवेकविकलः 1.31. आरामः कल्पवृक्षाणाम् (रामरक्षा) [cf. Pers. ārām].Comp. -शीतला of a fragrant plant (आनन्दी).
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindi(मीटर) उद्यान
Apte Hindi
Hindiआरामः
- आ+रम्+घञ्
"खुशी, प्रसन्नता"
आरामः
- आ+रम्+घञ्
"बाग, उद्यान"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआराम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೈತೋಟ
निष्पत्तिः - > आ + रमु (क्रीडायाम्) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > आरम्यतेऽत्र
प्रयोगाः - > "योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव सः"
उल्लेखाः - > गीता० ५-२४
आराम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಹಾರ /ಕ್ರೀಡೆ
आराम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂತೋಷ
प्रयोगाः - > "रामभद्रः गुणाराम भ्रातृभिस्त्वं पुरस्कृतः"
उल्लेखाः - > म० वी० ७-४०
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinSanskrit Tibetan
Tibetankun dga'
१) आनन्द २) आराम ३) संमोद
kun dga' rab
आराम
kun dga'i ra ba
आराम
kun dga' ra ba
आराम
skyed mo tshal
आराम
gling dga'
आराम
dga'
१) अभिरत २) आराम ३) इच्छन्ति ४) इच्छा ५) इष्ट ६) कान्त ७) नन्द ८) नन्दयति ९) नन्दिन् १०) निरत ११) निर्वृति १२) प्रभुदित १३) प्रामोद्य १४) प्रिय १५) प्रीत १६) प्रीति १७) मुदित १८) रति १९) रमसे २०) रोचते २१) सुख २२) स्नेह २३) स्पृहा २४)
dga' ba
१) अभिरत २) ३) आनन्द ४) आमोद ५) आराम ६) उदग्र ७) उद्विग्नप्राप्त ८) कान्त ९) कौतुक १०) चित्तोल्लास ११) तुष्ट १२) तुष्टि १३) तृष्णा १४) तोष १५) तोषण १६) धृति १७) नन्द १८) १९) नन्दन २०) नन्दिन् २१) प्रणय २२) प्रमद २३) प्रमुदिता २४) प्रमोद २५) प्रसाद २६) प्रामोद्य २७) प्रिय २८) प्रीति २९) प्रेमन् ३०) भक्त ३१) मदन ३२) मुदित ३३) मुदिता ३४) मोद ३५) रत ३६) रति ३७) रभस ३८) रमण ३९) रमति ४०) रम्य ४१) रस ४२) रसिक ४३) रहस् ४४) रामता ४५) रुचि ४६) शौण्ड ४७) संतुष्ट ४८) संतोष ४९) संभोग ५०) सुख ५१) स्पृहा ५२) हर्ष ५३) हृष्ट ५४) हृष्टि ५५)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritअपोपाभ्यां वनं वेलमारामः कृत्रिमे वने ॥ ११११ ॥
अपवन (क्ली), उपवन (क्ली), वेल (क्ली), आराम (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritआराम
आराम, उपवन
नगरान्नातिदूरेण यः सद्भिरुपरोपितः ।
तरुषण्डः स आरामस्तथोपवनमुच्यते ॥ २१२ ॥
verse 2.1.1.212
page 0026
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: आरामः
Root: आराम
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कृत्रिमं वनम्
Meaning(s):
⇒ Artificial grove
Shloka(s):
3|3|2|2 ► कृत्रिमं वनमारामोऽपवनोपवने अपि॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|2|2 ⇢ आरामः (आराम) (पुं) ⇒ Artificial grove ⇒ कृत्रिमं वनम्
➠ 3|3|2|2 ⇢ अपवनम् (अपवन) (नपुं) ⇒ Artificial grove ⇒
➠ 3|3|2|2 ⇢ उपवनम् (उपवन) (नपुं) ⇒ Artificial grove ⇒
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritआराम आरम्यतेऽत्र आ + रम--आधारे घञ् । कृत्रिमवने १ उद्याने “आत्मारामाविहितरतयोनिर्विकल्पे समा-धौ” वेणी० आत्माआरामैव । घञन्तस्य पुंस्त्वानुशासनात् क्लीवत्वोक्तिः प्रामादिकी । “वाप्यारामतडाग-कूपभवनारम्भप्रतिष्ठाव्रतेत्यादि” मुहू० चि० । “क्षेत्रकूप-तडागानामारामस्य गृहस्य च” “गृहं तडागमारामं क्षेत्रंवा भीषया हरन्” “तडागारामदाराणामपत्यस्यच विक्रयः” इति च मनुः “जलाशयारामसुर-प्रतिष्ठा सौम्यायने जीवशशाङ्कशुक्रे । ऋक्षे मृदुक्षि-प्रचरध्रुवे स्यात् पक्षे सिते स्वर्क्षतिथिक्षणे वा रिक्तार-वर्ज्ये दिवसेऽतिशस्ता” वृत्तर० टी० उक्ते षोडशभिश्च रगणै-राराम इत्युक्ते २ दण्डकभेदे च । आ + रम--भावे घञ् ।