| YouTube Channel

आभोग (Abhoga)

 
शब्दसागरः
English
आभोग
m.
(-गः)
1. Completion, fulness.
2. Enjoyment.
3. Effort, pains.
4. The expanded hood of the Cobra capella, used by VARUNA
as his umbrella.
E.
आङ् before भुज to eat, घञ्
aff.
Capeller Eng
English
आभोग॑
m.
curve, circuit, extension, fullness, amplitude,
abundance.
Yates
English
आ-भोग (गः) 1.
m.
Completion
ef-
fort
enjoyment
snake's hood.
Spoken Sanskrit
English
आभोग - Abhoga -
adj.
- enjoying
आभोग - Abhoga -
adj.
- eating
आभोग - Abhoga -
m.
- serpent
आभोग - Abhoga -
m.
- environs
आभोग - Abhoga -
m.
- fulness
आभोग - Abhoga -
m.
- curve
आभोग - Abhoga -
m.
- variety
आभोग - Abhoga -
m.
- expanded hood of the Cobra Capella
आभोग - Abhoga -
m.
- circuit
आभोग - Abhoga -
m.
- multifariousness
आभोग - Abhoga -
m.
- curving
आभोग - Abhoga -
m.
- winding
आभोग - Abhoga -
m.
- expanse
आभोग - Abhoga -
m.
- circumference
आभोग - Abhoga -
m.
- pains
आभोग - Abhoga -
m.
- effort
आभोग - Abhoga -
m.
- outskirts
आभोग - Abhoga -
m.
- extension
आभोग - Abhoga -
m.
- completion
आभोग - Abhoga -
m.
- satiety
आभोग - Abhoga -
m.
- enjoyment
आभोग - Abhoga -
m.
- fullness
आभोग - Abhoga -
m.
- crease
आभोग - Abhoga -
m.
- pains
प्रयास - prayAsa -
m.
- pains
यत्न - yatna -
m.
- pains
यत् - yat -
adj.
- take pains
कृतश्रम - kRtazrama -
adj.
- painstaking
कृताभियोग - kRtAbhiyoga -
adj.
- taking pains
यातना - yAtanA -
f.
- pains of hell
आशरीक - AzarIka -
n.
- rheumatic pains
उत्तिष्ठति { उत्था } - uttiSThati { utthA } - verb - take pains with
उत्तिष्ठते { उत्था } - uttiSThate { utthA } - verb - take pains with
निधत्ते { निधा } - nidhatte { nidhA } - verb - take pains with
निदधाति { निधा } - nidadhAti { nidhA } - verb - take pains with
अमीवहन् - amIvahan -
adj.
- destroying pains
सादीनव - sAdInava -
adj.
- subject to pains
सयत्न - sayatna -
adj.
- taking pains with
अमीवचातन - amIvacAtana -
adj.
- driving away pains
व्यसनिन् - vyasanin -
adj.
- taking great pains
यत्नवत्त्व - yatnavattva -
n.
- taking pains about
गर्भक्लेश - garbhakleza -
m.
- pains of childbirth
यत्किञ्चिद्दुःख - yatkiJcidduHkha -
n.
- pains of whatever kind
कण्ठपीडा - kaNThapIDA -
f.
- sharp pains in the throat
प्रयतित - prayatita -
n.
- pains have been taken with
दुःखनिवह - duHkhanivaha -
m.
- multitude of pains or evils
प्रयतितव्य - prayatitavya -
n.
- pains have to be taken with
श्रम - zrama -
m.
- pains or trouble bestowed on
करम्भवालुकाताप - karambhavAlukAtApa -
m.
- pains caused by karambhavAlukA
अम्ब, अत्र किञ्चित् वेदना अस्ति - amba, atra kiJcit vedanA asti -
sent.
- Mummy, it pains a little here.
आमशूल - AmazUla -
n.
- colic pains arising from indigestion
दुरन्तकृत् - durantakRt -
adj.
- doing what is endless or suffering endless pains
यन्त्रित - yantrita -
adj.
- one who takes pains or strenuously exerts himself for
बाध्यबाधकता - bAdhyabAdhakatA -
f.
- condition of one who pains such as deserve to be pained
घट्टितृ - ghaTTitR -
adj.
- one who is about to exert himself or to take great pains
आपन्नार्तिप्रशमनफल - ApannArtiprazamanaphala -
adj.
