धातुः: कूट्
मूलधातुः: कूट
धात्वर्थः: परितापे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: कूटयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: अदन्तः


धातुः: कूट्
मूलधातुः: कूट
धात्वर्थः: आप्रदाने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: कूटयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

कूट (अर्थः)  परितापे
परिदाहइत्यन्ये ( कूटयति, ) कुटयतीत्यप्रसादे आकुस्मीयः अर्थभेदाः पाठभेदाश्च तत्रैव दर्शिताः 348

कूटँ कूट  (अर्थः)  अप्रदाने
अवसादनइत्येके ( कूटयते ) अत्र पुरुषकारे कुटप्रतापनइत्यप्येकइति मैत्रेयरक्षितयोः स एव तु पाठः प्रायेण दृश्यते तदा कोटयते  167

कूट  परिदाहे 
- कूटयति  कूटम्  335

कूटँ कूट अप्रमादे 
- कूटयते  कुट प्रतापन इत्येके  कोटयते  अन्यत्र कोटयति  162

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कूट परितापे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘कूड’ इति हरदत्तः। </li> <li>‘परिदाहे--’ इत्यन्ये। </li> <li>अदन्तः कथादिः। </li> <li>‘कूटयेताप्रसादे णौ, कूटेर्दाहे तु कूटयेत्।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>कूटयन्-न्ती, चुकूटयिषन्-न्ती, कूटयिष्यन्-न्ती-ती, चुकूटयिषिष्यन्-न्ती-ती, इति शतृप्रत्ययोऽधिकोऽत्रेति विशेषः। </li> <li>अन्यानि सर्वाण्यपि रूपाणि पूर्वलिखित <a href="#foot_krm04">4</a> चौरादिककूटयतिवज्ज्ञेयानि। </li> <li>संकूटिनं वर्तते। </li> <li>समनताद् दाह इत्यर्थः। </li> <li>‘अभिविधौ भाव इनुण्’ <a href="#foot_krm05">5</a> इति इनुणि, इनुणन्तात् ‘अण् इनुणः’ <a href="#foot_krm06">6</a> इति अण् तद्धितप्रत्ययः। </li> <li>आदिवृद्धिः। </li> <li>‘सङ्कूटनम् इत्यपि ल्युटा समावेश इष्यते, ‘भावे’ इति वर्तमाने पुनर्भावग्रहणात्।’ इति भाष्यम्। </li> <li>इनुणन्तः स्वभावात् नपुंसके वर्तते इति काशिका।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२४१)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८९१। अक। सेट्-अभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो-७५)</li> <li id="foot_krm04">04 => (२४०)</li> <li id="foot_krm05">05 => (३-३-४४)</li> <li id="foot_krm06">06 => (५-४-१५)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कूट आप्रदाने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> आकुस्मीयः। </li> <li>‘अवसादने’--इत्येके। </li> <li>‘कूटयेताप्रसादे णौ कूटेः, दाहे तु कूटयेत्।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>कूटकः-टिका, चुकूटयिषकःषिका;</li> <li> कूटयिता-त्री, चुकूटयिषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> कूटयमानः, <a href="#foot_krm05">5</a> चुकूटयिषमाणः;</li> <li> कूटयिष्यमाणः, चुकूटयिषिष्यमाणः;</li> <li> कूट्-कूटौ-कूटः;</li> <li> -- कूटितम्-तः, चुकूटयिषितः-तवान्;</li> <li> कूटः, चुकूटयिषुः;</li> <li> कूटयितव्यम्, चुकूटयिषितव्यम्;</li> <li> कूटनीयम्, चुकूटयिषणीयम्;</li> <li> कूट्यम्, चुकूटयिष्यम्;</li> <li> ईषत्कूटः-दुष्कूटः-सुकूटः;</li> <li> -- कूट्यमानः, चुकूटयिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> कूटः, <a href="#foot_krm07">7</a> साङ्कूटिनम्, चुकूटयिषः;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> कूटयितुम्, चुकूटयिषितुम्;</li> <li> कूटना, चुकूटयिषा;</li> <li> कूटनम्, चुकूटयिषणम्;</li> <li> कूटयित्वा, चुकूटयिषित्वा;</li> <li> सङ्कूट्य, सञ्चुकूटयिष्य;</li> <li> कूटम् २, कूटयित्वा २, चुकूटयिषम् २;</li> <li> चुकूटयिषित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२४०)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१७०२। अक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो-७५)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। ‘आ कुस्मादात्मनेपदिनः’ इति गणसूत्रं चुरादौ। तेन शानजेव।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इत्यात्मनेपदम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[आ। ‘कुत्स्या हि गालनपटा इव कष्टमेते दुष्कीर्तिभालनपराः खलु कूटवृत्त्या।’ धा। का। ३-३६।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। ‘अभिविधौ भाव इनुण्’ (३-३-४४) इतीनुण्। ‘अण् इनुणः’ (५-४-१५) इति नित्यमण् तद्धितः। ‘इनण्णनपत्ये’ (६-४-१६४) इत्यनेन प्रकृतिभावः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [पृष्ठम्०२३१+ २६]</li></ul>

कूट् (कू꣡टँ॒ अप्रदाने अवसादन इत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कूटनम्
अनीयर् = कूटनीयः - कूटनीया
ण्वुल् = कूटकः - कूटिका
तुमुँन् = कूटयितुम्
तव्य = कूटयितव्यः - कूटयितव्या
तृच् = कूटयिता - कूटयित्री
क्त्वा = कूटयित्वा
ल्यप् = प्रकूट्य
क्तवतुँ = कूटितवान् - कूटितवती
क्त = कूटितः - कूटिता
शानच् = कूटयमानः - कूटयमाना

कूट (कू꣡ट꣡ परितापे परिदाह इत्यन्ये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कूटनम्
अनीयर् = कूटनीयः - कूटनीया
ण्वुल् = कूटकः - कूटिका
तुमुँन् = कूटयितुम्
तव्य = कूटयितव्यः - कूटयितव्या
तृच् = कूटयिता - कूटयित्री
क्त्वा = कूटयित्वा
ल्यप् = प्रकूट्य
क्तवतुँ = कूटितवान् - कूटितवती
क्त = कूटितः - कूटिता
शतृँ = कूटयन् - कूटयन्ती
शानच् = कूटयमानः - कूटयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

कूट  दाहे
- कूटयति, अचुकूटत्  334

कूट - आप्रदाने (चुरा० आत्म० सक० से०) कूटयते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ದಾನ ಮಾಡದಿರು /ಕೊಡದಿರು /ಕೊಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸು

आप्रदाने (ApradAne)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)