| YouTube Channel

आधानं (AdhAnaM)

 
Apte 1890
English
आधानं 1 Placing, putting upon
समिदाधानं, तुलाधानं &c.
2 (a) Taking, having. (b) Receiving, recovering. (c) Containing or being in possession of anything or consecrating.
3 Keeping the sacred fire (अग्न्याधान), a ceremony performed with the sacred fire
पुनर्दारक्रियां कुर्यात् पुनराधानमेव च Ms. 5. 168.
4 Doing, executing, performing.
5 Infusing, putting in, inspiring, imparting
गुणो विशेषाधानहेतुः सिद्धो वस्तुधर्मः S. D. 2
निश्चयाधानं K. 262
प्रजानां विनयाधानाद्रक्षणाद्भरणादपि R. 1. 24 imparting or providing moral instruction.
6 (a) Engendering, producing, कौतुकाधानहेतोः Me. 3
गर्भाधानक्षणपारेचयात् 9. (b) Assigning, attributing, employing.
7 Effort, exertion, application
Mv. 3. 13.
8 A pledge, deposit
Y. 2. 238, 247.
9 A place where anything is deposited, a receptacle, as in पक्वाधानं, पुरुषाधानं.
10 A surety.
11 Enclosure, circuit.
12 A ceremony performed previous to conception
see गर्भाधान.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आधानं,
क्ली,
 (आधीयते आङ् + धा + भावे ल्यट्यद्वा आधीयते स्थाप्यते यत् कर्म्मणि ल्युट् ।)गर्भाधानं । अग्न्याधानं । स्थापितद्रव्यं । इतिस्मृतिः ॥
(ग्रहणं, धारणं । अधिगमः, करणं ।सम्पादनं । श्रौताग्नेः स्मार्त्ताग्नेर्वा ग्रहणं, ब्राह्मणानांप्रतिदिनकर्त्तव्या विहितवह्निस्थापनपूर्व्वकहोमा-दिक्रिया, यजनं, होमः । यथा रघुवंशे, १ । २४ ।“प्रजानां विनयाधानाद्रक्षणाद्भरणादपि ।स पिता पितरस्तासां केवलं जन्महेतवः” ॥
यथा मनुः, ५ । १६८ ।“भार्य्यायै पूर्व्वमारिण्यै दत्वाग्नीनन्त्यकर्म्मणि ।पुनर्दारक्रियां कुर्य्यात् पुनराधानमेव च” ॥
यथा महाभारते, --“सर्व्वेषां पुनराधानं बिधिदृष्टेन कर्म्मणा” ।यथा मेघदूते, पूर्व्वमेघे । ३ ।“तस्य स्थित्वा कथमपि पुरः कौतुकाधानहेतोः” ॥
)