आमलक (Amalaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English आमलक Amalaka Indian gooseberry [ Phyllanthus emblica - Bot. ]
आमलक Amalaka Indian gooseberry [ Phyllanthus emblica - Bot. ]
Wilson
EnglishApte
Englishआमलकः [āmalakḥ] की [kī], की 1 The tree, Emblic Myrobalan, Emblica Officinalis Gaertn (Mar. आंवळा).
of another tree (वासक). -कम् Fruit of the Emblic Myrobalan
बदरामलकाम्रदाडिमानाम् 2.8.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiआमलकः
- आ+मल्+वुन्-स्त्रियां ङीप्
आँवले का वृक्ष
आमलकम्
- आ+मल्+वुन्
आँवला
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआमलक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ
निष्पत्तिः - > "मयट्" (४-३-१४४) । लुक् (४-३-१६३)
व्युत्पत्तिः - > आमलक्याः फलम्
L R Vaidya
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanskyu ru ra
१) अम्बल २) अम्लक ३) आमलक ४) आमलकी ५) तिष्यफला ६) रुचक
skyu ru ra'i 'bru
आमलक
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: आमलकः
Root: आमलक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli
Shloka(s):
3|3|177|1 ► संवर्तश्च षडश्रायां त्रिलिङ्ग्यामलकी शिवा। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|177|2 ► धात्री कर्षफला तिष्या सेव्याध्यण्डा झटा दृढा॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|177|1 ⇢ षडश्रा (षडश्रा) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|1 ⇢ आमलकः (आमलक) (पुं) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|1 ⇢ आमलका (आमलक) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|1 ⇢ आमलकम् (आमलक) (नपुं) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|1 ⇢ शिवा (शिवा) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ धात्री (धात्री) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ कर्षफला (कर्षफला) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ तिष्या (तिष्या) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ सेव्या (सेव्या) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ अध्यण्डा (अध्यण्डा) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ झटा (झटा) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
➠ 3|3|177|2 ⇢ दृढा (दृढा) (स्त्री) ⇒ Emblic myrobalam
Phyllanthus emblica
Tamil Nelli ⇒
Related word(s):
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआमलकं, (आ + मल + क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः ।आमलक्याः फलं । फलेलुगिति विकारावयवप्रत्य-यस्य लुक् ॥
) आमलकीविशेषः । काठ आमला-इति भाषा । तत्पर्य्यायः । काष्ठधात्रीफलं २ क्षुद्रा-मलकं ३ क्षुद्रजातीफलं ४ । अस्य गुणाः । कषा-यत्वं । कटुत्वं । शीतत्वं । पित्तास्रदोषनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(“तद्वदामलकं शीतमम्लं पित्तकफापहं” ।इति वाभटः ॥
“विद्यादामलके सर्व्वान् रसान् लवणवर्ज्जितान् ।स्वेदमेदःकफोत्क्लेदपित्तरोगविनाशनं” ॥
इति चरकः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritआमलक आ + मल--क्कुन् स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् । (आ-मला) १ धात्रीवृक्षे । “त्रिष्वामलकमाख्यातं धात्री तिष्यफलाऽमृता । रक्तपित्तप्रमेहघ्नं पथ्यं वृष्यं रसायनम् । हन्तिवातं तदम्लत्वात् पित्तं माधुर्य्यशैत्यतः । कफं रूक्षकषायत्वात्फलं धात्र्यास्त्रिदोषजित् । यस्य यस्य फलस्येह वीर्य्यंभवति यादृशम् । तस्य तस्यैव वीर्य्येण मज्जानमपिनिर्दिशेत्” भावप्रका० अस्य स्त्रीत्वपक्षेऽपि तस्याः इदम्फलमण् फले लुकि क्लीवत्वमेवेति भेदः । “यः सदाम-लकैः स्नानं करोति स विनिश्चितम् । बलीपलितनिर्मुक्तोःजीवेद्वर्षशतं नरः” वैद्य० “श्रीकामः सर्व्वदा स्नानं कुर्व्वीतामलकैर्नरः” गरुड । गौरादिगणे आमलशब्दपाठात्आमलशब्दोऽप्यत्र स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् आमली । वृहद्ध०पुराणे तु अमलात् कात् नेत्रजलादागतम् अण् ङीप् ।इत्यभिप्रायेण निरुक्यन्तरम् दर्शितं यथा “सजये!विजये! देवि! नावेव स्मृतयोस्तदा । नयनेषु च जातानिअमलाश्रुजलानि च । तानि नौ नयनेभ्यश्च निपेतु-र्भुवि हे सखि! । ततो जाताद्रुमाः पृथ्व्यां चत्वारोविम-लप्रभाः । ख्याता आमलकी नाम्ना जाता कादमलाद्यतः । श्यामलच्छदवृन्दास्ते कर्व्वूर--स्कन्धमू-लकाः । शिराग्रथितपत्रालीमालाकलितपत्रकाः” “माघे-मासि सितायां तामेकादश्यां समुद्भवाम् दृष्ट्वाह्यागत्य देवोऽत्र-दधारानन्दयुक्तनुम् । तेन धात्रीति नाम्नापि राजत्या-मलकी पुनः” इति च “सर्वदामलकी ग्राह्या परित्यज्य-रवेर्दिनम्” । “पयोधरैरामलकीवनाश्रिताः” माघः ।“विल्यपत्रं चमाघ्यञ्च तमालामलकीदलम् । कह्लारंतुलसी चैव पद्मञ्च मुनिपुष्पकम् । एतत् पर्य्युषितं न स्यात्यच्चान्यत् कलिकात्मकम्” योगि० त० । “न धात्रीकाननंयत्र विष्णोस्तु तुलसीवनम् । तंस्लेच्छदेशं जानीयात्यत्र नो याति वैष्णवः । यत्र मातृपरा मर्त्त्या यत्रद्वादशीकृन्नरः । तुलसीकाननं धात्री तत्र विष्णुःश्रिया सह । दूर्व्वा हरति पापानि धात्री हरति पात-कम्” आह्नि० त० स्कन्द ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
