| YouTube Channel

आपत् (Apat)

 
Apte
English
आपत् [āpat], 1
P.
To fall upon, attack, assail
उदायुधाना- पततः
R.*
 12.44, 5.5
Bk.*
 3.48.
To approach, come towards
K.*
 22
एतत् प्रायेण श्रुतिविषयमापतितमेव
K.*
 136 has reached the ears
268.
To fly towards, come in flying, come or drive in haste, rush upon
अपि नाध्वश्रमः शीघ्रं रथेनापततस्तव
Rām.*
 2.72.5
(a) To happen, take place, occur, come to pass
कथमिदमापतितम्
U.*
 2
K.*
 262, 158
अहो न शोभनमापतितम्
Pt.*
 2. (b) To fall to one's lot or share, befall
अहो$स्माकं महद्भोजनमापतितम्
Pt.*
 1
आपतन्ति हि संसारपथमवर्तार्णानामेते वृत्तान्ताः
K.*
 175, 132
सर्वस्यैव स्खलितमापतति 291
H.*
 1.28, 168.
(a) To occur to, cross (the mind)
इति हृदये नापतितम्
K.*
 288 (b) To be felt or regarded
मधुरतराण्यापतन्ति मनसः
K.*
 13 are felt or regarded
22, 236, 329.
Caus.
 (पातयति) To go towards, approach (Ved. ).
Apte 1890
English
आपत् {c1c} P. 1 To fall upon, attack, assail
उदायुधानापततः R. 12. 44, 5. 50
Bk. 3. 48.
2 To approach, come towards
K. 202
एतत्प्रायेण श्रुतिविषयमापतितमेव K. 136 has reached the ears
268.
3 To fly towards, come in flying, come or drive in haste, rush upon.
4 (a) To happen, take place, occur, come to pass
कथमिदमापतितं U. 2
K. 262, 158
अहो न शोभनमापतितं Pt. 2. (b) To fall to one's lot or share, befall
अहोऽस्माकं महद्भोजममापतितं Pt. 1
आपतंति हि संसारपथमवतीर्णानामेते वृत्तांताः K. 175, 132
सर्वस्यैव स्खलितमापतति 291
H. 1. 30, 173.
5 (a) To occur to, cross (the mind)
इति हृदये नापतितं K. 288. (b) To be felt or regarded
मधुरतराण्यापतंति मतसः K. 103 are felt or regarded
202, 236, 329.
Caus. (पातयति) To go towards, approach (Ved.).
Monier Williams Cologne
English
a आ-√ 1. पत्
P.
 -पतति, (p.
acc.
 -पतन्तम्,
AV.
 xii, 4, 47
aor.
 आ॑-पप्तत,
RV.
 i, 88, 1 [Pāṇ. vii, 4, 19]
Pot.
 perf. आ॑-पपत्यात्,
AV.
 vi, 29, 3)
to fly towards, come flying
to hasten towards, rush in or on
RV.
AV.
ŚBr.
Hariv.
Ragh.
&c.
to fall towards or on
Kathās.
to approach
to assail
to fall out, happen
to appear, appear suddenly
to fall to one's share, to befall,
MBh.
R.
Rājat.
BhP.
Pañcat.
Kād.
&c.
 :
Caus.
P.
 (3.
pl.
 -पत॑यन्ति,
RV.
 x, 64, 2) to fly towards
-पातयति, to throw down, let fall, cut down
to shed,
BhP.
Hariv.
Mn.
आपत् b (in comp. for 2. आपद् below).
Monier Williams 1872
English
आपत् आ-पत्, cl. 1. P. -पतति, -तितुम्, to fly
towards, to come flying, to come in haste, to rush
in or on
to assail
to approach
to fall to one's
share, to befal, happen: Caus. P. -पातयति, -यितुम्,
to throw down, let fall, shed
-पतयति, -यितुम्,
to go towards, approach.
Apte Hindi
Hindi
आपत्
भ्वा* पर* आ-पत् -
"टूट पड़ना, आक्रमण करना, धावा बोलना"
आपत्
भ्वा* पर* आ-पत् -
"उड़ना, पिल पड़ना, झपटना"
आपत्
भ्वा* पर* आ-पत् -
निकट जाना
आपत्
भ्वा* पर* आ-पत् -
"होना, घटित होना, आ पड़ना"
आपत्
भ्वा* पर* आ-पत् -
"सूझना, (मन में ) आना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आपत्
verb
सहसा आगमनानुकूलः व्यापारः।
"वयं गोमन्तकयात्राम् अनुसन्धातुम् आरब्धवन्तः तदा एव अस्माकं देहलिनिवासिनी मातृभगिनी आपतत्।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: आपत्
Root: आपद्
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ danger
⇒ calamity
⇒ distress
⇒ adversity
⇒ hard times
⇒ difficulty
⇒ misfortune
Shloka(s):
2|8|82|1 ► सम्पत्तिः श्रीश्च लक्ष्मीश्च विपत्त्यां विपदापदौ। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|82|1 ⇢ विपत्तिः (विपत्ति) (स्त्री) ⇒ end, ruin, death, agony, failure, torment, calamity, disaster, adversity, cessation, misfortune, destruction, going wrongly, unfavourableness
➠ 2|8|82|1 ⇢ विपत् (विपद्) (स्त्री) ⇒ ruin, death, failure, calamity, adversity, misfortune, going wrongly, accident [e.g. traffic, etc]
➠ 2|8|82|1 ⇢ आपत् (आपद्) (स्त्री) ⇒ danger, calamity, distress, adversity, hard times, difficulty, misfortune
Related word(s):
जातिः ➡ अदृष्टम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आपत्, [द्]
स्त्री,
 (आङ् + पद् + क्विप् ।) विपत् ।विपत्तिः । इत्यमरः ॥
यथा ।“आपत्सु मूढो द्युतिमान्यः सम्यक् प्रतिपद्यतेकर्म्माण्यवश्यकार्य्याणि तमाहुः पुरुषं बुधाः” ॥
इति वह्निपुराणम् ॥
० ॥
किञ्च ।“आपदि किं शरणोयं शरणीयं चरणयुगलम-म्बायाः । तच्छरणं किं कुरुते ब्रह्मादीनपि किङ्क-रान् कुरुते” ॥
इत्युद्भटः ॥
० ॥
मनुः ११ । २९-३० ।“विश्वैश्च देवैः साध्यैश्च ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः ।आपत्सु मरणाद्भीतैर्व्विधेः प्रतिनिधिः कृतः” ॥
“प्रभुः प्रथमकल्पस्य योऽनुकल्पेन वर्त्तते ।न साम्परायिकं तस्य दुर्म्मतेर्व्विद्यते फलम्” ॥
इत्येकादशीतत्त्वम् ॥
“आपत्काले तु विप्रेण भुक्तं शूद्रगृहे यदि ।मनस्तापेन शुद्ध्येत्तु द्रुपदां वा शतं जपेत्” ॥
इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
० ॥
“आपदर्थे धनं रक्षेत् दारान् रक्षेत् धनैरपि ।आत्मानं सततं रक्षेत् दारैरपि धनैरपि” । इति ।“जानीयात् प्रेषणे भृत्यान् बान्धवान् व्यसनागमे ।मित्रञ्चापदि काले च भार्य्याञ्च विभवक्षये” ॥
इति च चाणक्यम् ॥
२९ ॥
२१ ॥
Stchoupak
French
आ-पत्-
se précipiter sur, tomber sur
apparaître (à l'improviste,
aussi fig.)
échoir, devenir (subitement) la propriété de
caus. verser
sur.