आयासः (AyAsaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

आयासः [āyāsḥ],  [आ-यस्-घञ्]

Effort,  exertion,  trouble,  difficulty,  pain,  labour
 बहुलायास Bg.*
  18.24
 cf.
   अनायास also.

Fatigue,  weariness
 स्नेहमूलानि दुःखानि देहजानि भयानि च । शोकहर्षौ तथायासः सर्वं स्नेहात् प्रवर्तते ॥ Mb.
 

Mental pain,  anguish
 सा विनीय तमायासम् Rām.*
  2.25.1
 अपूर्वः खलु अस्य आयासः Pratimā 1.

Unsteadiness,  wavering
 आत्मज्ञानमनायासस्तितिक्षा धर्मनित्यता Mb.
 *  5.34.73.

Apte 1890

English

 आयासः [आ-यस्-घञ्] 1 Effort,  exertion,  trouble,  difficulty,  pain,  labour
 बहुलायास Bg. 18. 24
 cf. अनायास also. 
2 Fatigue,  weariness
 स्नेहमूलानि दुःखानि देहजानि भयानि च । शोकहर्षौ तथायासः सर्वं स्नेहात् प्रवर्तते ॥ Mb. 
3 Mental pain,  anguish. 

Apte Hindi

Hindi

आयासः
पुं*
  - आ+यस्+घञ्
"प्रयत्न,  प्रयास,  कष्ट,  कठिनाई,  श्रम"

आयासः
पुं*
  - आ+यस्+घञ्
"थकावट,  थकन"

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

E Bharati Sampat

Sanskrit

(पुं) आ+यसु(प्रयत्ने)+घञ् । ‘भावे घञ्’ ३.३.१८। १.श्रान्तिः। २.श्रमः। ३.क्लमः। ४.क्लेशः। ५.परिश्रमः। ६.प्रयासः। ७.व्यायामः। ८.अतिप्रयत्नः। ‘स्नेहमूलानि दुःखानि देहजानि भयानि च । शोकहर्षौ तथायासः सर्वं स्नेहात् प्रवर्तते’ भा०वन०२००।

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्लान्तिः,  श्रान्तिः,  क्लमः,  आयासः,  परिश्रमः,  तन्द्रा,  परिश्रान्तिः,  ग्लानिः,  परिक्लेशः,  अवसादः,  क्लमथः,  लिः,  कष्टम्
noun
 
श्रान्तस्य अवस्था।
 "कृषकः वृक्षस्य छायायां क्लान्तिम् अपनयति।"

Synonyms:
  यत्नः,  प्रयत्नः,  चेष्टा,  चेष्टितम्,  विचेष्टितम्,  चेष्टनम्,  उद्यमः,  उद्योगः,  व्यवसायः,  अध्यवसायः,  अध्यवसानम्,  प्रवृत्तिः,  व्यापारः,  आयासः,  घटनम्,  घटना,  घटा,  ग्रहः,  गुरणम्,  गूरणम्,  गोरणम्,  उपक्रमः,  कर्मयोगः,  प्रयोगः,  व्यायामः,  उत्साहः
noun
 
ईप्सितसिद्ध्यर्थं क्रियमाणं कार्यम्।
 "उद्योगिनं पुरुषसिंहम् उपैति लक्ष्मीर् दैवेन देयम् इति कापुरुषा वदन्ति। दैवं निहत्य कुरु पौरुषम् आत्मशक्त्या यत्ने कृते यदि न सिध्यति कोऽत्र दोषः॥"

Synonyms:
  परिश्रमः,  उद्यमः,  श्रमः,  आयासः,  क्लमः,  क्लेशः,  प्रयासः,  आयासः,  क्लमथः,  व्यायामः
noun
 
शारीरकानि कष्टानि।
 "परिश्रमैः प्रेयं श्रेयम् अपि प्राप्तुं शक्यते।"

Tamil

ஆயாஸ: : முயற்சி,  சோர்வு,  மனவேதனை.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आयासः,  पुं,
   (आङ् + यस् + घञ् ।) श्रान्तिः । तत्-पर्य्यायः । श्रमः २ क्लमः ३ क्लेशः ४ परिश्रमः ५प्रयासः ६ व्यायामः ७ । इति हेमचन्द्रः ॥
 (अति-यत्नः । प्रयत्नः । यथा साहित्यदर्पणे,  --“रत्यायासमनस्तापक्षुत्पिपासादिसम्भवा” ।महाभारते,  --“शोकहर्षौ तथायासः सर्व्वं स्नेहात् प्रवर्त्तते” ।रामायणे,  --“नैवायासं क्वचित् भद्रे प्राप्ससे न च विप्रियं” ।)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.