३ आरतौ “योऽन्तःसुखोऽन्तरारामः” गीता । अन्त-रात्मनि आरामोयस्येति विग्रहः “अघायुरिन्द्रिया-मोमोघं पार्थ! स जीवति” गीता । आरामकरण-प्रकारः” वृहत् सं० उक्तः यथा “प्रान्तच्छायाविनिर्मुक्तान मनोज्ञा जलाशयाः । यस्मादतो जलप्रान्तेष्वारामान्विनिवेशयेत् । मृद्वी भूः सर्ववृक्षाणां हिता तस्यां तिलान्वपेत् । पुष्पितांस्तांश्च गृह्णीयात् कर्म्मैतत्प्रथमं भुवि ।अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः । मङ्गल्याःपूर्वमारामे रोपणीया गृहेषु वा । पनसाशोककदली-जम्बूलकुचदाडिमाः । द्राक्षापालीवताश्चैव वीजपूरातिमुक्तकाः । एते द्रुमाः काण्डरोप्या गोमयेन प्रलेपिताः ।मूलच्छेदे ऽथवा स्कन्धे रोपणीयाः प्रयत्नतः । अजात-शाखाञ्छिशिरे जातशाखान् हिमागमे । वर्षागमे चसुस्कन्धान् यथादिक् प्रतिरोपयेत् । घृतोशीरतिलक्षौद-विडङ्गक्षीरगोमयैः । आमूलस्कन्धलिप्तानां कुङ्कुमेन विरो-पणम् । शुचिर्भूत्वा तरोः पूजां कृत्वा स्नानानुलेपनैः ।रोपयेद्रोपितश्चैव पत्रैस्तैरेव जायते । सायं प्रातश्चघर्म्मान्ते, शीतकाले दिनान्तरे । वर्षासु च भुवः शोषेसेक्तव्या रोपिता द्रुमाः । जम्बूवेतसवानीरकदम्बोदुम्ब-रार्जुनाः । बीजपूरकमृद्वीकालकुचाश्च सदाडिमाः ।वञ्चुलो नक्तमालश्च तिलकः पनसस्तथा । तिमिरोऽम्रातकश्चैव षोडशानूपजाः स्मृताः । उत्तमं विंशति-र्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम् । स्थानात्, स्थानान्तरं कार्य्यंवृक्षाणां द्वादशान्तरम् । अभ्यासजातास्तरवः संस्पृशन्तःपरस्परम् । पत्रैर्मूलैश्च न फलं सम्यग्यच्छन्ति पीडिताः ।शीतवातातपैरोगो जायते पाण्डुपत्रता । अवृद्धिश्चप्रवालानां शाखाशोषो रसस्रुतिः । चिकित्सितमथैतेषांशस्त्रेणादौ विशोधनम् । विडङ्गघृतपङ्काक्तान् सेचयेत्क्षीरवारिणा । फलनाशे कुलत्थैश्च माषैर्मुद्गैस्तिलैर्यवैः ।शृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाभिवृद्धये । अविकाजशकृ-च्चूर्णस्याढके द्वे तिलाढकम् । सक्तुप्रस्थो जलद्रोणो गोमांसंतुलया सह । सप्तरात्रोषितैरेतैः सेकः कार्यो वनस्पतेः ।वल्लीगुल्मलतानां च फलपुष्पाय सर्वदा । वासराणिदश दुग्धभावितं बीजमाज्ययुतवस्तयोजितम् । गोमयेनबहुशो विरूक्षितं क्रौडमार्गपिशितैश्च धूपितम् । मत्स्य-शूकरवसासमन्वितं रोपितं च परिकर्मितावनौ । क्षीर-संयुतजलावंसेचितं जायते कुसुमयुक्तमेव तत् । तिन्ति-डीत्यपि करोति वल्लरीं व्रीहिमाषतिलचूर्ण्णसक्तुभिः ।पूतिमांससहितैश्च सेचिता धूपिता च सततं हरिद्रया ।कपित्थतल्लीकरणाय मूलान्यास्फोतधात्रीधवबासकानाम् ।पलाशिनीवेतससूर्य्यवल्लीश्यामातिमुक्तैः सहिताष्टमूली ।क्षीरे शृते चाप्यनया सुशीते नालाशताख्यं तु कपित्थ-बीजम् । दिने दिने शोषितमर्कपाकैर्मासं विधिस्त्वैषततो ऽधिरोप्यम् । हस्तायतं तद्द्विगुणं गभीरं खात्वाऽवटं प्रोक्तजलावपूर्ण्णम् । शुष्कं प्रदग्धं मधुसर्पिषा तत्प्रलेपयेद्भस्मसमन्वितेन । चूर्ण्णीकृतैर्माषतिलैर्यवैश्च प्रपूरये-न्मृत्तिकयान्तरस्थैः । मत्स्यामिषाम्भःसहितं च हन्याद्यावद्घनत्वं समुपागतं तत् । उप्तं च बीजं चतुरङ्गुलाधोमत्स्याम्भसा मांसजलैश्च सिक्तम् । वल्ली भवत्याशु शुभ-प्रबाला विस्मापनी मण्डपमावृणोति । शतशोऽङ्कोल्लस-म्भूतफलकल्केन भावितम् । एतत्तैलेन वा वीजं श्लेष्मा-तकफलेन वा । वापितं करिकोन्मिश्रं मृदि तत्क्षणजन्म-कम् । फलभारान्विता शाखा भवतीति किमद्भुतम् ।श्लेष्मातकस्य बोजानि निष्कुलीकृत्य भावयेत्प्राज्ञः । अ-ङ्कोल्लहिज्जलाद्भिश्छायायां सप्त कृत्वैवम् । माहिषगोमय-घृष्टान्यस्य करीषे च तानि निक्षिप्य । करकाजलमृद्योगेन्युप्तान्यह्ना फलकराणि । ध्रुवमृदुमूलविशाखा गुरुभंश्रवणस्तथाश्विनी हस्तम् । उक्तानि दिव्यदृग्भिः पादप-संरोपणे भानि” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.