आरण्य (AraNya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आरण्य mfn.
   (-ण्यः-ण्यी-ण्यं) Forest,  wild,  forest-born,  &c.
 E.
  अरण्य a wood, 
अण् affix of derivation. 

Capeller Eng

English

 आरण्य॑ a.
  belonging to a forest,  forest-born,  wild
 m.
  a
wild animal.

Yates

English

 आरण्य (ण्यः-ण्या-ण्यं)
a. Wild.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आरण्य 	-	 AraNya 	-	 adj.
  	-	  forest-born
आरण्य 	-	 AraNya 	-	 adj.
  	-	  relating to a forest
आरण्य 	-	 AraNya 	-	 adj.
  	-	  being in or relating to a forest
आरण्य 	-	 AraNya 	-	 adj.
  	-	  being in a forest
आरण्य 	-	 AraNya 	-	 adj.
  	-	  forest-born
आरण्य 	-	 AraNya 	-	 adj.
  	-	  wild
आरण्य 	-	 AraNya 	-	 m.
  	-	  wild animal

Wilson

English

 आरण्य
mfn.
   (-ण्यः-ण्यी-ण्यं) Forest,  wild,  forest-born,  &c.
E.
  अरण्य a wood,  अण् affix of derivation. 

Apte

English

आरण्य [āraṇya],  a.
  (-ण्या,  -ण्यी f.
 ) [अरण्ये भवः ण्] Wild,  forestborn,  relating to a forest (opp.  ग्राम्य)
 ˚पशुः Ms.*
  1.48. (आरण्यपशु is of 7 kinds: सरीसृपो रुरुश्चैव महिषो वानरस्तथा । पृषतर्क्षौ मृगश्चैव पशुर्वै सप्तधा मतः ॥)

ण्यः,  ण्यम् A forest.

A kind of corn growing without sowing seed.

N.
  of certain signs of the zodiac (see ˚राशि below).

Cow-dung (-ण्यः only).

N.
  of a Parvan in the Mahābhārata. 

N.
  of a Kāṇḍa in the Rāmāyaṇa. Comp.
   -कुक्कुटः a wild cock. -गानम् one of the four Gānas or psalm-books of the Sāmaveda.  -पर्वन् n.
  N.
  of the third book of the Mahābhārata,  usually called Vana-Parvan.  -पशुः a wild beast. -मुद्गा a kind of bean.  -राशिः (in the zodiac)

The signs Leo,  Aries,  and Taurus.

The former half of Capricorn. 

Apte 1890

English

 आरण्य a. (ण्या,  
ण्यी f.) [अरण्ये भवः ण्] Wild,  forest-born,  relating to a forest (opp. ग्राम्य)
 °पशुः Ms. 10. 48
 (आरण्यपशु is of {7} kinds: 
सरीसृपो रुरुश्चैव महिषो वानरस्तथा । पृषतर्क्षौ मृगश्चैव पशुर्वै सप्तधा मतः ।) 
ण्यः,  
ण्यं 1 A forest. 
2 A kind of corn growing without sowing seed. 
3 N. of certain signs of the zodiac (see °राशि below). 
4 Cow-dung (
ण्यः only). 
5 N. of a Parvan in the Mahābhārata. 
6 N. of a Kāṇḍa in the Rāmāyaṇa. 
Comp. 
कुक्कुटः a wild cock. 
गानं one of the four Gānas or psalmbooks of the Sāma-veda 
पर्वन् n. N. of the third book of the Mahābhārata,  usually called Vana-Parvan. 
पशुः a wild beast. 
मुद्गा a kind of bean. 
राशिः (in the zodiac) {1} the signs Leo,  Aries,  and Taurus. {2} the former half of Capricorn. 

Monier Williams Cologne

English

 आरण्य॑ mf(आ)n.  (fr.  अरण्य),  being in or relating to a forest,  forest-born,  wild,  RV.
  
 AV.
  
 KātyŚr.
  
 MBh.
   &c.

 आरण्य॑ (अस्),  m.
  a wild animal,  ChUp.
   

Monier Williams 1872

English

 आरण्य आरण्य,  अस्,  आ,  अम् (fr. अरण्य), 
forest,  relating to a forest,  forest-born,  wild
 (आस्),  m.
pl. wild animals.
—आरण्य-गान,  अम्,  n. one of the
four Gānas or psalm-books of the Sāma-veda.
—आ-
रण्य-पर्वन्,  अ,  n.,  N. of the third book of the
Mahā-bhārata,  more usually called वन-पर्वन्।
—आरण्य-पशु,  उस्,  m. a wild or forest animal (as a
buffalo,  monkey,  &c.).
—आरण्य-मुद्गा,  f. a kind
of bean,  Phaseolus Trilobus Ait.
—आरण्य-राशि,  इस्, 
m. (in the zodiac) the sign Leo
 Aries and Taurus
the former half of Capricorn.