- having as result the relieving of the pains of the afflicted
आभोग Abhoga
m.
curving
कोटक koTaka
m.
curving
अवकुञ्चन avakuJcana
n.
curving
कुब्जीकरण kubjIkaraNa
n.
curving
कुञ्चन kuJcana
n.
curving
वक्रीकरण vakrIkaraNa
n.
curving
अङ्गुलीभङ्ग aGgulIbhaGga
m.
curving the fingers
अञ्चन aJcana
n.
act of bending or curving
आभोग Abhoga
m.
multifariousness
आभोग Abhoga
m.
outskirts
पर्यन्त paryanta
m.
outskirts
नगरप्रान्त nagaraprAnta
m.
outskirts of a town
आभोग Abhoga
m.
expanded hood of the Cobra Capella
कालसर्प kAlasarpa
m.
black and most venomous variety of the Cobra
Wilson
English
आभोग
m.
(-गः)
1 Completion, fulness.
2 Enjoyment.
3 Effort, pains.
4 The expanded hood of the Cobra capella, used by VARUṆA as his umbrella.
E.
आङ्, भुज to eat, घञ्
aff.
Apte
English
आभोगः [ābhōgḥ], [आ-भुज्-घञ्]
Curving, winding.
A curve
आभोगकुटिला (गङ्गा)
Mb.
crumpling.
Circuit, circumference, expanse, extension, precincts, environs
अकथितो$पि ज्ञायत एव यथायमाभोगस्तपावेनस्येति
Ś.*
1
गगनाभोगः the expanse of heaven, wide firmament of the sky
Bh.*
3.57
Mv.*
6.3
शैलाभोगभुवो भवन्ति ककुभः
Māl.
9.16. प्रासादाभोगः the middle part of a palace
प्रासादाभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दो ह्यवर्तत
Rām.*
2.65.3.
Magnitude, fulness, extent, expansive form
गण्डाभोगात्
Me.*
93 from the broad cheek
प्रतिरवाभोग
Māl.
3.8
4.1
5.11
प्रतिभयाभोगैः प्लवङ्गाधिपैः
Mv.*
6.24 bodily form or stature
U.*
2.14
भवाभोगोद्विग्नाः
Bh.*
3.42, 86
Mv.*
2
K.*
35, 333.
Effort.
The expanded hood of a cobra (used by Varuṇa as his umbrella).
Enjoyment, satiety, completion
विषयाभोगेषु नैवादरः Śāntilakṣaṇa.
Serpent. आभोगं हन्मना हतम्
Rv.*
7.94.12.
Apte 1890
English
आभोगः [आ-भुज्-घञ्] 1 Curving, winding.
2 A curve
आभोगकुटिला (गङ्गा) Mb.
crumpling.
3 Circuit, circumference, expanse, extension, precincts, environs
अकथितोऽपि ज्ञायत एव यथायमामोगरतपोवनस्येति Ś. 1
गगनाभोगः the expanse of heaven, wide firmament of the sky
Bh. 3. 57
Mv. 6. 30
Māl. 9. 16.
4 Magnitude, fulness, extent. expansive form
गंडाभोगात् Me. 92 from the broad cheek
प्रतिरवाभोग Māl. 3. 8, 4. 10, 5. 11
प्रतिभयाभोगैः प्लवंगाधिपैः Mv. 6. 24 bodily form or stature
U. 2, 2. 14
भवाभोगोद्विग्नाः Bh. 3. 42, 86
Mv. 2
K. 305, 333.
5 Effort.
6 The expanded hood of a cobra (used by Varuṇa as his umbrella).
7 Enjoyment, satiety, completion
विषयाभोगेषु नैवादरः Śāntilakṣaṇa.
8 A serpent.
Monier Williams Cologne
English
1. आ-भोग॑
m.
winding, curving, curve, crease,
MBh.
R.
&c.
a serpent,
RV.
vii, 94, 12
the expanded hood of the Cobra Capella (used by Varuṇa as his umbrella),
MBh.
Hcar.
circuit, circumference, environs, extension, fulness, expanse,
Śak.
Bhartṛ.
&c.
variety, multifariousness,
Bhartṛ.
effort, pains,
L.
(for 2. आ-भोग See
s.v.
)
2. आ-भोग
m.
(√ 2. भुज्), enjoyment, satiety, fulness, completion,
L.
N.
of wk.
आ-भोग
mfn.
ifc. enjoying, eating,
TĀr.
आ-भोग (for 1. आ-भोग See आ- 1. भुज्.)
Monier Williams 1872
English
आभोग 1. आ-भोग, अस्, m. (fr. rt. 1. भुज्,
to curve, bend, with prep. आ), winding, curving,
curve, crease
crumpling
circuit, circumference, en-
virons, extension, fulness, expanse
a serpent
the
expanded hood of the Cobra Capella (used by Varuṇa
as his umbrella)
effort, pains.
