| YouTube Channel

अस्तमय (astamaya)

 
Capeller Eng
English
अस्तमय॑
m.
 °म॑यन
n.
 setting (of the sun).
Spoken Sanskrit
English
अस्तमय astamaya
m.
 disappearance
अस्तमय astamaya
m.
 vanishing
अस्तमय astamaya
m.
 perishing
अस्तमय astamaya
m.
 setting
Apte
English
अस्तमयः [astamayḥ], 1 Setting (of the Sun), करोत्यकालास्तमयं विवस्वतः
Ki.*
 5.35
(opp. उदय).
Destruction, end, decline, loss
भाग्यास्तमयमिवाक्ष्णोः
M.*
 2.11.
Fall, subjugation
उदयमस्तमयं च रघूद्वहात्
R.*
 9.9.
Obscuring, eclipsing
प्रभाप्ररोहास्तमयं रजांसि
R.*
 6.33.
Conjunction (of a planet) with the Sun.
Apte 1890
English
अस्तमयः 1 Setting (of the sun)
करोत्यकालास्तमयं विवस्वतः Ki. 5. 35
(opp. उदय).
2 Destruction, end, decline, loss
भाग्यास्तमयमिवाक्ष्णोः M. 2. 12.
3 Fall, subjugation
उदयमस्तमयं च रघूद्वहात् R. 9. 9.
4 Obscuring, eclipsing
प्रभाप्ररोहास्तमयं रजांसि R. 6. 33.
5 Conjunction (of a planet) with the sun.
Monier Williams Cologne
English
अस्त—म्-अय॑
m.
 setting (of the sun),
ŚBr.
ChUp.
&c.
disappearance, vanishing, perishing,
KaṭhUp.
 (said of the senses),
Ragh.
Macdonell
English
अस्तमय astam-aya,
m.
 sunset
disappearance
🞄-ita, pp. having set, gone to rest, died: 🞄lc. (sc. sūrye) after sunset.
Benfey
English
अस्तमय अस्तमय, i. e. अस्तम्-इ + अ,
m.
 Sun-set, Kir. 5, 35.
Apte Hindi
Hindi
अस्तमयः
पुं*
 - अस्तमीयते गम्यतेऽस्मिन् इति अस्तम्+इ+अच्
डूबना
अस्तमयः
पुं*
 - अस्तमीयते गम्यतेऽस्मिन् इति अस्तम्+इ+अच्
"नाश, अन्त, पतन, हानि"
अस्तमयः
पुं*
 - अस्तमीयते गम्यतेऽस्मिन् इति अस्तम्+इ+अच्
"पात, अभिभव"
अस्तमयः
पुं*
 - अस्तमीयते गम्यतेऽस्मिन् इति अस्तम्+इ+अच्
"तिरोधान, अन्धकार ग्रस्त होना"
अस्तमयः
पुं*
 - अस्तमीयते गम्यतेऽस्मिन् इति अस्तम्+इ+अच्
सूर्य से संयोग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अस्तमय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯಾದಿ ಗ್ರಹಗಳ ಮುಳುಗುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > अस्तम् + इण् (गतौ) - "अच्" (३-३-५६)
प्रयोगाः - > "स एष कैलास उपान्तसर्पिणः करोत्यकालास्तमयं विवस्वतः"
उल्लेखाः - > किरा० ५-३५
अस्तमय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಳಯ /ನಾಶ
प्रयोगाः - > "भाग्यास्तमयमिवाक्ष्णोः हृदयस्य महोत्सवावसानमिव"
उल्लेखाः - > माल० २-११
अस्तमय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರೆ ಮಾಡುವುದು /ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಅಡಗಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "कुवन्ति सामन्तशिखामणीनां प्रभाप्ररोहास्तमयं रजांसि"
उल्लेखाः - > रघु० ६-३३
L R Vaidya
English
astamaya {% m. %} 1. Setting
2. fall, subjugation, उदयमस्तमयं च रघूद्वहात् R.xi.9
3. darkening, obscuring, प्रभाप्ररोहास्तमयं रजांसि R.vi.83
4. the transit of a planet.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अस्तमय
पु०
 अस्तोमीयते ज्ञायते यत्र मिन्--अच् वा नआत् । १ प्रलये, २ सूर्य्यादेरदर्शने “करोत्यकालास्तमयंविवस्वतः” किरा० । “उदयश्चनाम सवितुस्तन्निवासिनांप्राणिनां चक्षुर्गोचरापत्तिस्तदत्ययश्चास्तमयः न परमार्थतउदयोऽस्तमयोवा” तन्निवासिनाञ्च प्राणिनामभावे तान् प्रतितेनैव मार्गेण गच्छन्नपि नैवोदेता नास्तमेतेति चक्षुर्गोचर-तापत्तेस्तदत्ययस्य च तत्राभावात्” छा० उ० भाष्यम् । तथाच भूवृत्तार्द्धान्तरालस्थानएवोदयास्तमयौ भवतः “लङ्कापुरे-ऽर्कस्य यदोदयः स्यात् तदा दिनार्द्धं यमकोटिपुर्य्याम् ।अघस्तदा सिद्धपुरेऽस्तकालःस्याद्रोमके रात्रिदलं तथैव”सि० शि० । भूवृत्त चतुर्थांशे स्थितानां पुरांमध्ये प्रथमपुर्य्या-मुदये तृतीयेऽस्तत्वोक्तेस्तथात्वम् । शा० भाष्ये तु यदा-ऽमरावत्यां मध्याह्नगतः सविता तदा सांयामिन्यासुद्यन्दृश्यते तत्र मध्याह्नगोचरोवारुण्यासुद्यन् दृश्यते इत्युक्तम्”ग्रहाणां च सूर्य्यस्यातिप्रत्यासत्त्या प्रकाशाभावोऽस्तत्वम्तद्वियोगे चोदयः । “रविणास्तमयोगो वियोगस्तूदयोभवेत्” इत्युक्तेः अन्यग्रहाणां ३ रवियोगे च ।
Capeller
German
अस्तमय॑ der Untergang.
अस्तमय॑
m.
 —अस्पृष्ट unberührt.