Macdonell

English

 आरण्य āraṇyá,  a.
  living or growing in the 🞄forest
 wild: (a) -ka,  a.
  id.
 m.
  forester
 🞄anchorite
 n.
  forest-treatise (part of a Brāhmaṇa to 🞄be studied in solitudes).

Benfey

English

 आरण्य आरण्य,  i. e. अरण्य + अ,  adj.
 , 
f.
  या।
 1. Living in forests,  MBh. 1, 
3637.
 2. Growing in forests,  MBh. 1, 
6658
 wild,  Man.  10,  89.

Apte Hindi

Hindi

आरण्य
वि* - अरण्य+अण्
"जंगली,  जंगल में उत्पन्न"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आरण्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯ /ಕಾಡು
आरण्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ
आरण्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ
निष्पत्तिः - > "णः" (वा० ८-३-१०१)
व्युत्पत्तिः - > अरण्ये भवः

L R Vaidya

English

 AraRya {% (I) a. (f. ण्यी) %} Wild,  forest-born,  (op. to ग्राम्य).

 AraRya {% (II) m.n. %} A forest.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आरण्य,  वन्य
adjective
 
यः प्रकृत्या वर्धन्ते।
 "मम क्षेत्रे आरण्याः क्षुपाः सन्ति।"

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आरण्य त्रि०
  अरण्ये भवः ण । वनभवे १ पशुपभृतौ पशवश्चद्विविधा ग्राम्या आरण्याश्च यथाह पैठी० “ग्राम्यारण्याश्च-तुर्द्दश गोरविरजोऽश्वोऽश्वतरोगर्द्दभोमनुष्यश्चेति सप्त ग्राम्याःपशवः,  महिषवानरऋक्षसरीसृपरुरुपृषन्मृगाश्चेति सप्तार-ण्याः” एते च कर्मविशेषोपयुक्ता एतद्भिन्ना अन्येऽपि पशवःग्राम्या आरण्याश्च अश्वमेधशब्दे ५०८ पृष्ठादौ उक्ताः ।पशुत्वञ्चेह यागार्थालभ्यमानत्वसाम्यात् शकुनादीनामपि“उष्ट्रो वा यदि मेषश्च्छागो वा यदि हयः । पशुस्थानेनियुक्तानां पशुशब्दोविधीयते” इति यज्ञपार्श्वोक्तेः । अतएव अश्वमेधे “वसन्ताय कपिञ्जलानालभेत ग्रीष्माय कल-विङ्गान्” इत्यादौ पक्षिणामपि य० वे० २४ अ० मन्त्रव्या-ख्याने “अथारण्याः पशव उच्यन्ते” वेददीपे उपक्रान्तम्अन्ते च कपिञ्जलादयः पृषतान्ताः आरण्याः पशवइत्युक्तं तच्च अश्वमेधशब्दे ५१० पृष्ठे दृश्यम् तत्रस्त्रीपशूनामहिंस्यत्वम् “अबध्याञ्च स्त्रियं प्राहुस्तिर्य्यग्योनिगतामपीति” शास्त्रात् ति० त० यन्निर्ण्णीतं तत् अश्वमेधा-तिरिक्तविषयं तत्र स्त्रीपशूनां बहूनामालम्भनविघा-नात् तच्च अश्वमेधशब्दे दृश्यम् । “आरण्यानाञ्च सर्वेषांमृगाणां महिषं विना” । “आरण्यांश्च एशून् सर्व्वान्”इति च मनुः । “आरण्याःसुमनसईषिरे न भृङ्गैः” माघः“सप्त ग्राम्या ओषधयः सप्तारण्याः” तैत्ति० व्रा० तद्विशेषा-श्चोषधिशब्दे वक्ष्यन्ते २ अकृष्टपच्यधान्यभेदे च । “यदकृष्टेपच्यते तेनारण्यम्” शत० ब्रा० । ज्योतिषोक्ते ३ मकरा-दिमार्द्धे ४ सिंहे दिवसे ५ मेषे ६ वृषे च राशौच स च “मक-रादिमार्द्धसिंहौवन्यौ दिवसेऽजवृषभौच, ” ज्यो० त० उक्तः७ अरण्यभवे गोमये पु०
  सि० कौ० । अरण्यमरण्यवासमधि-कृत्य कृतोग्रन्थः अण् । यधिष्ठिरादीनां वनवासाधिकारेणव्यासेन कृते भारतार्गते ८ पर्वभेदे । रामस्य बनवासाधि-कारेण वाल्मीकिकृते रामायणान्तर्गते ९ काण्डभेदे च ।

Capeller

German

 आरण्य॑ Adj. Wald-,  silvester.

Grassman

German

 āraṇyá,  a.,  in der Wildniss [áranya] befindlich,  Gegensatz grāmiá.
-ā́n paśū́n {916, 8}.

Stchoupak

French

 आरण्य-
 a. relatif à la forêt,  sylvestre,  sauvage 
 m.
  pl.
  bêtes
sauvages.
°काण्ड- nt. n.
  d'un livre du Rām. 
°पशु- m.
  bête sauvage.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.