आभोग 2. आ-भोग, अस्, m. (fr. rt. 2. भुज्,
to eat, enjoy), enjoyment, satiety, fulness, comple-
tion.
Macdonell
English
आभोग ā-bhogá,
m.
bend, curve, roundness
🞄vault
extensiveness
force
multiplicity
🞄serpent.
Benfey
English
आभोग आभोग, i. e. आ-भुज् + अ,
m.
1. Crookedness, MBh. 3, 9957
vault,
Rām. 2, 65, 3
roundness, Megh. 89.
2. Fullness, plenty, Śāk. 8, 1.
3. The
expanded hood of the Cobra capella,
MBh. 16, 118.
--
Comp.
स्तन-,
m.
a man
with a breast like a woman's.
Apte Hindi
Hindi
आभोगः
पुं*
- आ+भुज्+घञ्
"घेरा, परिधि, विस्तार, विस्तारण, परिसर, पर्यावरण"
आभोगः
पुं*
- आ+भुज्+घञ्
"लंबाई-चौड़ाई, परिमाण"
आभोगः
पुं*
- आ+भुज्+घञ्
प्रयत्न
आभोगः
पुं*
- आ+भुज्+घञ्
साँप का विस्तृत फण
आभोगः
पुं*
- आ+भुज्+घञ्
"उपभोग, तृप्ति"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आभोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂರ್ಣವಾಗದಿರುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > + भुज (पालनाभ्यवहारयोः) - "घञ्" (३-३-१८)
व्युत्पत्तिः - > आभुज्यते
प्रयोगाः - > "रुचिरकनककुम्भश्रीमदाभोगतुङ्गस्तनविनिहितहस्तस्वस्तिकाभिर्वधूभिः"
उल्लेखाः - > मालती० ४-१०
आभोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಯತ್ನ
निष्पत्तिः - > कर० "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > आभुज्यते फलमनेन
आभोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರುಣನ ಛತ್ರಿ
आभोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುಖಾನುಭವ
विस्तारः - > "आभोगो वरुणच्छत्रे पूर्णतायत्नयोरपि" - मेदि०
आभोग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಸ್ತಾರ /ಬಹುದೇಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
प्रयोगाः - > "औज्ज्वल्यं परभागतः प्रकटयत्याभोगभीमं तमः"
उल्लेखाः - > मालती० ५-११
आभोग
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಭೋಗಪರ್ಯಂತ
व्युत्पत्तिः - > भोगमनुभवमभिव्याप्य
L R Vaidya
English
ABoga {% m. %} 1. Expanse, circuit, circumference, अकथितोऽपि ज्ञायत एव यथायमाभोगस्तपोवनस्येति Sak.i. (गण्डभोगात् ‘from the broad cheek’ Megh.ii.29)
2. effort
3. the expanded hood of a cobra
5. enjoyment, e.g. विषयाभोगेषु नैवादरः.
Bopp
Latin
आभोग m. (r. भुज् edere s. अ) plenitas (secundum AM. =
परिपूर्णता). SAK. 7. 3.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
आभोग a C. on the Vedāntakalpataru of Amalānanda,
by Lakṣmīnṛsiṃha. Burnell 87^a. Oppert 5247.
II, 2456. 5375. 6741. 7861. 8622. 9285. 9449.
10293.
--by Narasiṃha Vājapeyin. Oppert II, 9137. 9383.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
ābhoga, m. (derived by Leumann, Das nordarische Lehrgedicht des Buddhismus, AKM 〔20.1, p. 68〕, from bhuj bend, as Anbiegung = Anlehnung
an-ā°, ohne Anlehnung d.h. ohne Rückhalt oder Stützpunkt. Some Pali interpreters also derive from this root, see PTSD. Whatever the etymology, the primary mg. in BHS is clearly effort
so some Skt. lexx., = yatna. This also fits at least many Pali occurrences of ābhoga, but in Pali the word needs more study
dict. definitions are all unsatisfactory
it is often bracketed or equated with manasikāra, esp. with cetaso or cittassa, DN comm. 〔i.122.6—7〕, perhaps as (mental) effort, e.g. Miln. 〔97.10〕), effort, earnest application (directed towards, loc.): Mvy 〔2092〕 = Tib. sgrim pa, ḥjug pa, bzo (gzo) ba, endeavor
setting about
work
śīle ābhogaṃ kṛtvāna, having made effort for (in regard to) morality Mv 〔ii.358.7〕
〔360.9〕
ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ, one must strive for Divy 〔23.30—24.1〕
〔55.12〕
〔193.15〕
〔289.23〕
sarvābhogavigato 'nābhogadharmatāprāptaḥ kāyavākcittautsukyāpagataḥ Dbh 〔64.15—16〕, rid of all (interested) effort, arrived at a state of effortless (impassive, see anābhoga) condition, free of bodily, vocal, mental desires (said of the Bodhisattva)
in Dharmas 〔118〕, list of six ‘hindrances’ (āvaraṇa) to samādhi: kausīdya, māna, śāṭhya, auddhatya, anābhoga, satyābhoga
here anābhoga lack of effort has a bad sense, not a good one as in Dbh 〔64.16〕
satyābhoga is obscure (saty-ābhoga, effort directed towards something concretely existing as distinguished from abstract goals? if satya-ābhoga, as cpd., I do not understand what it could mean as a hindrance to samādhi). See anābhoga, sābhoga, both clearly supporting mg. effort.
