आजिः (AjiH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishआजिः [ājiḥ], [अजन्त्यस्यां, अज्-इण् III.3.18 Vārt. इणजादिभ्यः]
A battle, fight, combat
ते तु यावन्त एवाजौ तावांश्च ददृशे स तैः 12.45.
A fighting or running match
आजिं धाव् or इ, -अज् or सृ to run with or against any one for prize.
Battle-field, place for running
racecourse, level ground
दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः 4. 24.8. शस्त्राण्याजौ नयनसलिलं चापि तुल्यं मुमोच 3.11.
Limit, boundary
यथाग्नेर्मन्थनमाजेः सरणम् Bṛi. 1.3.5.
A road, way (m. ).
An instant (m. ).
Abuse, invective. -अन्तः the goal in a race-course.-कृत्
running for a prize
यदाजिं यात्याजिकृदिन्द्रः स्वश्वयुरुप 8.45.7.
making a war. -क्रिया fighting. -तुर् victorious in battles
आजितुरं सत्पतिं विश्वचर्षणिम् 8.53.6. -मुखम् The front line in a battle
Ratn.
Apte 1890
Englishआजिः m. f. [अजंत्यस्यां, अज्-इण् P. III. 3. 108 Vārt.] 1 A battle, fight, combat
ते तु यावन्त एवाजौ तावांश्च ददृशे स तैः R. 12. 45.
2 A fighting or running match
आजिं धाव् or इ, -अज् or सृ to run with or against any one for prize.
3 Battle-field, place for running
race-course, level ground
शस्त्राण्याजौ नयनसलिलं चापि तुल्यं मुमोच Ve. 3. 9.
4 Limit, boundary.
5 A road, way (m.).
6 An instant (m.).
7 Abuse, invective.
Comp.
अंतः the goal in a race-course.
कृत् a. Ved. {1} running for a prize. {2} making a war.
क्रिया fighting.
तुर् a. Ved. victorious in battles.
Apte Hindi
Hindiआजिः
- "अजन्त्यस्याम्, अज्+इण्"
"युद्ध, लड़ाई, संघर्ष"
आजिः
- "अजन्त्यस्याम्, अज्+इण्"
कुश्ती या दौड़ की प्रतियोगिता
आजिः
- "अजन्त्यस्याम्, अज्+इण्"
रणक्षेत्र
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
E Bharati Sampat
Sanskrit(पु) अजनम् । अज(गतौ)+इण् । ‘इणजादिभ्यः’ वा ३.३.१०८, ‘बहुलं तणि’ वा २.४.५४ इति वा । १.सममार्गः। २.समभूमिः। ३.युद्धम् । ‘आजि स्त्री समभूमौ संग्रामे । ते तु यावन्त एवाजौ तावांश्च ददॄशेसतैः’ रघुः१२.४५। ४.समरभूमिः, युद्धभूमिः। ‘आजिः क्षणे समक्षमायां युधि’ हैमः। अजन्ति अस्याम् । अज+इण् । ‘इणजादिभ्यः’ ३.३.१०८ वा । ५.मार्गः। ६.अजस्य अपत्यम् । अर्थात् अजमाहाराजस्य विष्णोः वा पुत्रः। अज+इञ् । ‘अत इञ्’ ४.१.९५। ७.दशरथः, चतुर्मुखः, विधाता । अजन्ति अस्याम् । अज(गतौ)+इण् । ‘अज्यतीभ्यां च’ उ०४.१३१। ‘समक्ष्मांशेरणेप्याजिः’ अमरः३.३.३२। ८.आक्षेपः। ९.नेमेषः क्षणम् । ‘आवृण्वती लोचनमार्गमाजौ’ रघुः७.४२।
