| YouTube Channel

आयतिः (AyatiH)

 
Apte
English
आयतिः [āyatiḥ],
f.
Length, extension
Mb.
 * 5.166.3
stretching, extending
तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः
Rv.*
 1.139.9.
Future time, the future
आयतिप्रदर्शनम्
Kau.
A.
 2.1, ˚भङ्ग
K.*
 55 (length also), 58
Dk.*
 29
भूयसी तव यदायता- यतिः
Śi.*
 14.5
रहयत्यापदुपेतमायतिः
Ki.*
 2.14
Ms.*
 7.169
अनायतिक्षमं वचः
Pt.*
 3.111 imprudent, not good for the future
˚ग्लानिभीतः
Mu.*
 4.12
स्थिर˚
Ki.*
 1.23 permanent.
Future consequence or result
आयतिं सर्वकार्याणां तदात्वं च विवारयेत्
Ms.*
 7.178
Ki.*
 1.15, 2.43, 3.43
Ki.*
 4.21
fruit-yielding season.
Majesty, dignity
आयतीमिव विध्वस्ताम्
Rām.*
 5.19.12.
Stretching the hand, accepting, obtaining.
Work (कर्मन्)
यथा मित्रं ध्रुवं लब्ध्वा कृशमप्यायतिक्षमम्
Ms.*
 7.28 (कर्मक्षमम् Kull.).
Connection, junction.
Meeting, union.
Source, descent
यदायतिः
Dk.*
 154 descended from him.
Restraint (of mind).
Arrival
उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा Praśna.
Up.*
 3.12.
A long line, succession
द्रक्ष्यन्ति समरे योधाः शलभानामिवायतिः
Mb.
 * 7.159.71.
Apte 1890
English
आयतिः f. 1 Length, extension.
2 Future time, the future
°भंग K. 55 (length also), 58, Dk. 29
भूयसी तव यदायतायतिः Śi. 14. 5
रहयत्यापदुपेतमायतिः Ki. 2. 14
Ms. 7. 169
अनायति क्षमं वचः Pt. 3. 112 imprudent, not good for the future
°ग्लानिभूतः Mu. 4. 12
स्थिर° Ki. 1. 23, permanent.
3 Future consequence or result
आयतिं सर्वकार्याणां तदात्वं च विचारयेत् Ms. 7. 178
Ki. 1. 15, 2. 43, 3. 43
Ki. 4. 21 fruit-yielding season.
4 Majesty, dignity.
5 Stretching the hand, accepting, obtaining.
6 Work (कर्मन्)
यथा मित्रं ध्रुवं लब्ध्वा कृशमप्यायतिक्षमं Ms. 7. 208 (कर्मक्षमं Kull.).
7 Connection, junction.
8 Meeting, union.
9 Source, descent
तदायतिः Dk. 154 descended from him.
10 Restraint (of mind).
Apte Hindi
Hindi
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
"लम्बाई, विस्तार"
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
"भावी समय, भविष्यत्"
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
भावी फल या परिणाम
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
"महमा, प्रताप"
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
"हाथ फैलाना, स्वीकार करना, प्राप्त करना"
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
कर्म
आयतिः
स्त्री*
 - आ+या+डति
"नियन्त्रण, निग्रह"
आयतिः
स्त्री*
 - आ+ या+ इति
"वंश परंपरा, वंश-विवरण पीढ़ी"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) आ+यम(उपरमे)+क्तिन् । ‘स्त्रियां क्तिन्’ ३.३.९४। १.आगामिकालः। ‘विपदोऽभिभवन्त्यविक्रमं रहयत्यापदुपेतमायतिः’ किरात०२.१४। २.प्रभावः। ३.दैर्घ्यम् । ४.सङ्गः, प्रापणम् । ५.कार्यम् । ‘यथा मित्रं ध्रुवं लब्ध्वा कृशमप्यायतिक्षमम्’ मनुः७.१०८। ६.फलप्रप्तिकालः। ‘नियता लघुता निरायतेगरीयान्न पदं नृपश्रियः।’ किरात०२.१४। ‘आयतिः स्यात् प्रभावोत्तरकालयोः। दैर्ध्ये सङ्गेऽपि’ हैमः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दैर्घ्यम्, आयतिः, आनाहः, आयत्तिः, आयतिः, आयामः
noun
एकांशुतः अन्यांशुपर्यन्तम् अन्तरम् अथ वा एकस्थानात् अन्यस्थानपर्यन्तम् तिर्यक् अन्तरम्।
"अस्य आयतिः विष्कम्भात् गुरुतरा अस्ति।"
Synonyms:
 सम्मानम्, प्रभावः, माहात्म्यम्, प्रतापः, प्रतिष्ठा, अनुभावः, अनुभूतिः, आयत्तिः, आयतिः, आस्पदम्, इन्द्रता, इन्द्रत्वम्, गरिमान्, गुरुता, गुरुत्त्वम्, तेजस्विता, पक्तिः, भगः
noun
लोके प्रसिद्धिः।
"जनः तस्य सम्मानं करोति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: आयतिः
Root: आयतिः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ son
⇒ war
⇒ death
⇒ battle
⇒ decease
⇒ conflict
⇒ calamity
⇒ futurity
⇒ adversity
⇒ future time
⇒ existence from eternity
Shloka(s):
3|3|151|1 ► युद्धायत्योः संपरायः पूज्यस्तु श्वशुरेऽपि च। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|151|1 ⇢ सम्परायः (सम्पराय) (पुं) ⇒ son, war, death, battle, decease, conflict, calamity, futurity, adversity, future time, existence from eternity
Related word(s):
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आयतिः,
स्त्री,
 (आङ् + यम् + क्तिन् ।) उत्तरकालः ।भविष्यत्कालः ।(यथा मनुः, ७ । १६९, ७ । १७८ ।“यदावगच्छेदायत्यामाधिक्यं ध्रुवमात्मनः ।तदात्वे चाल्पिकां पीडां तदा सन्धिं समाश्रयेत्” ।“आयतिं सर्व्वकार्य्याणां तदात्वञ्च विचारयेत्” ॥
)प्रभावः । कोषदण्डजं तेजः । इत्यमरः ॥
दैर्घ्यं ।सङ्गः । इति विश्वहेमचन्द्रौ ॥
प्रापणं । इतिधरणी ॥
(राजतरङ्गिणी ।“प्रतापमायतिं शोभां हेमन्ताहस्य वारिदः ।स्मृतिशेषां करोत्येव लोभश्च पृथिवीभुजां” ॥
)