Indian Epigraphical Glossary
English
ābhoga (IE 8-4), a territorial unit
similar to bhoga
cf. Gorajj-ābhoga.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. आभोग 8. Harṣac. 185, 21. °गाख्य 182, 10. Etwa: Versuch, Komm. zu Yogas. 1, 17. °Schlangenhaube, S I, 219, 4. = °आकृति, Yudh. 4, 53 (in तुहिनाभोग: तुहिनमयो हिममय आभोग आकृतिर् यस्य).
3. आभोग Adj. aller Genüsse teilhaftig, Taitt. Ār. 1, 8, 5.
आभोग m. Titel eines Werkes, Opp. Cat. 1.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun 'gro 'bad
आभोग
kun sbyor
१) आभोग २) संयोजन
khyon gnas
आभोग
ched du bya ba
१) आभोग २) उद्देश
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रपञ्चाभोगविस्तारव्यासाः शब्दे विस्तरः
-wordlist-
प्रपञ्च (पुं), आभोग (पुं), विस्तार (पुं), व्यास (पुं), विस्तर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आभोग
आभोग, परिपूर्णता
निर्वेश उपभोगः स्यादाभोगः परिपूर्णता
verse 4.1.1.755
page 0086
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आभोगः,
पुं,
(आङ् + भुज + घञ् ।) परिपूर्णता ।इत्यमरः
(यथा मेघटूते, उत्तरमेघे २१ ।“गण्डाभोगात्कठिनविषमामेकवेणीं करेण” ।यथा शाकुन्तले “अकथितोऽपि ज्ञायत एवयथायमाभोगस्तपोवनस्य”
)वरुणस्य छत्रं यत्नः इति मेदिनी
कविनाम-युक्तगानसमापककविता भणिता इति भाषा ।यथा, --“यत्रैव कविनाम स्यात् आभोग इतीरितः” ।इति सङ्गीतदामोदरः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आभोग
पु०
+ भुज--आधारे घञ् परिपूर्णतायां, यस्य यावदपेक्षितं रूपं तत्पूर्णत्वे हि आभोगा-धारतेति तस्य तथात्वम् “अकथितोऽपि ज्ञायत एवयथायमाभोगस्तपोवनस्येति” शकु० “पर्व्वताभोगवर्ष्माण-मतिकायं महाबलम्” भा० व० १७८ अ० “कृदभि-हितो भावो द्रव्यवत् प्रकाशते” इति भाष्योक्तेः आभोग-वत्पर्वततुल्यदेहमित्यर्थः “यत्रैव कविनाम स्यात् सआभोग इतीरितः” इति सङ्गीतदामोदरोक्ते गानसमाप्तौ(भणिता) ख्याते कविनामख्यापने आभुज्यतेऽनेन करणेघञ् यत्ने यत्नादिनैव हि भोगः सम्यग् सम्पद्यते इतियत्नस्य तथात्वम् “ना सुखोऽयं नवाभोगोधरणिस्थीहिराजसः” किरा० “नवाभोगः अभिनवोत्साहः” मल्लि०सम्यक् भोगः प्रा० स० सम्यक्सुखाद्यनुभवे “विषया-भोगेषु नैवादरः” शान्तिलक्ष्म वरुणस्य छत्रे मेदि०
Capeller
German
आभोग॑
m.
Biegung, Rundung, Umfang, Fülle.
Grassman
German
ābhogá, m., Schlange [von bhuj, biegen, mit ā́, vgl. bhogá, Windung der Schlange].
-ám {610, 12}.
Burnouf
French
आभोग आभोग
m.
(भुज्) abondance
plénitude
réplétion.
Le parasol de वरुण।
Stchoupak
French
आ-भोग-
m.
courbure
coupole
chaperon du serpent
extension,
grandeur
multiplicité.