Wordnet
Sanskrit समभूमिः, समभूः, समस्थलम्, समस्थली, समस्थानम्, सपाटभूः, पाटः, समम्, आजिः
बृहत् समतलभूमिः।
"बालकाः समभूमौ क्रीडन्ति।"
कलहः, वादः, युद्धम्, आयोधनम्, जन्यम्, प्रधनम्, प्रविदारणम्, मृधम्, आस्कन्दनम्, सङ्ख्यम्, समीकम्, साम्परायिकम्, समरः, अनीकः, रणः, विग्रहः, सम्प्रहारः, कलिः, स्फोटः, संयुगः, आहवः, समितिः, समित्, आजिः, शमीकम्, संस्फेटः
कस्यापि विषये परस्परविषये वा प्रयुक्तं दूषितं जल्पनम्।
"सः कलहस्य कारणं ज्ञातुं इच्छति।"
युद्धम्, संग्रामः, समरः, समरम्, आयोधनम्, आहवम्, रण्यम्, अनीकः, अनीकम्, अभिसम्पातः, अभ्यामर्दः, अररः, आक्रन्दः, आजिः, योधनम्, जम्यम्, प्रधनम्, प्रविदारणम्, मृधम्, आस्कन्दनम्, संख्यम्, समीकम्, साम्यरायिकम्, कलहः, विग्रहः, संप्रहारः, कलिः, संस्फोटः, संयुगः, समाघातः, संग्रामः, अभ्यागमः, आहवः, समुदायः, संयत्, समितिः, आजिः, समित्, युत्, संरावः, आनाहः, सम्परायकः, विदारः, दारणम्, संवित्, सम्परायः, बलजम्, आनर्त्तः, अभिमरः, समुदयः, रणः, विवाक्, विखादः, नदनुः, भरः, आक्रन्दः, आजिः, पृतनाज्यम्, अभीकम्, समीकम्, ममसत्यम्, नेमधिता, सङ्काः, समितिः, समनम्, मीऴ् हे, पृतनाः, स्पृत्, स्पृद्, मृत्, मृद्, पृत्, पृद्, समत्सु, समर्यः, समरणम्, समोहः, समिथः, सङ्खे, सङ्गे, संयुगम्, सङ्गथः, सङ्गमे, वृत्रतूर्यम्, पृक्षः, आणिः, शीरसातौ, वाजसातिः, समनीकम्, खलः, खजः, पौंस्ये, महाधनः, वाजः, अजम्, सद्म, संयत्, संयद्, संवतः
शत्रुतावशाद् अन्यराज्यैः सह सशस्त्रसेनाबलेन धर्मलाभार्थम् अर्थलाभार्थं यशोलाभार्थं वा योधनम्।
"यत्र अयुद्धे ध्रुवं नाशो युद्धे जीवितसंशयः तं कालम् एकं युद्धस्य प्रवदन्ति मनीषिणः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“अज गतिक्षेपणयोः”@} 2 क्षेपणम् = प्रेरणम्।
3 वायकः-यिका, वायकः-यिका विवीषकः- 4 अजिजिषकः-षिका,
वेवीयक
5 वेता-त्री, 6 अजिता-त्री, वाययिता-त्री, विवीषिता-त्री, अजिजिषिता, वेवीयिता-त्री
अजन् 7 -न्ती, वाययन्-न्ती, विवीषन्-न्ती, अजिजिषन्-न्ती
वेष्यन्-न्ती-ती, अजिष्यन्-ती-न्ती, बाययिष्यन्-ती-न्ती, विवीषिष्यन्-ती-न्ती, अजिजिषिष्यन्-ती-न्ती
वाययमानः, वाययिष्यमाणः, वेवीयमानः, वेवीयिष्यमाणः
परिवीः-परिव्यौ-परिव्यः, समक्-समजौ-समजः
वीतः, अजितः-वायितम्-तः, विवीषितः, अजिजिषितः, वेवीयितः-तम्-तवान्, अजः, 8 अजा, 9 आजिः, 10 पदाजिः, 11 विवीषुः, विवाययिषुः, अजिजिषुः, आजिजयिषुः, वेबीय
12 वेतव्यम्-अजितव्यम्, वाययितव्यम्, विवीषितव्यम्, अजिजिषितव्यम्, वेवीयितव्यम्
वयनीयम्, वायनीयम्, विवीषणीयम्, अजिजिषणीयम्, वेवीयनीयम्
वेयम्, वाय्यम्, विवीष्यम्, अजिजिष्यम्, वेवीय्यम्
ईषद्वयः, दुर्वयः, सुवयः
वीयमानः, वाय्यमानः, विवीष्यमाणः, अजिजिष्यमाणः
वेवीय्यमानः
13 समजः, 14 समाजः 15, उदाजः, -वायः, वात 16 मजा 17 ः 18, व्यजः 19, व्याजः 20
वेतुम्, अजितुम्, वाययितुम्, विवीषितुम्, अजिजिषितुम्, वेवीयितुम्
वीतिः, अक्तिः, 21 समज्या, वायना, विवीषा, विवाययिषा, अजिजिषा, आजिजयिषा, वेवीया
प्रवयणम् 22 -प्राजनम्, वायनम्, विवीषणम्, अजिजिषणम्, वेवीयनम्
वीत्वा, अजित्वा, वाययित्वा, विवीषित्वा, अजिजिषित्वा, वेवीयित्वा
प्रवीय, प्राज्य, प्रवाय्य, प्रविवीष्य, प्राजिजिष्य, प्रवेवीय्य
वायम् २, वीत्वा २, अजित्वा २, वायम् २ वाययित्वा २, विवीषम् २, विवीषित्वा २, अजिजिषम् २, अजिजिषित्वा २, वेवीयम् २, वेवीयित्वा २
औणादिके = अजिनम् 23 -अजिरम् 24
25
01 (९)
02 (भ्वादिः-१-२३०-सक। सेट्-पर-)
03 [[१। ‘अजेर्व्यघञपोः’ (२-४-५६) इति वीभावः।]]
04 [[२। ‘वलादावार्धधातुके वेष्यते’ (२-४-५६ वा) इति वा वीभावः।]]
05 [[१। आ। आर्धधातुकविवक्षायां वीभावात् हलादित्वात् यङ्।]]
06 [[२। ‘वलादावार्धधातुके वेष्यते’ (२-४-५६ वा) इति वा वीभावः।]]
07 [[आ। ‘अकर्जितोऽसौ हरिखर्जनोत्कधीः अजत्पशुब्रातमजेन तेजितम्’ धा-का-१-३१।]]
08 [[आ। ‘अकर्जितोऽसौ हरिखर्जनोत्कधीः अजत्पशुब्रातमजेन तेजितम्’ धा-का-१-३१।]]
09 [[३। ‘अजाद्यतष्टाप्’ (४-१-४) इति टाप्]]
10 [[४। ‘अज्यतिभ्याम्--पादे च’ (४-१३१) इत्यौणादिकः इण् प्रत्ययः।]]
11 [[४। ‘अज्यतिभ्याम्--पादे च’ (४-१३१) इत्यौणादिकः इण् प्रत्ययः।]]
12 [पृष्ठम्०००९+ ३९]
13 [[१। ‘समुदोरजः पशुषु’ (३-३-६९) इत्यपू।]]
14 [[१आ ‘अजिव्रज्योश्च’ (७-३-६०) इति कुत्वं न भवति। ‘पशूनां समजो ऽन्येषां समाजोऽथ सधर्मिणाम्’ इति अमरकोशः।]]
15 [[B। ‘गुहाद्वारेण निर्यातः समजेन पशूनिव’ भट्टिकाव्ये-७-५९।]]
16 [[C। ‘मेघात्ययोपात्तवनोपशोभं कदम्बकं वातमजं मृगाणाम्’ भ-का-२-१७।]]
17 [[२। ‘वातशुनीतिलशर्घेषु अजधेट्जहातीनां’ (वा। ३-२-२८) इति खश्। मुम्। सार्वधातुकत्वान्न वीभावः।]]
18 (मृगाः)
19 [[३। ‘गोचरसंचरवहव्रजव्यज-’ (३-३-११९) इति घान्तो निपातितः।]]
20 [[ड्। ‘निर्व्याजमिज्या ववृते वचश्च भूयो बभाषे मुनिना कुमारः’ भ-का-२-३७।]]
21 [[४। ‘संज्ञायां समज-’ (३-३-९९) इति स्त्रियां क्यप्। निपातनात् वीभावो न।]]
22 [[५। ‘वा यौ’ (२-४-५७) इति वीभावो वा।]]
23 [[६। अजिनम् = चर्म। अजति-वीयते वा तत्-कर्म, कर्ता वा। इन प्रत्ययः।]]
24 [[७। अजिरम् = वेश्म। अजन्त्यस्मिन् इत्यधिकरणे किर प्रत्ययः।]]
25 [पृष्ठम्००१०+ २७]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.